Samenvatting Geestelijke gezondheid deel Titia Hompes

Geestelijke gezondheidszorg en
geestelijke
gezondheidsproblemen
Inleiding: praktische info
 Examen:
 2 praktische delen: casuïstiek en observatie (staan op 60 punten!!)
 1 theoretisch deel
 WAT MEENEMEN: taak suïcide preventie – enkel module 1 (https://sp-
reflex.zelfmoord1813.be/module1.php ) + formulier voor
aanwezigheid/medewerking les
 Welke aspecten komen aan bod?
 Cognitie: ADHD, dementie
 Realiteitstoetsing: psychoses = wanen + hallucinaties
 Emoties: depressie
 Voeding: eetstoornissen
 Persoonlijkheid: leren bewust zijn van jezelf/eigen innerlijke wereld
 Leerstof:
 Slides + handboek (H1 + H2 (geen anamnese) + H3.1)



Deel I.1: Psychopathologie & psychiatrie
 Psychiatrie
= Medisch specialisme, die zich bezighoudt met patiëntenzorg (klinische zorg),
wetenschappelijk onderzoek en onderwijs, op gebied van psychiatrische ziekten.

 Psychische functies:
= De manieren waarop de mens info uit de omgeving en het eigen lichaam (wisselwerking
individu en omgeving of stelt ons in staat te interageren met de omgeving ):
 Opneemt (bewustzijn, aandacht, waarneming)
 Ervaart
 Herkent
 Waardeert (emoties)
 Weegt (denken)
 Toetst aan opgeslagen info/verleden (geheugen)

Leidend tot automatisch, doelbewust gedrag.

 ! Automatische spierbewegingen: psychomotoriek EN ! Gerichte handelingen:
gedrag

 COMPLEX: neurale netwerken (niet op 1 specifieke plaats in de hersenen)

VB psychische functie (belangrijkste/uniek aan mens zijn)

,  Zelfbewustzijn !! => voortdurend bewust zijn van je eigen gedachten,
gevoelens, waarnemingen, verlangens, herinneringen en plannen

 Psychiatrisch symptoom:
 Klacht of verschijnsel dat voor zorgverlener/psychiater betekenis heeft
 Als uiting van een stoornis in 1 of meer psychische functies




Psychiatrisch syndroom:
 Veel voorkomende psychische en lichamelijke klachten/verschijnselen
 In combinatie met beloopskenmerken




Psychiatrische stoornis:
= psychiatrisch syndroom dat gepaard gaat met:
 Klinisch significante lijdensdruk (subjectief)
 Beperkingen in functioneren (sociaal, beroepsmatig, familiaal…)

 Psychopathologie
= wetenschap van het bestuderen en diagnosticeren van de psychiatrische stoornissen
= psychiatrische ziekteleer

1. Etiologie: welke factoren brengen het proces op gang
2. Pathogenese: wat zijn de ontstaansprocessen
3. Psychiatrisch syndroom: (zie hierboven)

Ziekte: Samenhangend inzicht …
 in de aard van de symptomen
 in hun onderlinge verband (syndroom)
 in wijze waarop zij ontstaan (pathogenese)
 in de factoren die ziekteproces op gang brengen (etiologie)

Psychiatrische ziekten

 Interactie geest (psyche) en lichaam (soma): onlosmakend verbonden, voor ieder
individu geldig
 Wederzijds verband!! (iets mentaal kan lichamelijke ongemakken uitlokken EN bepaalde
somatische klachten/oorzaken kunnen aanleiding geven tot een probleem met de geest)
Vb: depressie kan leiden tot vermoeidheid
Vb: hypothyreoïdie (trage werking schildklier) kan leiden tot depressiesymptomen

!! Psychiatrische ziekten zijn eigenlijk syndroomdiagnosen -> daarom spreken we van stoornissen

 Psychiatrie = toegepaste wetenschap
 Kennis: theorie en empirie over functies/processen/symptomen (algemene)
 Kunde: het praktisch doen (richt zich op individu)

