Slachtoffers Theorieën, Paradoxen en Modellen
Theorie / Paradox / Model Definitie
Sociale Gebruiken bij: psychologisch verklaren van
Informatieverwerkingsproces slachtofferschap.
(SIP) model
Onaangepaste (agressieve) reacties in sociale situaties
zijn het gevolg van een verkeerde interpretatie van
sociale informatie met slachtofferschap als gevolg.
Een reactie in de vorm van het SIP model werkt als volgt:
1. Encodering: perceptie sociale informatie
2. Representatie: interpretatie sociale informatie
3. Specificatie van doelen: bepalen interne en externe
uitkomsten
4. Responsgeneratie: aard (kwalitatief) en intensiteit
(kwantitatief)
5. Responsselectie: evaluatie aard en intensiteit
reactie in relatie met uitkomstverwachtingen
6. Reactie: gedrag
Vals alarm PTSS-model Gebruiken bij: psychologisch verklaren van
slachtofferschap.
Slachtoffers die kampen met PTSS blijven voortgezette
fight-flight reacties (overlevingsreacties) vertonen in
situaties waarin deze ongepast zijn.
Een reactie in de vorm van het vals alarm-PTSS model
werkt als volgt:
1. Een individu is overgevoelig voor externe
gevaarprikkels.
2. Een individu interpreteert deze externe prikkels in
de vorm van vijandige attributies (gevaarlijk).
3. Een individu onder- of over reageert op de externe
prikkels, met slachtofferschap als gevolg.
Shattered Assumptions (SA) Gebruiken bij: verklaring PTSS bij een individu.
model
Door een traumatische gebeurtenis zijn de cognitieve
schema’s van het slachtoffer aangetast, als gevolg van
aantasting van zijn illusie van onkwetsbaarheid. Dit geldt
in het bijzonder bij criminele gebeurtenissen, omdat de
dader dan vaak de intentie had om het slachtoffer pijn te
doen en richt zich zo tot de persoon van het slachtoffer.
Er ontstaat zo een incongruentie tussen de traumatische
ervaring en de cognitieve schema’s van het slachtoffer.
Slachtoffers moeten deze cognitieve schema’s opnieuw
vormgeven om de traumatische ervaring te kunnen
verwerken. Als deze coping niet lukt, zouden psychische
stoornissen, zoals PTSS, kunnen ontstaan.
Heuristisch-systematisch Gebruiken bij: verklaring meespelen van
informatieverwerkingsmodel slachtofferkarakteristieken in geloofwaardigheids-
, beoordeling.
De sociale informatieverwerking wordt gedaan door twee
systemen:
1. Systematische verwerking: beschikbare
informatie wordt zorgvuldig bekeken om daaruit
relevante informatie te destilleren.
2. Heuristische verwerking: een bestaande
cognitieve structuur (zoals een stereotype) wordt
gebruikt bij de informatieverwerking, waardoor dit
minder inspannend en sneller is.
In een rechtszaak waarin veel onzekerheid of tijdsdruk
speelt is de kans groot dat er meer geleund wordt op
heuristische verwerking en daarmee op stereotypen en
verwachtingen.
Bounded Rationality Theory Gebruiken bij: verklaren gebruik heuristieken bij
beslissingen.
In een rechtszaak waarin veel onzekerheid of tijdsdruk
speelt is de kans groot dat er meer geleund wordt op
heuristische verwerking en daarmee op stereotypen en
verwachtingen. Een rechter moet dan gebruik van van
‘bounded rationality’ en kan dus niet alle relevante
informatie afwegen. Een heuristische beslissing vergt
minder cognitieve inspanning en is sneller gemaakt. Deze
theorie is ontworpen naar aanleiding van kritiek op de
rationele keuze theorie, die (onterecht) stelt dat een
rechter beschikt over alle relevante informatie en kennis
beschikt over alle mogelijke uitkomsten, consequenties en
kansen op die consequenties.
Emotional Victim Effect Gebruiken bij: verklaring meespelen van emotionaliteit
slachtoffer in geloofwaardigheids-beoordeling.
Mensen hebben bepaalde verwachtingen over een
‘gepaste’ reactie van een slachtoffer op een misdrijf
gebaseerd op stereotypen. Een mismatch (expectancy
violation) tussen deze verwachting en de werkelijke
reactie van het slachtoffer (een slachtoffer dat niet aan dit
‘ideaal beeld’ voldoet) kan ervoor zorgen dat het slachtoffer
als minder geloofwaardig wordt beschouwt. Zo worden
slachtoffers die op een emotionele manier reageren als
geloofwaardiger beschouwt dan slachtoffers die op een
gecontroleerde, kalme en niet-emotionele manier reageren.
