Samenvatting Communicatie 2 | Sarah Nijhof
Communicatie 2
HC Inleiding
Communicatie 2:
- Specifieke gesprekssituaties
- Specifieke patiëntengroepen
- Ethiek
PRA 1 specifieke gesprekssituaties
- Meedelen van slecht nieuws en onderhandelen
- Therapietrouw bevorderen
- Omgaan met weerstand
PRA 2 specifieke patiënten populaties
- Patiënten met tandartsangst
- Patiënten met ongewenste kokhalsreactie
Anamnese à voorgeschiedenis van een ziekte, wat de patiënt aan zijn arts kan vertellen over onder
andere het ontstaan van zijn ziekte en zijn eventuele voorgaande ziekten
à Vraagverheldering vanuit het perspectief van de patiënt
à Dan pas thema’s vanuit het perspectief van de tandarts
Biopsychosociale model
Hierbij verken je de klacht vanuit meerdere hoeken à SCEGS
Dit is verschillend van het medische model:
Biologisch – medisch model Biopsychosociale model
Somatiekgericht Patiëntgericht
- Arts is expert - Patiënt is expert
- Patiënt is passief en afhankelijk - Patiënt is actief en meewerkend
- Verantwoordelijkheid bij arts - Verantwoordelijkheid bij arts én
- Leidt tot lage self-efficacy patiënt
- De medische oorzaak is hetgeen telt - Gedrag en sociale omgeving hebben
rol in klachten
Somatische dimensie of Situatie
- PMO zonder specifieke aandachtspunten?
- Eerste contact met nieuwe patiënt?
- Vervolgcontact na consult met specifieke adviezen of problemen?
Heeft de patiënt dus pijn, last of een klacht?
, Samenvatting Communicatie 2 | Sarah Nijhof
Psychologische dimensie
Cognitieve component
- Welke gedachten of verklaringen heeft de patiënt zelf voor zijn klachten?
- Wat is zijn eigen indruk van het gebit en mondverzorging?
- Wat verwacht de patiënt van de tandarts? Wat vindt u belangrijk waar we op gaan letten?
- Wat zou de patiënt kunnen helpen om rustig in de stoel te zitten?
- Bagatelliseren of catastroferen
o Iemand met enorme klachtfixatie zal een sterkere pijnbeleving hebben
o Iemand kan zich ook schamen en hierdoor niks laten weten van een klacht
Emotionele component
- Welke emoties roept het naar de tandarts gaan op bij de patiënt? Gespannen/ontspannen?
- Hoe komt de patiënt hier aan?
- Welke emoties roept de klacht bij de patiënt op?
o Bezorgd, angstig, boos, beschaamd?
o Wordt vaak al duidelijk na de cognitieve component
Gedragscomponent
- Heeft de patiënt iets gedaan met eerdere adviezen?
- Wat doet de patiënt nu met de klacht?
o Bijvoorbeeld vermijdingsgedrag, wat doet de patiënt anders of niet meer?
Sociale omgevingsdimensie
- Heeft de omgeving invloed op het mondzorggedrag van de patiënt?
- Wat is de reactie of mening van de omgeving op de klacht of het klachtgedrag?
