BEROEPSONTWIKKELING EN
WETENSCHAPPELIJK
ONDERZOEK 1V,
VERPLEEGKUNDE
charlotte rumes
,INHOUDSOPGAVE
inleiding .................................................................................................................................................................... 4
wat is goede zorg .................................................................................................................................................. 4
evidence based nursing ........................................................................................................................................ 4
doel cursus ............................................................................................................................................................ 5
stappen onderzoekproces ........................................................................................................................................ 6
stap 1: onderzoeksvraag en literatuurstudie ................................................................................................... 6
stap 2:probleemstelling, doelstelling en vraagstelling ..................................................................................... 7
stap 3: concepten ............................................................................................................................................. 7
stap 4: bepalen van onderzoeksmethodiek ..................................................................................................... 7
stap 5: maken van onderzoeksvoorstel ............................................................................................................ 7
stap 6: toestemming verkijgen voor het onderzoek ........................................................................................ 7
stap 7: data verzamelen ................................................................................................................................... 7
stap 8: analyse en interpretatie van de onderzoeksdata ................................................................................. 8
stap 9: conclusies trekken en aanbevelingen doen ......................................................................................... 8
stap 10: schrijven en presenteren van de onderzoeksresultaten .................................................................... 8
apa RICHTLIJNEN....................................................................................................................................................... 9
belangrijkste regels bronvermelding .................................................................................................................... 9
voorbeelden.......................................................................................................................................................... 9
DOI nummer ....................................................................................................................................................... 10
tabellen en figuren ............................................................................................................................................. 10
rol van de verpleegkundige .................................................................................................................................... 11
de noodzaak van ethische richtlijnen ..................................................................................................................... 11
voorbeelden........................................................................................................................................................ 11
ethische normen ................................................................................................................................................. 11
commissie over medische ethiek ........................................................................................................................... 12
commissie voor medische ethiek ....................................................................................................................... 12
toetsingscommissies ....................................................................................................................................... 12
samenvatting commissies .................................................................................................................................. 13
wanneer kan men mensen betrekken bij het onderzoek ...................................................................................... 13
redelijkheidsvereiste .......................................................................................................................................... 13
toestemmingvereiste of informed consent........................................................................................................ 14
privacy................................................................................................................................................................. 14
basisbegrippen: onderzoekseenheden, populatie een steekproef ........................................................................ 15
onderzoekeenheden....................................................................................................................................... 15
populatie ......................................................................................................................................................... 15
, steekproef ....................................................................................................................................................... 15
representativiteit en generaliseerbaarheid ........................................................................................................... 16
non respons en uitval ............................................................................................................................................. 16
non respons ........................................................................................................................................................ 16
uitval ................................................................................................................................................................... 16
verschillende steekproeven .................................................................................................................................... 16
toevalssteekproeven of aselecte steekproeven ................................................................................................. 16
enkelvoudige aselecte steekproef .................................................................................................................. 17
systematisch aselecte steekproef .................................................................................................................. 17
clustersteekproef ............................................................................................................................................ 17
gestratificeerde steekproef ............................................................................................................................ 18
niet toevalssteekproeven of niet theoretische selecte steekproeven ............................................................... 18
quotasteekproef ............................................................................................................................................. 18
vrijwillige steekproef op basis van zelfselectie .............................................................................................. 19
willekeurige steekproef .................................................................................................................................. 19
steekproefgroote .................................................................................................................................................... 19
afhankelijk en onafhankelijk variabele ................................................................................................................... 20
afhankelijke......................................................................................................................................................... 20
onafhankelijke .................................................................................................................................................... 20
verstorende ........................................................................................................................................................ 20
soorten variabelen .................................................................................................................................................. 20