Believe in a Just World / Gebruiken bij: verklaring van coping strategieën zoals
geloof in een rechtvaardige victim blaming op individueel niveau.
wereld
Mensen geloven in een rechtvaardige wereld: mensen
Theorie / Paradox / Model Definitie
Sociale Gebruiken bij: psychologisch verklaren van
Informatieverwerkingsproces slachtofferschap.
(SIP) model
Onaangepaste (agressieve) reacties in sociale situaties
zijn het gevolg van een verkeerde interpretatie van
sociale informatie met slachtofferschap als gevolg.
Een reactie in de vorm van het SIP model werkt als volgt:
1. Encodering: perceptie sociale informatie
2. Representatie: interpretatie sociale informatie
3. Specificatie van doelen: bepalen interne en externe
uitkomsten
4. Responsgeneratie: aard (kwalitatief) en intensiteit
(kwantitatief)
5. Responsselectie: evaluatie aard en intensiteit
reactie in relatie met uitkomstverwachtingen
6. Reactie: gedrag
Vals alarm PTSS-model Gebruiken bij: psychologisch verklaren van
slachtofferschap.
Slachtoffers die kampen met PTSS blijven voortgezette
fight-flight reacties (overlevingsreacties) vertonen in
situaties waarin deze ongepast zijn.
Een reactie in de vorm van het vals alarm-PTSS model
werkt als volgt:
1. Een individu is overgevoelig voor externe
gevaarprikkels.
2. Een individu interpreteert deze externe prikkels in
de vorm van vijandige attributies (gevaarlijk).
3. Een individu onder- of over reageert op de externe
prikkels, met slachtofferschap als gevolg.
Shattered Assumptions (SA) Gebruiken bij: verklaring PTSS bij een individu.
model
Door een traumatische gebeurtenis zijn de cognitieve
schema’s van het slachtoffer aangetast, als gevolg van
aantasting van zijn illusie van onkwetsbaarheid. Dit geldt
in het bijzonder bij criminele gebeurtenissen, omdat de
dader dan vaak de intentie had om het slachtoffer pijn te
doen en richt zich zo tot de persoon van het slachtoffer.
Er ontstaat zo een incongruentie tussen de traumatische
ervaring en de cognitieve schema’s van het slachtoffer.
Slachtoffers moeten deze cognitieve schema’s opnieuw
vormgeven om de traumatische ervaring te kunnen
verwerken. Als deze coping niet lukt, zouden psychische
stoornissen, zoals PTSS, kunnen ontstaan.
Heuristisch-systematisch Gebruiken bij: verklaring meespelen van
informatieverwerkingsmodel slachtofferkarakteristieken in geloofwaardigheids-
, beoordeling.
De sociale informatieverwerking wordt gedaan door twee
systemen:
1. Systematische verwerking: beschikbare
informatie wordt zorgvuldig bekeken om daaruit
relevante informatie te destilleren.
2. Heuristische verwerking: een bestaande
cognitieve structuur (zoals een stereotype) wordt
gebruikt bij de informatieverwerking, waardoor dit
minder inspannend en sneller is.
In een rechtszaak waarin veel onzekerheid of tijdsdruk
speelt is de kans groot dat er meer geleund wordt op
heuristische verwerking en daarmee op stereotypen en
verwachtingen.
Bounded Rationality Theory Gebruiken bij: verklaren gebruik heuristieken bij
beslissingen.
In een rechtszaak waarin veel onzekerheid of tijdsdruk
speelt is de kans groot dat er meer geleund wordt op
heuristische verwerking en daarmee op stereotypen en
verwachtingen. Een rechter moet dan gebruik van van
‘bounded rationality’ en kan dus niet alle relevante
informatie afwegen. Een heuristische beslissing vergt
minder cognitieve inspanning en is sneller gemaakt. Deze
theorie is ontworpen naar aanleiding van kritiek op de
rationele keuze theorie, die (onterecht) stelt dat een
rechter beschikt over alle relevante informatie en kennis
beschikt over alle mogelijke uitkomsten, consequenties en
kansen op die consequenties.
Emotional Victim Effect Gebruiken bij: verklaring meespelen van emotionaliteit
slachtoffer in geloofwaardigheids-beoordeling.
Mensen hebben bepaalde verwachtingen over een
‘gepaste’ reactie van een slachtoffer op een misdrijf
gebaseerd op stereotypen. Een mismatch (expectancy
violation) tussen deze verwachting en de werkelijke
reactie van het slachtoffer (een slachtoffer dat niet aan dit
‘ideaal beeld’ voldoet) kan ervoor zorgen dat het slachtoffer
als minder geloofwaardig wordt beschouwt. Zo worden
slachtoffers die op een emotionele manier reageren als
geloofwaardiger beschouwt dan slachtoffers die op een
gecontroleerde, kalme en niet-emotionele manier reageren.
Believe in a Just World / Gebruiken bij: verklaring van coping strategieën zoals
geloof in een rechtvaardige victim blaming op individueel niveau.
wereld
Mensen geloven in een rechtvaardige wereld: mensen