Non verbale communicatie
- Uiterlijk (kleding en lichamelijke verzorging)
- Gezichtsuitdrukking
- Lichaamshouding en beweging
- Gebaren
- Ruimtelijke afstand
- Toonhoogte, luidheid, intonatie, stemklank, spreektempo (para-verbaal)
Verbale communicatie
Bij de vraagverheldering:
- Exploreren van somatiek/situatie, gedachten, gevoelens, gedrag, interactie met sociale
omgeving vanuit perspectief van de patiënt
- Vooral volgen
- Zo nodig reguleren met toetsen en sturen
- Ben je bewust van je non-verbale communicatie
, Samenvatting Communicatie 2 | Sarah Nijhof
HC 1 – Communicatie
Adviseren
- Informatie verstrekken
- Hulp bij menings- en besluitvorming
- Hulp bij gedragsverandering
- Het belang van patiënt staat centraal
- Duidelijke doelstelling en planmatige aanpak
Adviseren speelt een rol in patiëntenvoorlichting
Patiënteninformatie Ten aanzien van mondgezondheid
Patiëntinstructie Nieuw gedrag dat aangeleerd moet worden
Patiëntbegeleiding Gedragsbehoud
Terugvalpreventie
Therapietrouw
WGBO
Wet Geneeskundige Behandelingsovereenkomst
à Gaat over de informatieplicht die je aan patiënten hebt en andersom
à Patiënt moet dan toestemming geven o.b.v. informatie over doel, aard, noodzaak, resultaat en
risico’s van de behandeling
Patiënt heeft recht op inzage op het medische dossier
Bij een behandeling vanaf €250 moet een handtekening gezet worden door de patiënt
Goed informeren is nodig voor het verkrijgen van informed consent
à Begrijpelijk en volledig informeren over tandheelkundige behandeling
à Mag geen sprake zijn van dwang
à Noteer het in het dossier dat er toestemming is gegeven
Effecten van goede informatie
- Inzicht in het gebitsprobleem - Voorspelbaarheid van behandeling
- Kennis van voor- en nadelen van - Grip op de situatie
behandeling - Beslissingen nemen
- Vermindering van onzekerheid - Actie ondernemen, therapietrouw
Effecten van tekort aan informatie
- Ontevredenheid over behandeling - Naar andere behandelaars gaan
- Ontevredenheid over behandelaar - Zelf op zoek: onjuiste informatie
- Verzet tegen behandeling
Uitleg alleen is vaak niet voldoende, er moet gekeken worden of het aankomt bij de patiënt
à Via anamnese en mondonderzoek een voorlichtingsplan formuleren dat aansluit bij de patiënt
Het belang van de patiënt staat centraal
Adviezen mogen niet uit de lucht komen vallen maar:
à Volgt op vraag van patiënt of probleem, anamnese, onderzoek en diagnose
à Is meestal klacht- of symptoom gerelateerd
à Leidt tot gedeelde besluitvorming
Communicatie 2
HC Inleiding
Communicatie 2:
- Specifieke gesprekssituaties
- Specifieke patiëntengroepen
- Ethiek
PRA 1 specifieke gesprekssituaties
- Meedelen van slecht nieuws en onderhandelen
- Therapietrouw bevorderen
- Omgaan met weerstand
PRA 2 specifieke patiënten populaties
- Patiënten met tandartsangst
- Patiënten met ongewenste kokhalsreactie
Anamnese à voorgeschiedenis van een ziekte, wat de patiënt aan zijn arts kan vertellen over onder
andere het ontstaan van zijn ziekte en zijn eventuele voorgaande ziekten
à Vraagverheldering vanuit het perspectief van de patiënt
à Dan pas thema’s vanuit het perspectief van de tandarts
Biopsychosociale model
Hierbij verken je de klacht vanuit meerdere hoeken à SCEGS
Dit is verschillend van het medische model:
Biologisch – medisch model Biopsychosociale model
Somatiekgericht Patiëntgericht
- Arts is expert - Patiënt is expert
- Patiënt is passief en afhankelijk - Patiënt is actief en meewerkend
- Verantwoordelijkheid bij arts - Verantwoordelijkheid bij arts én
- Leidt tot lage self-efficacy patiënt
- De medische oorzaak is hetgeen telt - Gedrag en sociale omgeving hebben
rol in klachten
Somatische dimensie of Situatie
- PMO zonder specifieke aandachtspunten?
- Eerste contact met nieuwe patiënt?
- Vervolgcontact na consult met specifieke adviezen of problemen?
Heeft de patiënt dus pijn, last of een klacht?
, Samenvatting Communicatie 2 | Sarah Nijhof
Psychologische dimensie
Cognitieve component
- Welke gedachten of verklaringen heeft de patiënt zelf voor zijn klachten?
- Wat is zijn eigen indruk van het gebit en mondverzorging?
- Wat verwacht de patiënt van de tandarts? Wat vindt u belangrijk waar we op gaan letten?
