Architectuurgeschiedenis deel 1
0. Inleiding – geen vragen op examen
Wat is architectuurgeschiedenis?
Het ‘monument’
Kathedraal antwerpen – petrus appelmans
Gaat niet enkel over de monumentenlijst, maar ook over het geheel van de gebouwde omgeving
Tot stand komen van het gebouw en zijn omgeving
Architectuurgeschiedenis kijkt terug naar het verleden
Hoe bestuderen we een gebouw? – methode
Dendrochronologie
We kijken naar het gebouw zelf als bron -> archeologie
Basis = vastleggen in woorden
Historische bron – schriftelijke bron
Taal spelling en handschriften veranderen
Voorbeeld: handschrift cursief gotisch
Iconografische bron
Foto
Voorbeeld nieuwe griffie – eerste helft 16e eeuw
Beeldbronnen – ontwerptekeningen pas vanaf 18e eeuw
Kritische blik = belangrijk -> waarom en hoe is iets gemaakt
Palimpsest
Soort van taart in laagjes
Historische kritiek toepassen
--- bibliografie en heuristiek
BRONNEN VERZAMELEN
➔ Laten leiden door wie vooraf is gegaan
Boeken en kritische attitude
Vergelijken!!!
- Kasteel van maulnes
Wat zie je ?
1. Zat een verdieping tussen -> schouw
Je hebt kennis nodig om te weten hoe een gebouw in elkaar steekt
Observeren met basiskennis
2. Schouwwangen
Dankzij stijl kunnen we dateren
Ervaring met vormentaal
Kijken op een geïnformeerde manier
,- Villers-la-ville 15e -16e eeuw
- Kasteel van Boussu (ca 1540)
Families bezitten steen en zandgroeves en kunnen zo de bouw leiden
Efficiënte bedrijven
Laten firmanamen – merktekens achter op de materialen die ze leveren
Steen is blauwhartsteen
1e helft 16e eeuw
Zijn registers aangemaakt in de 18e eeuw voor de blauwehartsteen om te zien welke tekens welke namen zijn
Kennis van techniek, vormen en stijlen
Bekappingssporen
Veranderen doorheen de tijd
Hoe verder in de tijd hoe grover de bekappingssporen
Van fijn naar grof
Door de grote ‘bouwboom’
Kijken komt met bagage
,- Aarschot – onze lieve vrouw (na 1337)
Volledige restauratiegeschiedenis is onderzocht
Gewoon ‘tegeltjes’ rond de biechtstoel geplaatst
- Brugge – nieuwe Griffie (1534)
- Tongeren – munthuis (midden 16e eeuw)
Zat houtskelet in muur waardoor men kon zien dat de muur veel ouder was
Verklaring evolutie minder dit soort bouwen?
In de Middeleeuwen waren regelmatig grote stadsbranden door veel houten constructies
Gevel is meestal laatste aangepaste
‘verpakking’ is vaak misleidend
Trochgewelf
Versteviging -> koeienhaar in de plaaster
- Mechelen – cellebroersklooster (1993)
Ruimte tussen kinderbalken was afgedekt met heel dun ‘pelletje’ eikenhout
→spreidsel
, Schouwwang kan je bestellen
Meestal gewoon houte balk op
Uitstulping bovenaan -> brandwerend vlak voor de verdieping bovenaan
- Richmond – virginia ca 1740
Geboortehuis benjamin Franklin
Volledig houten huis in klimaat waar het heel warm en vochtig is
Ventilatiegaten in ramen -> geen rotting
Adhv de beplanking kan men dateren
- Brussel – Coudenbergpaleis
Beschikbaarheid beeldbronnen varieert
Veel beeldbronnen worden gekopieerd -> prenten
Prenten is nieuwe massamedia van de late 15e eeuw
Schilders en prentenmakers kopiëren elkaar
Zonder standboom van wie kopieert wie ga je de mist in bij dateren
1649
1560
- Kasteel arenberg – 1997
Terug gaan in de tijd voor analyse is belangrijk
1914 – kapel
Ziet er verdacht wit en proper uit
De voet van de kapel heeft een donkere kleur
0. Inleiding – geen vragen op examen
Wat is architectuurgeschiedenis?
