MA301 HC palliatieve zorg & pijn
Inhoud
- Palliatieve zorg
- Pijn
- Nociceptische pijn
- Neuropatische pijn
- Behandeling pijn
- Gewichtsverlies
Palliatieve zorg
Noodzaak palliatieve zorg is toegenomen
Patiënten worden soms lang en intensief behandeld, hetgeen gepaard kan gaan met (soms ernstige) bijwerkingen
en afname van kwaliteit van leven.
Belang van palliatieve zorg: mensen worden steeds ouder, maar wel zieker. Omdat mensen zieker worden is er
meer aandacht nodig voor kwaliteit van leven bij die zieke mensen. Mensen worden langer behandeld en hebben
bijwerkingen van die behandeling en hier is meer aandacht voor nodig.
Palliatieve zorg WHO definitie (2015)
Palliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van leven verbetert van patiënten en hun naasten die te maken
hebben met een levensbedreigende aandoening, door het voorkomen en verlichten van lijden door middel van
vroegtijdige signalering en zorgvuldige beoordeling en behandeling van pijn en andere problemen van
lichamelijke, psychosociale en spirituele aard.
Zorgverlener: ‘zal het u verbazen als deze patiënt binnen een jaar is overleden?’
Vroegtijdig inzetten van palliatieve zorg bij patiënten met longkanker leidt tot:
- Beter inzicht in de prognose (eerst boosheid.. verzet tegen prognose…dan accepteert…zodat er in de
laatste fase van het leven ook echt kwaliteit van leven hebt)
- Verbetering van de stemming
- Verbetering van de kwaliteit van leven
- Minder vaak inzetten van chemotherapie kort voor het overlijden (minder vaak onnodige therapie
inzetten, bij uitgezaaide kanker zal dan minder vaak chemo ingezet worden)
- Verlenging van de overleving.
,Hierboven zijn ziekte trajecten bij palliatieve zorg weergegeven.
Plaatje A. geeft traject bij kanker weer. Hier is er een lange periode van stabiele ziekte met aan het eind een snelle
achteruitgang (kan een paar maanden of een paar weken zijn)…Bij palliatieve zorg wordt er alles aan gedaan om
de laatste periode van de leven ook nog kwaliteit van leven te hebben.
Plaatje B. geeft een chronische beloop van het ziekte. Het lijn gaat langzaam naar beneden (bv hartfalen of COPD),
patiënten worden steeds zieker waarbij er ook korte periodes van exacerbaties zijn. Hoelang de exacerbatie
periode duurt hangt af van de patiënt, bijkomende comorbiditeiten, therapietrouw.
Plaatje C. Geeft een situatie van heel langzame achteruitgang zonder extra exacerbaties wat echt jaren kan duren
(bv dementie). Of oude mensen die kwetsbaar zijn.
Kanker
Bij kanker zijn er verschillende fase’s van behandeling.
- Curatieve fase: behandeling gericht op genezing (actief met chemotherapie of operatie)
[bv borstkanker die 2cm is..]
- Palliatieve fase: behandeling gericht op behoud of verbetering kwaliteit van leven
[bij palliatieve fase is geen genezing meer mogelijk bijvoorbeeld bij gemetastaseerde ziekte. Hierbij is er
wel een periode waarbij patiënt kwaliteit van leven kan hebben. ]
- Terminale fase: behandeling gericht op kwaliteit van sterven
Er moet in deze fase aandacht zijn voor kwaliteit van sterven. Zodat patiënt zo min mogelijk pijn ervaart.
Ervoor zorgen dat patiënt zo vredig mogelijk zijn laatste periode doorbrengt.
Behandeldoelen therapie
Curatieve zorg: genezing
1. Voorkomen van metastasen
2. Groei inhibitie
3. Vermindering van metastasen
Palliatieve fase: als genezing niet meer mogelijk is
, palliatieve zorg; dus wanneer patiënt in de situatie is gekomen dat die niet meer te genezen is. Hier kunnen
verschillende behandeldoelen er zijn.
Ziektegerichte palliatie: dit houdt in dat er een grote operatie gedaan wordt bij bijvoorbeeld iemand die
metastase in de buik heeft. De tumor wordt weggenomen, dit zorgt niet voor genezing van patiënt maar wel dat
patiënt een langere periode kan leven. Bij hersenmetastase wordt toch een operatie/chemotherapie gedaan om de
metastase te verkleinen.
Symptoomgerichte palliatie: eerst zal de nadruk liggen op ziektegerichte palliatie wanneer de ziekte langzaam
progressie vertoont, zal er ook meer aandacht worden gegeven voor de symptomen (bv pijn, jeuk, misselijkheid,
gewichtsverlies).
Palliatie in de stervensfase: hier hebben we het over palliatieve-sedatie. Wanneer patiënten minder dan 2
weken levensverwachting hebben dan mag palliatieve-sedatie toegepast worden met morfine en midazolam. Vaak
wordt gezien dat wanneer de palliatieve-sedatie gestart is, patiënten binnen twee dagen bijvoorbeeld overlijden.
Dit is niet hetzelfde als euthanasie, bij euthanasie wordt de dood echt ingetreden terwijl bij palliatieve-sedatie het
patiënten comfortabel wordt gemaakt in hun allerlaatste van hun leven voor het sterven.
