Samenvatting Sociale Inclusie en Diversiteit 2

Sociale inclusie en diversiteit 2
Thema 1: Presentie (ook uit boek leren)
Ontstaan
 Nederlands onderzoeker Andries Baart
 Tiental jaren onderzoek in jaren ‘90
 Niet nieuw: wat al gebeurde bij zorgverstrekkers (pastors)
 Woorden geven aan iets wat al gedaan werd
 Door mensen die werden gezien als goede hulpverleners
 Opgepikt en hip geworden: geeft woorden aan veel praktijkwerkers
Algemene vaststellingen
 Methodiek >< Attitude
 Doen >< Zijn
 Interventie >< Presentie
Waarom presentie binnen SID?
 Sociale inclusie en diversiteit binnen jouw werk als (jeugd)welzijnswerker?
 Omgaan met “verschil”. Awareness/attitude
 Presentiebenadering is het “enige dat nog werkt” als mensen in de marge leven, alle
vertrouwen kwijt zijn, als afstemming heel moeilijk is.
 Vb. maatschappelijk kwetsbare jongeren, mensen met psychotische kwetsbaarheid,
gezinnen die in (generatie)armoede leven.
Definitie van presentie (Andries Baart)
 Een praktijk waarbij de zorggever
 zich aandachtig en toegewijd op de ander betrekt,
 zo leert zien wat er bij die ander op het spel staat
 – van verlangens tot angst –
 en die in aansluiting daarbij gaat begrijpen
 wat er in de desbetreffende situatie
 gedaan zou kunnen worden
 en wie hij/zij daarbij voor de ander kan zijn.
 Wat gedaan kan worden, wordt dan ook gedaan.
=> Elk woord in deze definitie is van belang:
- Een praktijk (Andries Baart is bestaande praktijk gaan onderzoeken en gaan verwoorden
wat reeds gebeurde. Wat praktijkwerkers doen die worden gezien als goede zorggever¨s)
- Aandachtige en toegewijde betrekking op de ander (geen eigen agenda, relatie,
afstemming)
- Radicale aansluiting bij de ander doet je begrijpen wat gedaan zou kunnen worden of wie je
kan zijn voor de ander.

1

, - “Wat gedaan kan worden, wordt dan ook gedaan”. Niet enkel “er zijn”: ook doen. Wie de
presentiebenadering niet goed kent, verwijt haar soms dat dit nabij zijn passief is. Dat is het
zeker niet! Wel is het zo dat wat gedaan moet worden, bepaald wordt in de relatie en
afstemming met de ander.
Principes van presentie
 Zonder agenda: geen plan voor het gesprek
 Openstaan: belangstelling
 Aandachtige betrekking: aandacht voor kleine zaken
 Aansluiting: erkenning en bevestiging
 Perspectiefwissel: eigenreferentiekader, opletten voor “mismatch”
 Zich aanbieden
 Geduld en tijd
 Trouw
Voorbeeld  Wanneer komt mijn man: Een jonge stagiair werk op een
gedragstherapeutische psychiatrische afdeling. Een patiënte maakt een psychose door en is
zeer angstig. 10, 20, 30 keer per dag stelt ze de vraag wanneer haar man komt. Regelmatig
wordt gereageerd “je mag dat niet meer vragen. Als je dat nog één keer vraagt.”. Een jonge
stagiair brengt veel tijd met haar door. Hij voelt haar angst en stelt haar gerust. Telkens en
telkens opnieuw. Na een aantal weken, neemt de angst af.
Wat is presentie niet?
 Niet in strijd met professionalisering
 (wel in afstemming bepalen wat wanneer wél en niet inzetten)
 “Verdrinken in de ander” (geen totale overdrage, wel zelfzorg en reflectie)
Hoe word je een presente HV?
 EXPOSURE
o Om echt goed aan te sluiten bij de leefwereld van mensen: je eraan bloot stellen.
o Vb. Beter begrijpen hoe het is om dakloos te zijn, als je dat ook zelf geweest bent.
Dat kan niet altijd.
o Boeken lezen, het nieuws volgen…
 LEEG LUISTEREN = luisteren zonder OMA (oordeel, mening, advies)
 REFLECTIE = bewust van de ander én jezelf en kwetsbaar zijn
=> VB. als student: film kijken over het leven van…, boek lezen, stage bewust kiezen om nabij
bepaalde doelgroep te werken
=> Vb. als werker: lezen, huisbezoeken afleggen, naar mensen toe gaan, je niet verstoppen
aan een loket. Tijd nemen
=> Vb. als organisatie: OCMW dat kiest om per cliënt minstens een keer thuis af te spreken,
vb. RuimteVaart: bureauwerk is voor thuis,…

Thema 2: Diversiteitssensitieve communicatie: Het TOPOI-model

2