Samenvatting Scheikunde Overal Hoofdstuk 1 Scheiden en reageren

Scheikunde samenvatting hoofdstuk 1
‘scheiden en reageren’
§2. Zuivere stoffen en mengsels
 Zuivere stoffen
Als een stof uit één soort moleculen is opgebouwd, is het een zuivere stof. Zo’n stof heeft zijn eigen
unieke combinatie van stofeigenschappen. Als de bouwstenen van een zuivere stof uit één soort
atomen bestaan, dan noemen we de stof een element. Bestaan de bouwstenen uit twee of meer
soorten atomen, dan is de stof een verbinding.

 Mengsels
Een mengsel bestaat uit twee of meer stoffen, dus ook uit twee of meer soorten bouwstenen. Een
zuivere stof heeft een smeltpunt en een kookpunt, de temperatuur blijft gelijk tijdens het smelten of
koken van de stof. Een mengsel heeft een smelttraject en een kooktraject, de temperatuur loopt
tijdens het smelten of koken van de stof langzaam op.

 Verschillende soorten mengsels
Er zijn verschillende soorten mengsels:
- Een oplossing  mengsel van vloeistoffen en vaste stoffen waarvan de bouwstenen volledig
zijn gemengd.
- Een suspensie  mengsel van een vaste stof en een vloeistof, waarbij de vaste stof niet is
opgelost.
- Een emulsie  een troebel mengsel van twee vloeistoffen die eigenlijk niet goed mengbaar
zijn. Kleine druppels van een vloeistof zweven in de andere vloeistof. Door het verschil in
dichtheid zal er een tweelagensysteem ontstaan.

 Emulgator
Een emulsie ontmengt dus vrij snel. Met een hulpstof, een emulgator, wordt ervoor gezorgd dat de
emulsie niet ontmengt. Een emulgatormolecuul heeft een staart en een kop. De staart bestaat uit C-
en H-atomen en is hydrofoob. De kop bestaat uit O-atomen en is hydrofiel.

§3. Scheidingsmethoden
 Scheiden van een mengsel
Er zijn verschillende scheidingsmethoden om mengsels te scheiden:
- Filtreren  scheidingsmethode op basis van verschil in grootte. Het achterblijfsel is het
residu, de filtreerde stof is het filtraat.
- Bezinken  scheidingsmethode op basis van verschil in dichtheid.
- Indampen  scheidingsmethode op basis van verschil in kookpunt.
- Destillatie  scheidingsmethode op basis van verschil in kookpunt, met behulp van een
destillatieopstelling. De opgevangen vloeistof is het destillaat, de overgebleven vloeistof is
het residu.
- Extraheren  scheidingsmethode op basis van verschil in oplosbaarheid, waarbij gebruik wordt
gemaakt van een extractiemiddel.
- Adsorptie  scheidingsmethode waarbij geur-, kleur- en smaakstoffen uit een oplossing wordt
gehaald met behulp van het adsorptiemiddel norit.
- Papierchromatografie  scheidingmethode op basis van verschil in adsorptievermogen en
oplosbaarheid. Een stof die goed oplost in de loopvloeistof en slecht hecht aan het papier,
komt hoog in het chromatogram. De Rf-waarde is het getal dat ontstaat als de afstand van het
startpunt tot de vlek deelt door de afstand van het startpunt tot het vloeistoffront.