enkele opmerkingen ............................................................................................................................................... 21
het evidentie level van onderzoek ......................................................................................................................... 22
kwalitatieve en kwantitatief ............................................................................................................................... 22
kwalitatief ....................................................................................................................................................... 22
kwantitatief onderzoek .................................................................................................................................. 23
tijdsaspect bij onderzoeksdesigns .......................................................................................................................... 24
ongefilterde informatie .......................................................................................................................................... 24
experimenteel of observationeel? ..................................................................................................................... 24
experimentele studie.......................................................................................................................................... 25
RCT: randomized controle rail ........................................................................................................................ 25
quasi experimentele designs .......................................................................................................................... 27
non – experimentele of observationele studies ................................................................................................. 28
descriptieve studie ......................................................................................................................................... 28
analytische studie ........................................................................................................................................... 29
andere observationele studies zonder vergelijkende groep: case-series/case-reports/case study.............. 29
gefilterde informatie .............................................................................................................................................. 29
, meta analyse ....................................................................................................................................................... 29
systematic review ............................................................................................................................................... 30
evidence based richtlijn ...................................................................................................................................... 30
beschrijvende statistiek ......................................................................................................................................... 31
tabellen ................................................................................................................................................................... 31
algemene begrippen ........................................................................................................................................... 31
soorten tabellen ................................................................................................................................................. 31
enkelvoudige frequentietabel ........................................................................................................................ 31
RELATIEVE FREQUENTIETABEL ....................................................................................................................... 32
cumulatieve frequentietabel .......................................................................................................................... 32
grafieken ................................................................................................................................................................. 32
grafiek nominale en ordinale gegevens ............................................................................................................. 32
grafieken voor interval- pf ratiovariabelen ........................................................................................................ 33
samenvattende cijferwaarden/kerngetallen.......................................................................................................... 34
centrale tendensen ............................................................................................................................................. 34
modus ............................................................................................................................................................. 34
mediaan .......................................................................................................................................................... 34
rekenkundig gemiddelde ................................................................................................................................ 35
normale en scheve verdeling ......................................................................................................................... 35
spreidingsmaten ................................................................................................................................................. 35
range ............................................................................................................................................................... 35
standaardafwijking of standaarddeviatie ....................................................................................................... 36
verklarende statistiek ............................................................................................................................................ 36
normale verdeling of gauss verdeling .................................................................................................................... 36
standaard normaal verdeling ................................................................................................................................. 37
hypothese toetsen .................................................................................................................................................. 37
nulhypothese ...................................................................................................................................................... 37
bepalen van significantieniveau ......................................................................................................................... 37
onderzoekshypothese al dan niet verwerken .................................................................................................... 38
betrouwbaarheidsintervallen ................................................................................................................................. 38
correlatie................................................................................................................................................................. 38
ODDS RATIO = kansberekening .............................................................................................................................. 39
,BELANG VAN WETENSCHAPPELIJK
ONDERZOEK IN DE ZORG
INLEIDING
Zorgsector is flink in beweging kent een scala aan opleidingsniveaus en specialisaties
Uitgangspunt: zorgverstrekkers moeten steeds bijdragen aan een goede kwalitatief goede patiëntenzorg.
WAT IS GOEDE ZORG
Wat is er nodig om goede zorg te bekomen:
Trial and error
Tradition based
Confidence based
Experience based
Obedience base (gehoorzaamheid)
EVIDENCE BASED NURSING
= ‘het proces waarin VPK hun klinische
besluiten nemen op de grond van de
beste onderzoeksresultaten, klinische
ervaring, de voorkeur van de PT en de
beschikbare hulpmiddelen.’ Nicky Cullum
gebruik van onderzoek in de praktijk = EBN
De bevindingen van het wetenschappelijke onderzoek vinden niet altijd hun weg naar de werkvloer door:
VPK die vakliteratuur niet goed bijhouden
Veel VPK weten niet waar ze recente info moeten gaan zoeken
Geen training gehad in begrijpen en lezen van onderzoeksverslagen
Weinig verschenen in het Nederlands
Grote weerstand tegen verandering
,in verpleegkunde: moet handelen van praktijkbeoefenaars de focus zijn van het onderzoek om uiteindelijk
ongewenste situatie te herleiden naar gewenste situaties. Men gaat de nieuwe werkwijzen zoeken en uittesten
in praktijk.
