Samenvatting De Grote Stromingen van de Wijsbegeerte

De Grote Stromingen In De
Wijsbegeerte Van De Oudheid Tot
Heden
Acosta Emiliano
Gebaseerd op Powerpoint slides en lesinhoud van Acosta Emiliano, Prof aan VUB

,Inleiding: Wat is filosofie?
1. We weten ongeveer wat filosofie is
 Woorden als de filosoof, filosoferen begrijpen we wel
 Weten over wie we praten als we naam filosoof noemen
 Men zegt dat filosofie
o Een soort wetenschap over de eerste principes en oorzaken is
 Zien als filosofie van de wetenschap
 Aristoteles - Griekenland
o Nutteloos en zinloos is
 Met filosofie kan je geen problemen oplossen
 Nu problemen door vroegere filosofen
o Te abstract is, moeilijk maakt wat eenvoudig is
 Woord filosofie lijkt vanzelfsprekend
 Definitie blijft vaag: filosofie kan alles... en niets zijn
 Filosofie als
o Visie of concept (bv. Filosofie van het bedrijf)
o Life-philosophy
o Spiritualiteit
o Persoonlijke levensvisie
o ...
 Geen "men of wij" maar "ik" → anders gaan we gewoon verhalen herhalen


2. Filosofie heeft niets te maken met vanzelfsprekendheden
 Eerste stap: emancipatie van
o Vanzelfsprekendheden
o Algemene, beheersende meningen
 Vaak bang om iets te zeggen dat tegen de overheersende opinie is
 Grote politiekers gaan vaak in tegen de opinie
o Wat 'in' of 'mode' is
 Neen zeggen, doen wat je wilt
o Clichés
 Kritisch is vraag stellen
 Filosofie vraagt afstand & geduld
 Filosofie = traag denken




1

,3. Filosofie is niet te begrijpen zonder haar geschiedenis
 2 definities van substantie (sub = onder, voorwerp)
o Aristoteles: to ti ên einai = dat wat was te zijn, wat iets moet zijn
 Typisch Grieks
 bv. wat is een mens? dat wat het moest zijn, wat het is geweest
 Niet 1 definitie! Filosofie is dat wat het altijd is geweest
(ruimtelijk & tijd bepaalde filosofieën door verschillende culturen, politieken..)
o Hegel: Substantie = som van accidenten
 bv. Stoel = som van alle stoelen die ooit bestonden
 Filosofie is een som van al de verschillende filosofiëen
 Regulatieve idee of motto: het geheel is het ware
 Filosofie niet te begrijpen zonder haar geschiedenis
o De verschillende filosofische disciplines
 Natuurfilosofie
 Politieke filosofie
 Wetenschapsfilosofie
 Cultuurfilosofie
 ...
o De tijperken
 Antieke Wijsbegeerte (7de - 2de eeuw V. Chr)
 Middeleeuwse Wijsbegeerte (2de eeuw v Chr - 15de eeuw na Chr)
 Moderne Wijsbegeerte (15de eeuw - 1831)
 Moderniteit (ca. 1831-1945)
 Postmoderniteit (ca. 1945 - heden)
o De grote stromingen
 Rationalisme
 Empirisme
 Atheïsme
 Humanisme,...


4. Een beetje filologie
 Filologie = de geschiedenis van de woorden (Grieks)
o Filo → vriend
o Logos → woorden
 Filosofie (φιλο-σοφία) = wijsbegeerte (Grieks)
o Filo → vriend: liefde voelen voor
o Sofie → wijsheid
 Begeerte = wens, dorst drang
o Aristoteles: alle mensen streven op natuurlijker wijs naar kennis
o Wij willen altijd weten, curiositeit instinkt, maar moeten er een doel aangeven
 Gebrek aan wijsheid
o Socrates: ik weet dat ik niets weet
o Info gekregen over Socrates van Plato, hij was leerling, Socrates schreef niets zelf,
Plato schreef in dialoog



2

, 5. Vijand van de wijsheid
 Vriend van de wijsheid
o Gewoon een leerling
o We weten niets, bescheiden want niemand weet iets
 Vijand van de wijsheid
o Vijand van de wijze, de wetenschappers, dominante opinie
o Vijand van andere 'vrienden van de wijsheid'
o Directe aanval tegen autoriteit
 Gilles Deleuze: filosofie is AGON
o Agon = wedstrijd
o Moeten in het Grieks zeggen omdat competities typisch Grieks was (bv. sport, poëzie,
literatuur...)
o Rivaliteit is typisch aan filosofie → strijdtoneel
o AGON = versus
 Materialisme vs idealisme
 Rationalisme vs empirisme
 Transcendentale filosofie vs rationalisme
 Empirisme vs scepticisme
 ...


6. Filosofie: storende wijsheid, filosofen zijn "ambetante mensen"
 Socrates
o "Ik weet dat ik niets weet"
o "Ik weet dat wat jullie voor waar, goed, juist & schoon houden, vals is"
o De horzel van Athene → stoorde altijd
o Voor gerecht gebracht omdat
 Voerde nieuwe Goden in
 'Misleidde' de jeugd
o Ter dood veroordeeld
 Plato
o "De Atheense democratie is een tirannie"
 Rijke familie had de macht ↔ democratie
o "FIlosoof moet koning zijn"
o Hij zei de waarheid tegen de autoriteiten
o Gevangen & als slaaf verkocht
 Koning had geen tegenargumenten op zijn kritiek, maar koning had wel
macht




3