FASEN IN SOCIAAL-WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK MET VOORBEELDEN
RAPPORTAGE PROBLEEMSTELLING
DATA-ANALYSE ONDERZ OEKSONTWERP
DATA-
VERZ AMELING
DE SCHIJNBARE CAUSALITEIT
Situering en probleemstelling: overgewicht komt vaker voor bij niet-werkende individuen volgens een
gezondheidsenquête. à causale relatie?
DE BIVARIATE CAUSALE STRUCTUUR:
het effect van beroepsactiviteit op overgewicht
Causale interpretatie regressieresultaten mogelijk als gegevens afkomstig zijn van experimenteel design
waar personen random aan experimentele condities werden toegewezen.
Is de samenhang tussen inactiviteit en overgewicht causaal (als oorzaak/gevolg-relatie)?
Het onderzoek geeft aan dat BMI om allerlei redenen toeneemt met de leeftijd. Ook de werkzaamheid ligt
lager in oudere leeftijdsgroepen. De causaliteit kan niet worden afgeleid uit een bivariate samenhang.
De relatie tussen inactiviteit en overgewicht mogelijk veroorzaakt door beide kenmerken met leeftijd.
• Want ouderen werken minder vaak en hebben hoger BMI
• Want jongeren zijn vaker beroepsactief en gekenmerkt worden door lager BMI
à Maar de beide kenmerken zijn verder mogelijk niet geassocieerd
Causaliteit kan niet worden afgeleid uit bivariate samenhang: de relatie tussen inactiviteit en overgewicht
mogelijk louter veroorzaakt door associatie van beide kenmerken met leeftijd: ouderen werken minder
vaak en hebben hoger BMI, terwijl jongeren vaker beroepsactief zijn en gekenmerkt worden door lager
BMI, maar beide kenmerken zijn verder mogelijk niet geassocieerd…
, HET FORMAT VAN DE SCHIJNBARE CAUSALITEIT
Er is sprake van deze relatie wanneer zowel de verklarende (OV) als de responsvariabele (AV) afhankelijk is
van een derde variabele (X2), en dat het verband tussen de verklarende (X1) en responsvariabele (Y)
verdwijnt wanneer je controleert voor X2. Wanneer je dit tegenkomt. bestaat er dus geen causale relatie
tussen X1 en Y.
Werken heeft een invloed op overgewicht. Is niet zo, er is een 3e variabele namelijk leeftijd die een invloed
uitoefent op beide.
In de configuratie van schijnbare causaliteit verdwijnt samenhang tussen inactiviteit en overgewicht
verdwijnen na controle voor leeftijd, i.e. wanneer gekeken wordt naar respondenten met eenzelfde
leeftijd.
DE INDIRECTE CAUSALITEIT
Situering en probleemstelling: budgetenquête (1997) blijkt dat obj bestaansonzekerheid 3x meer voorkomt
in Wallonië dan in Vlaanderen. Is er een causaal effect regio-armoede? Het onderzoek geeft aan dat
gezinshoofden in Wallonië vaker inactief/werkloos zijn. De regionale verschillen in objectieve
bestaanszekerheid: indirecte causaliteit.
Causale relatie regio-obj bestaansonzekerheid vormt soc-eco activiteit een intermediaire of tussenliggende
variabele. Zodus is er sprake van indirecte causaliteit.
SUPPRESSIE VAN EEN SAMENHANG
Situering en probleemstelling: budgetenquête (1997) blijkt dat er nauwelijks sprake is van samenhang
tussen leeftijd van het gezinshoofd en subjectieve bestaansonzekerheid. Gepassioneerden beschikken over
een lager gezinsinkomen en lagere levenstandaard.