Nauwe samenwerking onderzoeker en verpleegkundige = noodzakelijk
DOEL CURSUS
Om zorg te kunnen verlenen op basis van wetenschappelijke inzichten moet de beroepsoefenaar in staat zijn
om uitkomsten van onderzoek te bergrijpen en te vertalen in de praktijk
Kortom= VPK hebben een stevige basis nodig over het ‘onderzoek’
, HET ONDERZOEKSPROCES
STAPPEN ONDERZOEKPROCES
STAP 1: ONDERZOEKSVR AAG EN LITERATUURSTUDIE
Eerste stap: bepalen van onderwerp uithalen van onderzoeksvraag
Iedere onderzoek heeft een aanleiding:
Onderwerp kan zijn vastgelegd van tevoren
Worden bepaald door interesse van de onderzoeker
Uit een concrete vraag van de praktijk
Of een combinatie van boven genoemde
Onderzoeker meestal al kennis over het onderwerp maar kan ook zijn van niet, in elke situatie zal de
onderzoeker zich moeten gaan verdiepen in de materie (lezen, lezen,…)
beeld krijgen van wat er een rol speelt in de materie
Bijna ieder onderzoek begint met uitkomsten van deze literatuurstudie, is deze afgerond STAP 2
WETENSCHAPPELIJK
ONDERZOEK 1V,
VERPLEEGKUNDE
charlotte rumes
,INHOUDSOPGAVE
inleiding .................................................................................................................................................................... 4
wat is goede zorg .................................................................................................................................................. 4
evidence based nursing ........................................................................................................................................ 4
doel cursus ............................................................................................................................................................ 5
stappen onderzoekproces ........................................................................................................................................ 6
stap 1: onderzoeksvraag en literatuurstudie ................................................................................................... 6
stap 2:probleemstelling, doelstelling en vraagstelling ..................................................................................... 7
stap 3: concepten ............................................................................................................................................. 7
stap 4: bepalen van onderzoeksmethodiek ..................................................................................................... 7
stap 5: maken van onderzoeksvoorstel ............................................................................................................ 7
stap 6: toestemming verkijgen voor het onderzoek ........................................................................................ 7
stap 7: data verzamelen ................................................................................................................................... 7
stap 8: analyse en interpretatie van de onderzoeksdata ................................................................................. 8
stap 9: conclusies trekken en aanbevelingen doen ......................................................................................... 8
stap 10: schrijven en presenteren van de onderzoeksresultaten .................................................................... 8
apa RICHTLIJNEN....................................................................................................................................................... 9
belangrijkste regels bronvermelding .................................................................................................................... 9
voorbeelden.......................................................................................................................................................... 9
DOI nummer ....................................................................................................................................................... 10
tabellen en figuren ............................................................................................................................................. 10
rol van de verpleegkundige .................................................................................................................................... 11
de noodzaak van ethische richtlijnen ..................................................................................................................... 11
voorbeelden........................................................................................................................................................ 11
ethische normen ................................................................................................................................................. 11
commissie over medische ethiek ........................................................................................................................... 12
commissie voor medische ethiek ....................................................................................................................... 12
toetsingscommissies ....................................................................................................................................... 12
samenvatting commissies .................................................................................................................................. 13
wanneer kan men mensen betrekken bij het onderzoek ...................................................................................... 13
redelijkheidsvereiste .......................................................................................................................................... 13
toestemmingvereiste of informed consent........................................................................................................ 14
privacy................................................................................................................................................................. 14
basisbegrippen: onderzoekseenheden, populatie een steekproef ........................................................................ 15
onderzoekeenheden....................................................................................................................................... 15
populatie ......................................................................................................................................................... 15
, steekproef ....................................................................................................................................................... 15
representativiteit en generaliseerbaarheid ........................................................................................................... 16
non respons en uitval ............................................................................................................................................. 16
non respons ........................................................................................................................................................ 16
uitval ................................................................................................................................................................... 16
verschillende steekproeven .................................................................................................................................... 16
toevalssteekproeven of aselecte steekproeven ................................................................................................. 16
enkelvoudige aselecte steekproef .................................................................................................................. 17
systematisch aselecte steekproef .................................................................................................................. 17
clustersteekproef ............................................................................................................................................ 17
gestratificeerde steekproef ............................................................................................................................ 18
niet toevalssteekproeven of niet theoretische selecte steekproeven ............................................................... 18
quotasteekproef ............................................................................................................................................. 18
vrijwillige steekproef op basis van zelfselectie .............................................................................................. 19
willekeurige steekproef .................................................................................................................................. 19
steekproefgroote .................................................................................................................................................... 19
afhankelijk en onafhankelijk variabele ................................................................................................................... 20
afhankelijke......................................................................................................................................................... 20
onafhankelijke .................................................................................................................................................... 20
verstorende ........................................................................................................................................................ 20
soorten variabelen .................................................................................................................................................. 20