,Deel I.2: Diagnostiek & classificatie
 Psychiatrische diagnostiek
= geheel van methoden waarmee door de psychiater gegevens worden verzameld over de
aard en de oorzaken van de psychiatrische symptomen en stoornis van de patiënt

5 onderdelen (samen is dit het psychiatrisch onderzoek in ruime zin):
1. Gepersonaliseerde diagnostiek = inventariseren/opsommen van de ervaringen,
verklaringen en verwachtingen v/d P
2. Descriptieve = vaststellen van de psychiatrische symptomen (observeren, exploreren)
3. Etiopathogenetische = beschrijven van etiologie en pathogenese
4. Prognostische = voorspellen van het te verwachten natuurlijke verloop
5. Indicatiestelling = voorspellen van de te verwachten effecten van de behandeling



DOELEN:

1. Psychiatrische symptomen vaststellen (grondslag voor de classificatie)
2. Opsporen mogelijke etiologische factoren
- Lichamelijke oorzaken
- Ernstige levensgebeurtenissen (trauma’s)
- Erfelijke belasting
- Levensloop
- Persoonlijkheidtrekken
- Copingstijlen
- Afweermechanismen
3. Vaststellen ernst en gevolgen



 Psychiatrisch onderzoek (om psychiatrisch syndroom vast te stellen)
 Psychiatrische anamnese
 Status-mentalis onderzoek
 Op systematische manier vastleggen van info betreffende psychiatrisch
klachten/verschijnselen
1. Anamnese: zoeken naar belangrijke kernsymptomen/functies
2. Exploratie: gericht vragen naar relevante subjectieve psychiatrische functies
(navragen bijkomende pathologieën)
3. Observatie: observeren van de objectieve psychiatrische functies (manier van
spreken, gevoelsuiting…)
4. Testen: specifieke testvragen om objectieve psychiatrische symptomen vast te
stellen en globaal te kwantificeren

3 psychische hoofdfuncties = TRIAS PSYCHICA
 Cognitief – denken – gedachten  Hiërarchie in de stoornissen:
 Affectief – voelen - gevoelens obv urgentie/ernst
 Conatief – willen – gedrag Cognitief > affectief > conatief

, ! aanhouden systematiek: verhoogt veiligheid, maakt communicatie mogelijk (uitwisselbaarheid) en
betrouwbaarheid => geeft structuur en houvast



Bijkomende begrippen:

 3de persoonsbenadering:
 Objectieve waarneming
 Wetenschappelijke methode: onderzoekresultaten onafh onderzoeken en
hoge interbeoordeelaarsbetrouwbaarheid
 Verschijnselen van belang
 1ste persoonsbenadering
 Subjectieve ervaring: vb hallucinaties, wanen
 Fenomenologische methode (empathie)
 Psychiatrische symptomen: uitingen psychische disfuncties + manier waarop
met subj ervaringen wordt omgegaan
 Klachten
 VORM
 Beschrijving van structuur v/d psychische ervaring in psychopathologische
termen
 Aard van de stoornis
 ‘Hoe ervaart de P zichzelf en de wereld?’
 Status-mentalis onderzoek
 LET OP: gestructureerde diagnostische interviews gaan uit van bepaalde
classificaties
 INHOUD
 Wat P echt ervaart
 Situatie, cultuur en maatschappij
 ‘Wat ervaart P’
 Psychiatrische diagnostiek
(vaststellen oorzaken en keuze
behandeling)




Eerste indrukken + bewustzijn, aandacht en oriëntatie +
geheugen = globale hersenfuncties

De rest = specifiekere hersenfuncties

MEER INFO:

1. Eerste indrukken:
(geeft heel veel info over P en zijn pathologie)
 Zeer grote waarde: eerste contact (opmerkzaam
zijn)
 Aanwijzingen voor mogelijke psychiatrische
symptomen en persoonlijkheidstrekken