Onderzoek
Hoofdstuk 3: oriënteren
Je gaat opzoek naar een geschikt praktijkprobleem of signaleert een praktijkprobleem dat je gaat
verkennen en definiëren.
Je voert een probleemanalyse uit. Deze vormt de basis voor het vervolg van je onderzoek en je leert
hoe je je bevindingen die het uitgangspunt vormen voor de volgende stap vastlegt.
3.1 Aanleidingen voor een praktijkonderzoek
Redenen waarom je op school een praktijkonderzoek start.
o Je eigen professionele ontwikkeling (op eigen initiatief of in het kader van je opleiding)
Je bent nieuwsgierig en wilt meer te weten komen over een bepaald thema.
Je ervaart in de onderwijspraktijk een probleem, je wilt dit in de toekomst beter
aanpakken en er een beter zicht op krijgen.
Je eigen ervaring zegt je dat een bepaalde didactische werkvorm/
begeleidingsmethodiek/ door jou gekozen lessenserie werkt in de lespraktijk. Je wilt
weten of dit klopt.
Een vorig onderzoek roept enkele nieuwe vragen op.
Je bent verplicht in het kader van je opleiding een onderzoek uit te voeren op de
school waar je lesgeeft.
o Vanuit de school in het kader van schoolontwikkeling
Je krijgt van de schoolleiding de opdracht om een onderzoek uit te voeren.
Het ministerie van OCW ziet erop toe dat alle scholen in Nederland een systeem van
kwaliteitszorg opzetten.
Je school heeft een eigen onderzoeks-of innovatieprogramma waar je met je
onderzoek kunt bij aansluiten.
De landelijke ontwikkelingen kunnen een aanleiding geven voor een
praktijkonderzoek op de school.
o Vanuit externe instanties in het kader van schoolontwikkeling of ontwikkeling van de
beroepsgroep.
De school kan door een externe instantie benaderd worden voor het uitvoeren van
een praktijkonderzoek, soms worden hier ook leerkrachten voor ingeschakeld.
De aanleiding voor het praktijkonderzoek ontstaat meestal op hetzelfde niveau als waar het
onderzoek zich op richt.
We gaan ervan uit dat elke leerkracht die een onderzoek doet in zijn eigen school zijn eigen
leerdoelen of leervragen heeft. Ook wanneer er sprake is van een opdrachtgever voor je
praktijkonderzoek. Het is belangrijk dat als je het onderzoek uitvoert het voor jezelf een leerwaarde
heeft.
o Als je het praktijkonderzoek uitvoert voor een opdrachtgever moet je scherp krijgen wat die
opdrachtgever beoogt, rekening houden met eventuele conflicterende belangen.
Dit kan tot enkele dilemma’s leiden aangezien de doelen en prioriteiten van de
opdrachtgever anders kunnen zijn als die van jou.
Als je beide andere belangen hebt, bespreek je best met elkaar (in een vroeg
stadium) welke belangen goed zijn en je dus gaat onderzoeken en welke niet.
Hoofdstuk 3: oriënteren
Je gaat opzoek naar een geschikt praktijkprobleem of signaleert een praktijkprobleem dat je gaat
verkennen en definiëren.
Je voert een probleemanalyse uit. Deze vormt de basis voor het vervolg van je onderzoek en je leert
hoe je je bevindingen die het uitgangspunt vormen voor de volgende stap vastlegt.
3.1 Aanleidingen voor een praktijkonderzoek
Redenen waarom je op school een praktijkonderzoek start.
o Je eigen professionele ontwikkeling (op eigen initiatief of in het kader van je opleiding)
Je bent nieuwsgierig en wilt meer te weten komen over een bepaald thema.
Je ervaart in de onderwijspraktijk een probleem, je wilt dit in de toekomst beter
aanpakken en er een beter zicht op krijgen.
Je eigen ervaring zegt je dat een bepaalde didactische werkvorm/
begeleidingsmethodiek/ door jou gekozen lessenserie werkt in de lespraktijk. Je wilt
weten of dit klopt.
Een vorig onderzoek roept enkele nieuwe vragen op.
Je bent verplicht in het kader van je opleiding een onderzoek uit te voeren op de
school waar je lesgeeft.
o Vanuit de school in het kader van schoolontwikkeling
Je krijgt van de schoolleiding de opdracht om een onderzoek uit te voeren.
Het ministerie van OCW ziet erop toe dat alle scholen in Nederland een systeem van
kwaliteitszorg opzetten.
Je school heeft een eigen onderzoeks-of innovatieprogramma waar je met je
onderzoek kunt bij aansluiten.
De landelijke ontwikkelingen kunnen een aanleiding geven voor een
praktijkonderzoek op de school.
o Vanuit externe instanties in het kader van schoolontwikkeling of ontwikkeling van de
beroepsgroep.
De school kan door een externe instantie benaderd worden voor het uitvoeren van
een praktijkonderzoek, soms worden hier ook leerkrachten voor ingeschakeld.
De aanleiding voor het praktijkonderzoek ontstaat meestal op hetzelfde niveau als waar het
onderzoek zich op richt.
We gaan ervan uit dat elke leerkracht die een onderzoek doet in zijn eigen school zijn eigen
leerdoelen of leervragen heeft. Ook wanneer er sprake is van een opdrachtgever voor je
praktijkonderzoek. Het is belangrijk dat als je het onderzoek uitvoert het voor jezelf een leerwaarde
heeft.
o Als je het praktijkonderzoek uitvoert voor een opdrachtgever moet je scherp krijgen wat die
opdrachtgever beoogt, rekening houden met eventuele conflicterende belangen.
Dit kan tot enkele dilemma’s leiden aangezien de doelen en prioriteiten van de
opdrachtgever anders kunnen zijn als die van jou.
Als je beide andere belangen hebt, bespreek je best met elkaar (in een vroeg
stadium) welke belangen goed zijn en je dus gaat onderzoeken en welke niet.
