Exam (elaborations) SPE1505

NOMORO YA MOITHUTI: 60828781
LEINA LA MOITHUTI: MATHUNYANE B

SPE1505
POTFOLIO
NOMORO YA MOSWANANNOŠI: 731244


POTŠIŠO YA 1

1.1 Mogolo

Farinkisi e hwetšwa ka godimo ga pokisintšu. Ge o sepetša ntlha ya leleme la
gago go feta magalagapeng o tla kwa kua morago ga ona go le boletiana. Lefelo
le re le bitša magalagapa a moseo goba magalagapana goba belamo. Kua
mafelelong a magalagapana re hwetša tengwana. Ge re kwagatša medumo
moelamoya o ka tsena ka leganong goba ka dinkong. Gore modumo ke wa
legano goba wa dinko go laolwa ke boemo bja magalagapana le tengwana. Ge
magalagapana le tengwana di kgotlile leboto la morago la farinkisi gona
moelamoya o tsena ka ganong ka gore tsela ya go ya nkong e thibilwe;gomme
medumo ye e kwagatšwago bjalo re re ke ya legano. Medumo ye mentši ya
Sesotho sa Leboa ke ya legano.
Mehlala: t, s, b, š


Ge magalagapana le tengwana di lekeletše, di se tša kgoma leboto la morago la
farinkisi gona moelamoya o tsena ka dinkong – ke ka fao ditumanko di
kwagatšwago ka gona.
Mehlala: m, n, ny, ng


Legano
Ge o nyaka go bopa medumopolelo ya go fapana, o šomiša dithopolelo goba
dikarolo tša tšona tša go fapana. Medumopolelo ye e bopšago e hlalošwa go ya
ka dithopolelo goba dikarolo tša tšona, tše mmoledi a di šomišitšego go e bopa.
Go no fa mohlala, medumo ye t le s ke ditumarinining ka gore ge e kwagatšwa
ntlha ya leleme e kgoma goba e batamela marinini. Medumo ye š le tš ke
ditumagalapeng tša pele ka gore ge di kwagatšwa magale a leleme a kgoma
goba a batamela magalagapa a pele. Medumo ye ny le y ke ditumagalapeng
ka gore ge e kwagatšwa bogare bja leleme bo kgoma goba bo batamela
magalagapathata. Medumo ye k le g ke ditumatengwaneng ka gore karolo ya
1

, NOMORO YA MOITHUTI: 60828781
LEINA LA MOITHUTI: MATHUNYANE B

morago ya leleme e kgoma goba e batamela tengwana (belamo). Modumo wo f
ke tumapourinining ka ge molomo wa ka fase o kgoma meno a ka godimo,
mola b e le tumapoung ka ge molomo wa ka fase o batamela molomo wa ka
godimo. Mo go medumo ye f le b leleme ga le na tema yeo le e kgathago.


1.2 Go bohlokwa gore moithuti wa thutapolelo a tsebe go bala le go ngwala ka
sefonetiki:
 Ee, go bohlokwa gore moithuti a be le tsebo yeo e nepagetšego ya sefonetiki
gore a be lebokgoni bja tšhomišo ya ditumammogo le ditumanoši ka
phapošing ya go ithuta, mohlala: o swanetše go tseba le go šomiša a-e-i-o-u
go ruta baithuti go bopa mafoko.
 Mathomo a makaone a go ba setsebi sa fonetiki ke go tseba gore
medumopolelo e tšweletšwa bjang; go tloga mothopong wa moelamoya wo o
sepetšago medumopolelo, go ya mothopong wa lentšu, go ba go fihla
tšhupetšong ya moya go ya ka nkong goba ka ganong le tlholego ya ditšhitišo
ka ganong.
 Ge o šetše o tseba gore medumopolelo ya Sesotho sa Leboa e tšweletšwa
bjang le go e ngwala ka sefonetiki, o tla napa wa kgona go fetela pele wa
ithuta fonolotši.
 Ge o tseba go bala le go ngwala ka sefonetiki o ka kgona go hlaloša medumo
ka ntle le go šomiša pukukgtakollo.
 Go bohlokwa go lemoga diphapano tša kwagatšo ya mantšu le mekgwa ya go
ngwala gore o kgone go ruta baithuti mokgwa wo o nepagetšego wa go
ngwala.
 Ka tsebo ya sefonetiki baithuti ba ka e ikhwetša ba le lekaleng la bointšinere
bja polelo gape loe goba bahlahli ba mmakgonthe mo bašomago gona.
 Ka tsebo ya sefonetiki ba ka ba le bokgoni bja kwagatšo ya medumo le gore
medumo ge e bitšwa e kgwatha dithopolelo tše di fe, mohlala: tumagalapeng
ya moseo (h).




2