Het ‘monument’
Kathedraal antwerpen – petrus appelmans
Gaat niet enkel over de monumentenlijst, maar ook over het geheel van de gebouwde omgeving
Tot stand komen van het gebouw en zijn omgeving
Architectuurgeschiedenis kijkt terug naar het verleden
Hoe bestuderen we een gebouw? – methode
Dendrochronologie
We kijken naar het gebouw zelf als bron -> archeologie
Basis = vastleggen in woorden
Historische bron – schriftelijke bron
Taal spelling en handschriften veranderen
Voorbeeld: handschrift cursief gotisch
Iconografische bron
Foto
Voorbeeld nieuwe griffie – eerste helft 16e eeuw
Beeldbronnen – ontwerptekeningen pas vanaf 18e eeuw
Kritische blik = belangrijk -> waarom en hoe is iets gemaakt
Palimpsest
Soort van taart in laagjes
Historische kritiek toepassen
--- bibliografie en heuristiek
BRONNEN VERZAMELEN
➔ Laten leiden door wie vooraf is gegaan
Boeken en kritische attitude
Vergelijken!!!
- Kasteel van maulnes
Wat zie je ?
1. Zat een verdieping tussen -> schouw
Je hebt kennis nodig om te weten hoe een gebouw in elkaar steekt
Observeren met basiskennis
2. Schouwwangen
Dankzij stijl kunnen we dateren
Ervaring met vormentaal
Kijken op een geïnformeerde manier
,- Villers-la-ville 15e -16e eeuw
- Kasteel van Boussu (ca 1540)
Families bezitten steen en zandgroeves en kunnen zo de bouw leiden
Efficiënte bedrijven
Laten firmanamen – merktekens achter op de materialen die ze leveren
Steen is blauwhartsteen
1e helft 16e eeuw
Zijn registers aangemaakt in de 18e eeuw voor de blauwehartsteen om te zien welke tekens welke namen zijn
Kennis van techniek, vormen en stijlen
Bekappingssporen
Veranderen doorheen de tijd
Hoe verder in de tijd hoe grover de bekappingssporen
Van fijn naar grof
Door de grote ‘bouwboom’
Kijken komt met bagage
,- Aarschot – onze lieve vrouw (na 1337)
Volledige restauratiegeschiedenis is onderzocht
Gewoon ‘tegeltjes’ rond de biechtstoel geplaatst
- Brugge – nieuwe Griffie (1534)
- Tongeren – munthuis (midden 16e eeuw)
Zat houtskelet in muur waardoor men kon zien dat de muur veel ouder was
Verklaring evolutie minder dit soort bouwen?
In de Middeleeuwen waren regelmatig grote stadsbranden door veel houten constructies
Gevel is meestal laatste aangepaste
‘verpakking’ is vaak misleidend
Trochgewelf
Versteviging -> koeienhaar in de plaaster
- Mechelen – cellebroersklooster (1993)
Ruimte tussen kinderbalken was afgedekt met heel dun ‘pelletje’ eikenhout
→spreidsel
, Schouwwang kan je bestellen
Meestal gewoon houte balk op
Uitstulping bovenaan -> brandwerend vlak voor de verdieping bovenaan
- Richmond – virginia ca 1740
Geboortehuis benjamin Franklin
Volledig houten huis in klimaat waar het heel warm en vochtig is
Ventilatiegaten in ramen -> geen rotting
Adhv de beplanking kan men dateren
- Brussel – Coudenbergpaleis
Beschikbaarheid beeldbronnen varieert
Veel beeldbronnen worden gekopieerd -> prenten
Prenten is nieuwe massamedia van de late 15e eeuw
Schilders en prentenmakers kopiëren elkaar
Zonder standboom van wie kopieert wie ga je de mist in bij dateren
1649
1560
- Kasteel arenberg – 1997
Terug gaan in de tijd voor analyse is belangrijk
1914 – kapel
Ziet er verdacht wit en proper uit
De voet van de kapel heeft een donkere kleur