- Wat zou de patiënt kunnen helpen om rustig in de stoel te zitten?
- Bagatelliseren of catastroferen
o Iemand met enorme klachtfixatie zal een sterkere pijnbeleving hebben
o Iemand kan zich ook schamen en hierdoor niks laten weten van een klacht
Emotionele component
- Welke emoties roept het naar de tandarts gaan op bij de patiënt? Gespannen/ontspannen?
- Hoe komt de patiënt hier aan?
- Welke emoties roept de klacht bij de patiënt op?
o Bezorgd, angstig, boos, beschaamd?
o Wordt vaak al duidelijk na de cognitieve component
Gedragscomponent
- Heeft de patiënt iets gedaan met eerdere adviezen?
- Wat doet de patiënt nu met de klacht?
o Bijvoorbeeld vermijdingsgedrag, wat doet de patiënt anders of niet meer?
Sociale omgevingsdimensie
- Heeft de omgeving invloed op het mondzorggedrag van de patiënt?
- Wat is de reactie of mening van de omgeving op de klacht of het klachtgedrag?
Non verbale communicatie
- Uiterlijk (kleding en lichamelijke verzorging)
- Gezichtsuitdrukking
- Lichaamshouding en beweging
- Gebaren
- Ruimtelijke afstand
- Toonhoogte, luidheid, intonatie, stemklank, spreektempo (para-verbaal)
Verbale communicatie
Bij de vraagverheldering:
- Exploreren van somatiek/situatie, gedachten, gevoelens, gedrag, interactie met sociale
omgeving vanuit perspectief van de patiënt
- Vooral volgen
- Zo nodig reguleren met toetsen en sturen
- Ben je bewust van je non-verbale communicatie
, Samenvatting Communicatie 2 | Sarah Nijhof
HC 1 – Communicatie
Adviseren
- Informatie verstrekken
- Hulp bij menings- en besluitvorming
- Hulp bij gedragsverandering
- Het belang van patiënt staat centraal
- Duidelijke doelstelling en planmatige aanpak
Adviseren speelt een rol in patiëntenvoorlichting
Patiënteninformatie Ten aanzien van mondgezondheid
Patiëntinstructie Nieuw gedrag dat aangeleerd moet worden
Patiëntbegeleiding Gedragsbehoud
Terugvalpreventie
Therapietrouw
WGBO
Wet Geneeskundige Behandelingsovereenkomst
à Gaat over de informatieplicht die je aan patiënten hebt en andersom
à Patiënt moet dan toestemming geven o.b.v. informatie over doel, aard, noodzaak, resultaat en
risico’s van de behandeling
Patiënt heeft recht op inzage op het medische dossier
Bij een behandeling vanaf €250 moet een handtekening gezet worden door de patiënt
Goed informeren is nodig voor het verkrijgen van informed consent
à Begrijpelijk en volledig informeren over tandheelkundige behandeling
à Mag geen sprake zijn van dwang
à Noteer het in het dossier dat er toestemming is gegeven
Effecten van goede informatie
- Inzicht in het gebitsprobleem - Voorspelbaarheid van behandeling
- Kennis van voor- en nadelen van - Grip op de situatie
behandeling - Beslissingen nemen
- Vermindering van onzekerheid - Actie ondernemen, therapietrouw
Effecten van tekort aan informatie
- Ontevredenheid over behandeling - Naar andere behandelaars gaan
- Ontevredenheid over behandelaar - Zelf op zoek: onjuiste informatie
- Verzet tegen behandeling
Uitleg alleen is vaak niet voldoende, er moet gekeken worden of het aankomt bij de patiënt
à Via anamnese en mondonderzoek een voorlichtingsplan formuleren dat aansluit bij de patiënt
Het belang van de patiënt staat centraal
Adviezen mogen niet uit de lucht komen vallen maar:
à Volgt op vraag van patiënt of probleem, anamnese, onderzoek en diagnose
à Is meestal klacht- of symptoom gerelateerd
à Leidt tot gedeelde besluitvorming
