Phillips, C. (2020). Praktisch personen- en familierecht.
Hoofdstuk 1
Een persoon: degene die drager van rechten en verplichtingen kan zijn, rechtsbevoegdheid.
Volgens artikel 1:1 lid 1 BW is iedereen in Nederland vrij en bevoegd tot het hebben van
burgerlijke rechten → dit betekent ook gelijke behandeling.
Artikel 1:2 BW - Als een kind dood ter wereld komt wordt het geacht nooit te hebben
gestaan en heeft het dus geen persoonlijkheid. Dit artikel bepaalt ook dat een ongeboren
kind als geboren kan worden aangemerkt als het belang van het kind daarom vraagt.
→ dit is bijvoorbeeld van belang bij een nalatenschap (erfenis)
Bloedverwantschap duidt op een relatie tussen personen op basis van de geboorte uit
bepaalde ouders → biologisch bloedverwantschap.
Juridisch bloedverwantschap bestaat ook als een man een kind erkent (artikel 1:203 BW).
Het wil dus zeggen: het bestaan van een juridische relatie tussen personen, vaak aangeduid
als familierechtelijke betrekking.
Bloedverwantschap bestaat uit verschillende graden: elke geboorte die als het ware tussen
twee personen in staat (‘getal der geboorten’) wordt als een graad aangemerkt.
Bloedverwantschap in rechte linie - bloedverwantschap tussen twee personen, die als het
ware boven of onder elkaar staan (opa, moeder en kind bijvoorbeeld).
Bloedverwantschap in de zijlinie - bij een oom/tante of neef/nicht.
Wanneer een persoon met iemand trouwt, ontstaat er een juridische relatie tussen die
persoon en de bloedverwanten van de ander → aanverwantschap (artikel 1:3 lid 2 BW).
Artikel 8 EVRM - het recht op familieleven. Bij family life gaat het om het hebben van een
nauwe persoonlijke betrekking met een ander, vaak een kind.
In de volgende situaties kan er sprake zijn van family life:
- tussen echtgenoten
- tussen man en vrouw die een relatie hebben vergelijkbaar met een huwelijk
- tussen ouders en een uit hun huwelijk geboren kind
- tussen ongehuwde, langdurig samenwonende ouders en hun kind
- tussen moeder en kind
- tussen man die het kind heeft erkend en kind
- tussen biologische vader en kind
- tussen naasten bloedverwanten en kind
- tussen een niet-biologische ouder en kind
Family life kan worden verbroken door latere gebeurtenissen. Hiervoor zijn strenge criteria.
In verschillende internationale verdragen is het naamrecht vastgesteld: elk kind dat wordt
geboren, heeft recht op een naam.
1
, Phillips, C. (2020). Praktisch personen- en familierecht.
Artikel 1:4 lid 1 BW bepaalt dat iemand de voornaam of voornamen heeft die in zijn
geboorteakte zijn opgenomen. De definitie van een authentieke akte staat in artikel 156 lid
2 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv).
→ een geboorteakte is een authentieke akte
De ambtenaar weigert in de geboorteakte voornamen op te nemen die ongepast zijn, of
gelijk zijn aan een achternaam tenzij die achternaam ook een gebruikelijke voornaam is.
Volgens artikel 1:4 lid 4 BW kan de rechtbank iemands voornaam wijzigen op verzoek van
de persoon zelf of op verzoek van zijn wettelijke vertegenwoordiger.
In artikel 1:5 BW zijn regels opgenomen die gaan over de geslachtsnaam → achternaam.
De ouders mogen de geslachtsnaam van hun kind kiezen. De naamkeuze van het eerste
kind krijgen ook de kinderen daarna → naam eenheid. Geen keuze → naam van de vader.
De naamkeuze van een geadopteerd kind wordt in de adoptie-uitspraak van de rechter
opgenomen. De regels hiervoor staan in artikel 1:5 lid 3 BW. Als het kind 16 jaar of ouder is
mag hij zelf beslissen over zijn achternaam.
Op grond van artikel 1:7 lid 1 BW kan de achternaam van een meerderjarige op zijn
verzoek worden gewijzigd bij een koninklijk besluit.
Artikel 1:9 BW bepaalt wanneer iemand trouwt, hij het recht heeft de achternaam van zijn
partner te gebruiken i.p.v. zijn echte naam.
Hoofdstuk 2
Andere term voor woonplaats: domicilie. Artikel 1:10 lid 1 BW bepaalt dat de woonplaats
een natuurlijk persoon zijn ‘woonstede’ is → het adres waar iemand officieel woont en is
ingeschreven. Heeft iemand geen woonstede, dan wordt gekeken naar de plek waar iemand
werkelijk verblijft.
De eigen woonplaats kan worden verdeeld in de zelfstandige (iemand, onafhankelijk van
een ander, op een plaats woont die in juridische zin als woonplaats wordt aangemerkt) en de
afhankelijke woonplaats (afgeleide woonplaats, artikel 1:12 lid 1 BW).
→ een minderjarig kind en iemand die onder curatele staat moet een afhankelijke
woonplaats hebben, ze zijn handelingsonbekwaam.
Bij iemand onder curatele kijken ze naar de woonplaats van de curator.
We kennen ook de gekozen woonplaats. Dit adres wordt niet ingeschreven in de BRP
(basisregistratie personen). De gekozen woonplaats kan worden verdeeld in de noodzakelijk
gekozen woonplaats en de vrijwillig gekozen woonplaats.
In artikel 1:15 BW staan de voorwaarden voor de vrijwillig gekozen woonplaats. Een
briefadres is ook een gekozen woonplaats.
Artikel 1:17 BW bepaalt dat in iedere gemeente registers van geboorten, huwelijken,
geregistreerde partnerschappen en overlijden bestaan.