Inhoud
- Palliatieve zorg
- Pijn
- Nociceptische pijn
- Neuropatische pijn
- Behandeling pijn
- Gewichtsverlies
Palliatieve zorg
Noodzaak palliatieve zorg is toegenomen
Patiënten worden soms lang en intensief behandeld, hetgeen gepaard kan gaan met (soms ernstige) bijwerkingen
en afname van kwaliteit van leven.
Belang van palliatieve zorg: mensen worden steeds ouder, maar wel zieker. Omdat mensen zieker worden is er
meer aandacht nodig voor kwaliteit van leven bij die zieke mensen. Mensen worden langer behandeld en hebben
bijwerkingen van die behandeling en hier is meer aandacht voor nodig.
Palliatieve zorg WHO definitie (2015)
Palliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van leven verbetert van patiënten en hun naasten die te maken
hebben met een levensbedreigende aandoening, door het voorkomen en verlichten van lijden door middel van
vroegtijdige signalering en zorgvuldige beoordeling en behandeling van pijn en andere problemen van
lichamelijke, psychosociale en spirituele aard.
Zorgverlener: ‘zal het u verbazen als deze patiënt binnen een jaar is overleden?’
Vroegtijdig inzetten van palliatieve zorg bij patiënten met longkanker leidt tot:
- Beter inzicht in de prognose (eerst boosheid.. verzet tegen prognose…dan accepteert…zodat er in de
laatste fase van het leven ook echt kwaliteit van leven hebt)
- Verbetering van de stemming
- Verbetering van de kwaliteit van leven
- Minder vaak inzetten van chemotherapie kort voor het overlijden (minder vaak onnodige therapie
inzetten, bij uitgezaaide kanker zal dan minder vaak chemo ingezet worden)
- Verlenging van de overleving.
,Hierboven zijn ziekte trajecten bij palliatieve zorg weergegeven.
Plaatje A. geeft traject bij kanker weer. Hier is er een lange periode van stabiele ziekte met aan het eind een snelle
achteruitgang (kan een paar maanden of een paar weken zijn)…Bij palliatieve zorg wordt er alles aan gedaan om
de laatste periode van de leven ook nog kwaliteit van leven te hebben.
Plaatje B. geeft een chronische beloop van het ziekte. Het lijn gaat langzaam naar beneden (bv hartfalen of COPD),
patiënten worden steeds zieker waarbij er ook korte periodes van exacerbaties zijn. Hoelang de exacerbatie
periode duurt hangt af van de patiënt, bijkomende comorbiditeiten, therapietrouw.
Plaatje C. Geeft een situatie van heel langzame achteruitgang zonder extra exacerbaties wat echt jaren kan duren
(bv dementie). Of oude mensen die kwetsbaar zijn.
Kanker
Bij kanker zijn er verschillende fase’s van behandeling.
- Curatieve fase: behandeling gericht op genezing (actief met chemotherapie of operatie)
[bv borstkanker die 2cm is..]
- Palliatieve fase: behandeling gericht op behoud of verbetering kwaliteit van leven
[bij palliatieve fase is geen genezing meer mogelijk bijvoorbeeld bij gemetastaseerde ziekte. Hierbij is er
wel een periode waarbij patiënt kwaliteit van leven kan hebben. ]
- Terminale fase: behandeling gericht op kwaliteit van sterven
Er moet in deze fase aandacht zijn voor kwaliteit van sterven. Zodat patiënt zo min mogelijk pijn ervaart.
Ervoor zorgen dat patiënt zo vredig mogelijk zijn laatste periode doorbrengt.
Behandeldoelen therapie
Curatieve zorg: genezing
1. Voorkomen van metastasen
2. Groei inhibitie
3. Vermindering van metastasen
Palliatieve fase: als genezing niet meer mogelijk is
, palliatieve zorg; dus wanneer patiënt in de situatie is gekomen dat die niet meer te genezen is. Hier kunnen
verschillende behandeldoelen er zijn.
Ziektegerichte palliatie: dit houdt in dat er een grote operatie gedaan wordt bij bijvoorbeeld iemand die
metastase in de buik heeft. De tumor wordt weggenomen, dit zorgt niet voor genezing van patiënt maar wel dat
patiënt een langere periode kan leven. Bij hersenmetastase wordt toch een operatie/chemotherapie gedaan om de
metastase te verkleinen.
Symptoomgerichte palliatie: eerst zal de nadruk liggen op ziektegerichte palliatie wanneer de ziekte langzaam
progressie vertoont, zal er ook meer aandacht worden gegeven voor de symptomen (bv pijn, jeuk, misselijkheid,
gewichtsverlies).
Palliatie in de stervensfase: hier hebben we het over palliatieve-sedatie. Wanneer patiënten minder dan 2
weken levensverwachting hebben dan mag palliatieve-sedatie toegepast worden met morfine en midazolam. Vaak
wordt gezien dat wanneer de palliatieve-sedatie gestart is, patiënten binnen twee dagen bijvoorbeeld overlijden.
Dit is niet hetzelfde als euthanasie, bij euthanasie wordt de dood echt ingetreden terwijl bij palliatieve-sedatie het
patiënten comfortabel wordt gemaakt in hun allerlaatste van hun leven voor het sterven.
