psychodiagnostiek bij kinderen en jongeren les 2
Ontwikkelingsstoornissen
1. Definitie volgens DSM-5
(neurobiologische) ontwikkelingsstoornis =
neurobiologische stoornis
komt in (vroege) ontwikkelingsperiode tot uiting
w gekenmerkt door ontwikkelingsachterstanden op 1 of meerdere functiedomeinen
veroorzaakt levenslang beperkingen in persoonlijke, sociale, schoolse of beroepsmatige
functioneren
(specifieke) leerstoornis = specifieke vorm van OS
2. Soorten OS volgens DSM-5
verstandelijke beperkingen
communicatiestoornissen
verstoorde ontwikkeling van taal, spraak, en/of sociale communicatie
taalstoornis
spraakklankstoornis
ontwikkelingsstotteren
sociale (pragmatische) communicatiestoornis
autismespectrumstoornis (ASS)
ernstige tekorten in sociale omgang (interactie & communicatie) + beperkte, repetitieve interesses en
gedragingen
aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis (ADHD)
ernstige problemen o.v.v. onoplettendheid en/of hyperactiviteit- impulsiviteit
(specifieke) leerstoornissen
stoornissen in het leren van basale schoolse vaardigheden
met beperkingen in lezen (dyslexie)
met beperkingen in schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid (spellen; dysorthografie)
met beperkingen in rekenen (dyscalculie)
motorische ontwikkelingsstoornissen
coördinatieontwikkelingsstoornis (DCD)
o problemen in coördinatie van motorische handelingen waardoor deze onhandig en traag
of onnauwkeurig w uitgevoerd
stereotiepe-bewegingsstoornis
o repetitieve, driftmatige en doelloze bewegingen (bv. wiegen)
o (zie verstandelijke ontwikkelingsstoornis en ASS)
ticstoornissen
o plotseling optredende, snelle, herhaalde, niet-ritmische bewegingen of geluiden
o stoornis van Gilles de la Tourette
o persisterende (chronische) motorische of vocale ticstoornis
o voorlopige ticstoornis
3. Wat komt aan bod in de lessen OS?
neurobiologische ontwikkelingsstoornissen (inclusief leerstoornissen) en eventuele subgroepen
daarbinnen (“fenotypes”)
focus op kinderen (heel af en toe verwijzing naar volwassenen)
interactie met hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit
NIET: psychische stoornissen in kindertijd die niet per se aangeboren zijn
bv. angst valt onder psychopathologieën
4. OS als dimensionele aandoening
continuüm van atypische naar typische ontwikkeling, van weinig tot veel op bepaalde dimensie
5. Criteria stoornis
er zijn significant meer problemen dan gemiddeld
1
Ontwikkelingsstoornissen
1. Definitie volgens DSM-5
(neurobiologische) ontwikkelingsstoornis =
neurobiologische stoornis
komt in (vroege) ontwikkelingsperiode tot uiting
w gekenmerkt door ontwikkelingsachterstanden op 1 of meerdere functiedomeinen
veroorzaakt levenslang beperkingen in persoonlijke, sociale, schoolse of beroepsmatige
functioneren
(specifieke) leerstoornis = specifieke vorm van OS
2. Soorten OS volgens DSM-5
verstandelijke beperkingen
communicatiestoornissen
verstoorde ontwikkeling van taal, spraak, en/of sociale communicatie
taalstoornis
spraakklankstoornis
ontwikkelingsstotteren
sociale (pragmatische) communicatiestoornis
autismespectrumstoornis (ASS)
ernstige tekorten in sociale omgang (interactie & communicatie) + beperkte, repetitieve interesses en
gedragingen
aandachtsdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis (ADHD)
ernstige problemen o.v.v. onoplettendheid en/of hyperactiviteit- impulsiviteit
(specifieke) leerstoornissen
stoornissen in het leren van basale schoolse vaardigheden
met beperkingen in lezen (dyslexie)
met beperkingen in schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid (spellen; dysorthografie)
met beperkingen in rekenen (dyscalculie)
motorische ontwikkelingsstoornissen
coördinatieontwikkelingsstoornis (DCD)
o problemen in coördinatie van motorische handelingen waardoor deze onhandig en traag
of onnauwkeurig w uitgevoerd
stereotiepe-bewegingsstoornis
o repetitieve, driftmatige en doelloze bewegingen (bv. wiegen)
o (zie verstandelijke ontwikkelingsstoornis en ASS)
ticstoornissen
o plotseling optredende, snelle, herhaalde, niet-ritmische bewegingen of geluiden
o stoornis van Gilles de la Tourette
o persisterende (chronische) motorische of vocale ticstoornis
o voorlopige ticstoornis
3. Wat komt aan bod in de lessen OS?
neurobiologische ontwikkelingsstoornissen (inclusief leerstoornissen) en eventuele subgroepen
daarbinnen (“fenotypes”)
focus op kinderen (heel af en toe verwijzing naar volwassenen)
interactie met hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit
NIET: psychische stoornissen in kindertijd die niet per se aangeboren zijn
bv. angst valt onder psychopathologieën
4. OS als dimensionele aandoening
continuüm van atypische naar typische ontwikkeling, van weinig tot veel op bepaalde dimensie
5. Criteria stoornis
er zijn significant meer problemen dan gemiddeld
1
