Biologie 5 vwo
Samenvattingen
Hoofdstuk 10 - Voeding en vertering
Paragraaf 10.1 - Je lichaam en je voedsel
Darmflora = alle bacteriën die in de darm leven
→ Een goede darmflora is belangrijk voor:
● Een goede vertering
● Stimuleert de ontlasting
● Speelt een rol bij afweer
Probiotica Bacteriën in je voedsel die je gezondheid Yoghurt, karnemelk
bevorderen
Prebiotica Onverteerbare plantenresten waar Uien, appels, prei
nuttige bacteriën in je darmen van leven
Goede hygiëne verkleint de kans dat teveel schadelijke bacteriën in je lichaam komen
Je hebt voeding nodig voor:
● Brandstoffen
○ Leveren energie om warm te blijven, om te kunnen bewegen en om te
ontwikkelen/groeien
● Bouwstoffen
○ Worden gebruikt bij de vorming van cellen en weefsels
● Reservestoffen
○ Worden opgeslagen in bepaalde delen van het lichaam, waardoor de groei en
verbranding bij bijv. voedselgebrek kunnen doorgaan
● Beschermende stoffen
○ Zorgen ervoor dat je gezond blijft
Voedingsstoffen => Onderdelen van voedingsmiddelen
Brandstoffen Bouwstoffen Reservestoffen Beschermende
stoffen
Koolhydraten x x x
Vetten x x
Eiwitten x x x
Water x
Mineralen x x
Vitaminen x x
, Voedingsstoffen: Functie: Waarin?:
Koolhydraten ● Brandstof Brood, Pasta,
● Leveren energie in de vorm van ATP Koek, Sauzen
● → Cellen gebruiken koolhydraten als
bouwstof
● Koolhydraat glycogeen = reservestof
Vetten ● Brandstof Olie, boter,
● Bouwstof voor hormonen en membranen noten, pinda’s
● Warmte-isolatie
Eiwitten ● Bouwstoffen Vlees, vis,
○ Spiereiwitten, hemoglobine zuivel, eieren
● Brandstof
● Eiwitten kun je niet opslaan
Water ● Bouwstof voor je cellen
● Transportmiddel
○ Bloedplasma
● Warmtebuffer
Mineralen ● Bouwstof
● Spelen rol bij verschillende processen in
het lichaam
● Spoorelementen = mineralen waar je
maar weinig van nodig hebt
Vitaminen ● Essentiële voedingsstoffen
○ Wordt in kleine hoeveelheden
gebruikt
● Zitten in plantaardige en dierlijke
voedingsmiddelen
● Tekort → Gebreksziekten
Voedingsvezels = onverteerbare plantaardige koolhydraatmoleculen
→ Stimuleren de darmperistaltiek (samentrekken darmen) en daarmee een goede
doorstroming
Voedingsvezels nemen veer water op → hierdoor neemt het volume in de darmen toe en
blijft de ontlasting soepel
● Obstipatie → te weinig water, waardoor ontlasting niet soepel is
ADH = aanbevolen dagelijkse hoeveelheid
Wat een gezonde hoeveelheid voedsel per dag is, hangt af van:
● De persoon
● De activiteiten die hij/zij verricht
Voor de energierijke voedingsstoffen geeft de WHO alleen de percentages van de
energiebehoefte → Zo kun je uitrekenen wat voor jou van belang is
Samenvattingen
Hoofdstuk 10 - Voeding en vertering
Paragraaf 10.1 - Je lichaam en je voedsel
Darmflora = alle bacteriën die in de darm leven
→ Een goede darmflora is belangrijk voor:
● Een goede vertering
● Stimuleert de ontlasting
● Speelt een rol bij afweer
Probiotica Bacteriën in je voedsel die je gezondheid Yoghurt, karnemelk
bevorderen
Prebiotica Onverteerbare plantenresten waar Uien, appels, prei
nuttige bacteriën in je darmen van leven
Goede hygiëne verkleint de kans dat teveel schadelijke bacteriën in je lichaam komen
Je hebt voeding nodig voor:
● Brandstoffen
○ Leveren energie om warm te blijven, om te kunnen bewegen en om te
ontwikkelen/groeien
● Bouwstoffen
○ Worden gebruikt bij de vorming van cellen en weefsels
● Reservestoffen
○ Worden opgeslagen in bepaalde delen van het lichaam, waardoor de groei en
verbranding bij bijv. voedselgebrek kunnen doorgaan
● Beschermende stoffen
○ Zorgen ervoor dat je gezond blijft
Voedingsstoffen => Onderdelen van voedingsmiddelen
Brandstoffen Bouwstoffen Reservestoffen Beschermende
stoffen
Koolhydraten x x x
Vetten x x
Eiwitten x x x
Water x
Mineralen x x
Vitaminen x x
, Voedingsstoffen: Functie: Waarin?:
Koolhydraten ● Brandstof Brood, Pasta,
● Leveren energie in de vorm van ATP Koek, Sauzen
● → Cellen gebruiken koolhydraten als
bouwstof
● Koolhydraat glycogeen = reservestof
Vetten ● Brandstof Olie, boter,
● Bouwstof voor hormonen en membranen noten, pinda’s
● Warmte-isolatie
Eiwitten ● Bouwstoffen Vlees, vis,
○ Spiereiwitten, hemoglobine zuivel, eieren
● Brandstof
● Eiwitten kun je niet opslaan
Water ● Bouwstof voor je cellen
● Transportmiddel
○ Bloedplasma
● Warmtebuffer
Mineralen ● Bouwstof
● Spelen rol bij verschillende processen in
het lichaam
● Spoorelementen = mineralen waar je
maar weinig van nodig hebt
Vitaminen ● Essentiële voedingsstoffen
○ Wordt in kleine hoeveelheden
gebruikt
● Zitten in plantaardige en dierlijke
voedingsmiddelen
● Tekort → Gebreksziekten
Voedingsvezels = onverteerbare plantaardige koolhydraatmoleculen
→ Stimuleren de darmperistaltiek (samentrekken darmen) en daarmee een goede
doorstroming
Voedingsvezels nemen veer water op → hierdoor neemt het volume in de darmen toe en
blijft de ontlasting soepel
● Obstipatie → te weinig water, waardoor ontlasting niet soepel is
ADH = aanbevolen dagelijkse hoeveelheid
Wat een gezonde hoeveelheid voedsel per dag is, hangt af van:
● De persoon
● De activiteiten die hij/zij verricht
Voor de energierijke voedingsstoffen geeft de WHO alleen de percentages van de
energiebehoefte → Zo kun je uitrekenen wat voor jou van belang is