2
Hoofdstuk 1
Een persoon: degene die drager van rechten en verplichtingen kan zijn, rechtsbevoegdheid.
Volgens artikel 1:1 lid 1 BW is iedereen in Nederland vrij en bevoegd tot het hebben van
burgerlijke rechten → dit betekent ook gelijke behandeling.
Artikel 1:2 BW - Als een kind dood ter wereld komt wordt het geacht nooit te hebben
gestaan en heeft het dus geen persoonlijkheid. Dit artikel bepaalt ook dat een ongeboren
kind als geboren kan worden aangemerkt als het belang van het kind daarom vraagt.
→ dit is bijvoorbeeld van belang bij een nalatenschap (erfenis)
Bloedverwantschap duidt op een relatie tussen personen op basis van de geboorte uit
bepaalde ouders → biologisch bloedverwantschap.
Juridisch bloedverwantschap bestaat ook als een man een kind erkent (artikel 1:203 BW).
Het wil dus zeggen: het bestaan van een juridische relatie tussen personen, vaak aangeduid
als familierechtelijke betrekking.
Bloedverwantschap bestaat uit verschillende graden: elke geboorte die als het ware tussen
twee personen in staat (‘getal der geboorten’) wordt als een graad aangemerkt.
Bloedverwantschap in rechte linie - bloedverwantschap tussen twee personen, die als het
ware boven of onder elkaar staan (opa, moeder en kind bijvoorbeeld).
Bloedverwantschap in de zijlinie - bij een oom/tante of neef/nicht.
Wanneer een persoon met iemand trouwt, ontstaat er een juridische relatie tussen die
persoon en de bloedverwanten van de ander → aanverwantschap (artikel 1:3 lid 2 BW).
Artikel 8 EVRM - het recht op familieleven. Bij family life gaat het om het hebben van een
nauwe persoonlijke betrekking met een ander, vaak een kind.
In de volgende situaties kan er sprake zijn van family life:
- tussen echtgenoten
- tussen man en vrouw die een relatie hebben vergelijkbaar met een huwelijk
- tussen ouders en een uit hun huwelijk geboren kind
- tussen ongehuwde, langdurig samenwonende ouders en hun kind
- tussen moeder en kind
- tussen man die het kind heeft erkend en kind
- tussen biologische vader en kind
- tussen naasten bloedverwanten en kind
- tussen een niet-biologische ouder en kind
Family life kan worden verbroken door latere gebeurtenissen. Hiervoor zijn strenge criteria.
In verschillende internationale verdragen is het naamrecht vastgesteld: elk kind dat wordt
geboren, heeft recht op een naam.
1
, Phillips, C. (2020). Praktisch personen- en familierecht.
Artikel 1:4 lid 1 BW bepaalt dat iemand de voornaam of voornamen heeft die in zijn
geboorteakte zijn opgenomen. De definitie van een authentieke akte staat in artikel 156 lid
2 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv).
→ een geboorteakte is een authentieke akte
De ambtenaar weigert in de geboorteakte voornamen op te nemen die ongepast zijn, of
gelijk zijn aan een achternaam tenzij die achternaam ook een gebruikelijke voornaam is.
Volgens artikel 1:4 lid 4 BW kan de rechtbank iemands voornaam wijzigen op verzoek van
de persoon zelf of op verzoek van zijn wettelijke vertegenwoordiger.
In artikel 1:5 BW zijn regels opgenomen die gaan over de geslachtsnaam → achternaam.
De ouders mogen de geslachtsnaam van hun kind kiezen. De naamkeuze van het eerste
kind krijgen ook de kinderen daarna → naam eenheid. Geen keuze → naam van de vader.
De naamkeuze van een geadopteerd kind wordt in de adoptie-uitspraak van de rechter
opgenomen. De regels hiervoor staan in artikel 1:5 lid 3 BW. Als het kind 16 jaar of ouder is
mag hij zelf beslissen over zijn achternaam.
Op grond van artikel 1:7 lid 1 BW kan de achternaam van een meerderjarige op zijn
verzoek worden gewijzigd bij een koninklijk besluit.
Artikel 1:9 BW bepaalt wanneer iemand trouwt, hij het recht heeft de achternaam van zijn
partner te gebruiken i.p.v. zijn echte naam.
Hoofdstuk 2
Andere term voor woonplaats: domicilie. Artikel 1:10 lid 1 BW bepaalt dat de woonplaats
een natuurlijk persoon zijn ‘woonstede’ is → het adres waar iemand officieel woont en is
ingeschreven. Heeft iemand geen woonstede, dan wordt gekeken naar de plek waar iemand
werkelijk verblijft.
De eigen woonplaats kan worden verdeeld in de zelfstandige (iemand, onafhankelijk van
een ander, op een plaats woont die in juridische zin als woonplaats wordt aangemerkt) en de
afhankelijke woonplaats (afgeleide woonplaats, artikel 1:12 lid 1 BW).
→ een minderjarig kind en iemand die onder curatele staat moet een afhankelijke
woonplaats hebben, ze zijn handelingsonbekwaam.
Bij iemand onder curatele kijken ze naar de woonplaats van de curator.
We kennen ook de gekozen woonplaats. Dit adres wordt niet ingeschreven in de BRP
(basisregistratie personen). De gekozen woonplaats kan worden verdeeld in de noodzakelijk
gekozen woonplaats en de vrijwillig gekozen woonplaats.
In artikel 1:15 BW staan de voorwaarden voor de vrijwillig gekozen woonplaats. Een
briefadres is ook een gekozen woonplaats.
Artikel 1:17 BW bepaalt dat in iedere gemeente registers van geboorten, huwelijken,
geregistreerde partnerschappen en overlijden bestaan.
2