Er is een zwak bivariate verband tussen leeftijd en subjectieve bestaansonzekerheid. Dit is het gevolg van
twee tegengestelde effecten die elkaar vervolgens opheffen. Een negatief direct effect en een positief
indrect effect
RAPPORTAGE PROBLEEMSTELLING
DATA-ANALYSE ONDERZ OEKSONTWERP
DATA-
VERZ AMELING
DE SCHIJNBARE CAUSALITEIT
Situering en probleemstelling: overgewicht komt vaker voor bij niet-werkende individuen volgens een
gezondheidsenquête. à causale relatie?
DE BIVARIATE CAUSALE STRUCTUUR:
het effect van beroepsactiviteit op overgewicht
Causale interpretatie regressieresultaten mogelijk als gegevens afkomstig zijn van experimenteel design
waar personen random aan experimentele condities werden toegewezen.
Is de samenhang tussen inactiviteit en overgewicht causaal (als oorzaak/gevolg-relatie)?
Het onderzoek geeft aan dat BMI om allerlei redenen toeneemt met de leeftijd. Ook de werkzaamheid ligt
lager in oudere leeftijdsgroepen. De causaliteit kan niet worden afgeleid uit een bivariate samenhang.
De relatie tussen inactiviteit en overgewicht mogelijk veroorzaakt door beide kenmerken met leeftijd.
• Want ouderen werken minder vaak en hebben hoger BMI
• Want jongeren zijn vaker beroepsactief en gekenmerkt worden door lager BMI
à Maar de beide kenmerken zijn verder mogelijk niet geassocieerd
Causaliteit kan niet worden afgeleid uit bivariate samenhang: de relatie tussen inactiviteit en overgewicht
mogelijk louter veroorzaakt door associatie van beide kenmerken met leeftijd: ouderen werken minder
vaak en hebben hoger BMI, terwijl jongeren vaker beroepsactief zijn en gekenmerkt worden door lager
BMI, maar beide kenmerken zijn verder mogelijk niet geassocieerd…
, HET FORMAT VAN DE SCHIJNBARE CAUSALITEIT
Er is sprake van deze relatie wanneer zowel de verklarende (OV) als de responsvariabele (AV) afhankelijk is
van een derde variabele (X2), en dat het verband tussen de verklarende (X1) en responsvariabele (Y)
verdwijnt wanneer je controleert voor X2. Wanneer je dit tegenkomt. bestaat er dus geen causale relatie
tussen X1 en Y.
Werken heeft een invloed op overgewicht. Is niet zo, er is een 3e variabele namelijk leeftijd die een invloed
uitoefent op beide.
In de configuratie van schijnbare causaliteit verdwijnt samenhang tussen inactiviteit en overgewicht
verdwijnen na controle voor leeftijd, i.e. wanneer gekeken wordt naar respondenten met eenzelfde
leeftijd.
DE INDIRECTE CAUSALITEIT
Situering en probleemstelling: budgetenquête (1997) blijkt dat obj bestaansonzekerheid 3x meer voorkomt
in Wallonië dan in Vlaanderen. Is er een causaal effect regio-armoede? Het onderzoek geeft aan dat
gezinshoofden in Wallonië vaker inactief/werkloos zijn. De regionale verschillen in objectieve
bestaanszekerheid: indirecte causaliteit.
Causale relatie regio-obj bestaansonzekerheid vormt soc-eco activiteit een intermediaire of tussenliggende
variabele. Zodus is er sprake van indirecte causaliteit.
SUPPRESSIE VAN EEN SAMENHANG
Situering en probleemstelling: budgetenquête (1997) blijkt dat er nauwelijks sprake is van samenhang
tussen leeftijd van het gezinshoofd en subjectieve bestaansonzekerheid. Gepassioneerden beschikken over
een lager gezinsinkomen en lagere levenstandaard.
Er is een zwak bivariate verband tussen leeftijd en subjectieve bestaansonzekerheid. Dit is het gevolg van
twee tegengestelde effecten die elkaar vervolgens opheffen. Een negatief direct effect en een positief
indrect effect
