GS samenvatting H1 ‘Jagers en boeren’
§1 ‘De agrarische revolutie’
- Een nomadisch bestaan
Jagers-verzamelaars waren vaak nomaden: wanneer hun leefomgeving niet meer genoeg voedsel
bood trokken ze verder.
Kenmerken:
1. Ze woonden in grotten/ hutten/tenten en wanneer zij langere tijd op jacht gingen sloegen ze
tijdelijke kampen op.
2. Ze leefden in kleine groepen (20-30 mensen).
3. Er waren geen sociale verschillen, wel taakverdelingen. Groepen dreven onderling ook
handel en ruilden bijvoorbeeld vuursteen of ivoor.
De homo sapiens verschilde in 2 dingen van zijn voorgangers:
1. Hij maakte meer gespecialiseerde gereedschappen en gebruikte hier ook meer verschillende
materialen voor.
2. Hij heeft als enige mensensoort afbeeldingen achtergelaten: grotschilderingen. Er was in die
tijd (prehistorie) nog geen schrift. Hierdoor weten we de betekenis van de schilderingen ook
niet zeker.
- De eerste boeren
Agrarische revolutie:
In het Midden-Oosten aan het einde van de ijstijd ontstond er een vruchtbaar gebied door meer
regenval. Op sommige plaatsen leverde de natuur daardoor zoveel voedsel op, dat mensen zich er
voor langere tijd gingen vestigen.
Theorieën voor overgaan op landbouw:
1. Klimaatverandering: doordat het daarna koud en droog werd, groeiden er minder eetbare
planten > voedseltekort. Aangezien mensen nu gewend waren om op een vaste plek te
wonen, wilden zij niet weg. Zij gingen daarom zelf graan produceren.
2. Bevolkingsgroei. De bevolking groeide zo snel dat er niet genoeg voedsel te vinden was voor
iedereen. Mensen wilden niet weg > natuur uitgeput > mensen werden gedwongen zelf
gewassen te verbouwen.
- Een wereldwijd verschijnsel
Ook op andere plekken in de wereld werd los van elkaar de landbouw uitgevonden. Toch was het
alleen in het Midden-Oosten zo dat mensen een vaste woonplaats hadden voordat ze aan landbouw
deden. In andere gebieden ontstonden dorpen pas veel later nadat landbouw werd uitgevonden.
Deze jagers-verzamelaars bleven dus lang genoeg op dezelfde plek om de oogst af te wachten maar
trokken daarna weer verder. Uiteindelijk gingen ook zij volledig over op landbouw.
- Een nieuwe levenswijze
Door de uitvinding van landbouw schakelden mensen over van een zwervend bestaan naar een
gevestigd (sedentair) bestaan. Deze verandering was zo ingrijpend dat we spreken van een agrarische
revolutie.
Kenmerk A.R: de mens ging de natuur meer naar eigen hand zetten: bossen -> akkers, grasvlakten ->
graanvelden.
Belangrijke gevolgen van de AR:
1. Er ontstond een snelle bevolkingsgroei. Op dezelfde oppervlakte werd nu veel meer
geproduceerd aan voedsel. Daarnaast steeg het geboortecijfer: vrouwen konden nu in een
kortere tijd meer kinderen krijgen, waarschijnlijk doordat het boerenleven minder belastend
voor hen was dan het leven als een jager-verzamelaar.
§1 ‘De agrarische revolutie’
- Een nomadisch bestaan
Jagers-verzamelaars waren vaak nomaden: wanneer hun leefomgeving niet meer genoeg voedsel
bood trokken ze verder.
Kenmerken:
1. Ze woonden in grotten/ hutten/tenten en wanneer zij langere tijd op jacht gingen sloegen ze
tijdelijke kampen op.
2. Ze leefden in kleine groepen (20-30 mensen).
3. Er waren geen sociale verschillen, wel taakverdelingen. Groepen dreven onderling ook
handel en ruilden bijvoorbeeld vuursteen of ivoor.
De homo sapiens verschilde in 2 dingen van zijn voorgangers:
1. Hij maakte meer gespecialiseerde gereedschappen en gebruikte hier ook meer verschillende
materialen voor.
2. Hij heeft als enige mensensoort afbeeldingen achtergelaten: grotschilderingen. Er was in die
tijd (prehistorie) nog geen schrift. Hierdoor weten we de betekenis van de schilderingen ook
niet zeker.
- De eerste boeren
Agrarische revolutie:
In het Midden-Oosten aan het einde van de ijstijd ontstond er een vruchtbaar gebied door meer
regenval. Op sommige plaatsen leverde de natuur daardoor zoveel voedsel op, dat mensen zich er
voor langere tijd gingen vestigen.
Theorieën voor overgaan op landbouw:
1. Klimaatverandering: doordat het daarna koud en droog werd, groeiden er minder eetbare
planten > voedseltekort. Aangezien mensen nu gewend waren om op een vaste plek te
wonen, wilden zij niet weg. Zij gingen daarom zelf graan produceren.
2. Bevolkingsgroei. De bevolking groeide zo snel dat er niet genoeg voedsel te vinden was voor
iedereen. Mensen wilden niet weg > natuur uitgeput > mensen werden gedwongen zelf
gewassen te verbouwen.
- Een wereldwijd verschijnsel
Ook op andere plekken in de wereld werd los van elkaar de landbouw uitgevonden. Toch was het
alleen in het Midden-Oosten zo dat mensen een vaste woonplaats hadden voordat ze aan landbouw
deden. In andere gebieden ontstonden dorpen pas veel later nadat landbouw werd uitgevonden.
Deze jagers-verzamelaars bleven dus lang genoeg op dezelfde plek om de oogst af te wachten maar
trokken daarna weer verder. Uiteindelijk gingen ook zij volledig over op landbouw.
- Een nieuwe levenswijze
Door de uitvinding van landbouw schakelden mensen over van een zwervend bestaan naar een
gevestigd (sedentair) bestaan. Deze verandering was zo ingrijpend dat we spreken van een agrarische
revolutie.
Kenmerk A.R: de mens ging de natuur meer naar eigen hand zetten: bossen -> akkers, grasvlakten ->
graanvelden.
Belangrijke gevolgen van de AR:
1. Er ontstond een snelle bevolkingsgroei. Op dezelfde oppervlakte werd nu veel meer
geproduceerd aan voedsel. Daarnaast steeg het geboortecijfer: vrouwen konden nu in een
kortere tijd meer kinderen krijgen, waarschijnlijk doordat het boerenleven minder belastend
voor hen was dan het leven als een jager-verzamelaar.