enkele opmerkingen ............................................................................................................................................... 21
het evidentie level van onderzoek ......................................................................................................................... 22
kwalitatieve en kwantitatief ............................................................................................................................... 22
kwalitatief ....................................................................................................................................................... 22
kwantitatief onderzoek .................................................................................................................................. 23
tijdsaspect bij onderzoeksdesigns .......................................................................................................................... 24
ongefilterde informatie .......................................................................................................................................... 24
experimenteel of observationeel? ..................................................................................................................... 24
experimentele studie.......................................................................................................................................... 25
RCT: randomized controle rail ........................................................................................................................ 25
quasi experimentele designs .......................................................................................................................... 27
non – experimentele of observationele studies ................................................................................................. 28
descriptieve studie ......................................................................................................................................... 28
analytische studie ........................................................................................................................................... 29
andere observationele studies zonder vergelijkende groep: case-series/case-reports/case study.............. 29
gefilterde informatie .............................................................................................................................................. 29
, meta analyse ....................................................................................................................................................... 29
systematic review ............................................................................................................................................... 30
evidence based richtlijn ...................................................................................................................................... 30
beschrijvende statistiek ......................................................................................................................................... 31
tabellen ................................................................................................................................................................... 31
algemene begrippen ........................................................................................................................................... 31
soorten tabellen ................................................................................................................................................. 31
enkelvoudige frequentietabel ........................................................................................................................ 31
RELATIEVE FREQUENTIETABEL ....................................................................................................................... 32
cumulatieve frequentietabel .......................................................................................................................... 32
grafieken ................................................................................................................................................................. 32
grafiek nominale en ordinale gegevens ............................................................................................................. 32
grafieken voor interval- pf ratiovariabelen ........................................................................................................ 33
samenvattende cijferwaarden/kerngetallen.......................................................................................................... 34
centrale tendensen ............................................................................................................................................. 34
modus ............................................................................................................................................................. 34
mediaan .......................................................................................................................................................... 34
rekenkundig gemiddelde ................................................................................................................................ 35
normale en scheve verdeling ......................................................................................................................... 35
spreidingsmaten ................................................................................................................................................. 35
range ............................................................................................................................................................... 35
standaardafwijking of standaarddeviatie ....................................................................................................... 36
verklarende statistiek ............................................................................................................................................ 36
normale verdeling of gauss verdeling .................................................................................................................... 36
standaard normaal verdeling ................................................................................................................................. 37
hypothese toetsen .................................................................................................................................................. 37
nulhypothese ...................................................................................................................................................... 37
bepalen van significantieniveau ......................................................................................................................... 37
onderzoekshypothese al dan niet verwerken .................................................................................................... 38
betrouwbaarheidsintervallen ................................................................................................................................. 38
correlatie................................................................................................................................................................. 38
ODDS RATIO = kansberekening .............................................................................................................................. 39
,BELANG VAN WETENSCHAPPELIJK
ONDERZOEK IN DE ZORG
INLEIDING
Zorgsector is flink in beweging kent een scala aan opleidingsniveaus en specialisaties
Uitgangspunt: zorgverstrekkers moeten steeds bijdragen aan een goede kwalitatief goede patiëntenzorg.
WAT IS GOEDE ZORG
Wat is er nodig om goede zorg te bekomen:
Trial and error
Tradition based
Confidence based
Experience based
Obedience base (gehoorzaamheid)
EVIDENCE BASED NURSING
= ‘het proces waarin VPK hun klinische
besluiten nemen op de grond van de
beste onderzoeksresultaten, klinische
ervaring, de voorkeur van de PT en de
beschikbare hulpmiddelen.’ Nicky Cullum
gebruik van onderzoek in de praktijk = EBN
De bevindingen van het wetenschappelijke onderzoek vinden niet altijd hun weg naar de werkvloer door:
VPK die vakliteratuur niet goed bijhouden
Veel VPK weten niet waar ze recente info moeten gaan zoeken
Geen training gehad in begrijpen en lezen van onderzoeksverslagen
Weinig verschenen in het Nederlands
Grote weerstand tegen verandering
,in verpleegkunde: moet handelen van praktijkbeoefenaars de focus zijn van het onderzoek om uiteindelijk
ongewenste situatie te herleiden naar gewenste situaties. Men gaat de nieuwe werkwijzen zoeken en uittesten
in praktijk.
Nauwe samenwerking onderzoeker en verpleegkundige = noodzakelijk
DOEL CURSUS
Om zorg te kunnen verlenen op basis van wetenschappelijke inzichten moet de beroepsoefenaar in staat zijn
om uitkomsten van onderzoek te bergrijpen en te vertalen in de praktijk
Kortom= VPK hebben een stevige basis nodig over het ‘onderzoek’
, HET ONDERZOEKSPROCES
STAPPEN ONDERZOEKPROCES
STAP 1: ONDERZOEKSVR AAG EN LITERATUURSTUDIE
Eerste stap: bepalen van onderwerp uithalen van onderzoeksvraag
Iedere onderzoek heeft een aanleiding:
Onderwerp kan zijn vastgelegd van tevoren
Worden bepaald door interesse van de onderzoeker
Uit een concrete vraag van de praktijk
Of een combinatie van boven genoemde
Onderzoeker meestal al kennis over het onderwerp maar kan ook zijn van niet, in elke situatie zal de
onderzoeker zich moeten gaan verdiepen in de materie (lezen, lezen,…)
beeld krijgen van wat er een rol speelt in de materie
Bijna ieder onderzoek begint met uitkomsten van deze literatuurstudie, is deze afgerond STAP 2
