ACTUELE PEDAGOGISCHE
THEMA’S
Emma Willems
,Inhoudsopgave
Inleiding actuele pedagogische thema’s ........................................................................................................... 5
1 Inleiding ................................................................................................................................................. 5
1.1 Pedagogiek .................................................................................................................................... 5
1.1.1 3 niveaus pedagogisch handelen ........................................................................................... 5
1.1.2 Pedagogiek als deelwetenschap: studieobject ...................................................................... 6
1.1.3 De onvoorspelbare aard van de pedagogiek ......................................................................... 6
1.1.4 De pedagogiek onder druk? .................................................................................................. 7
1.1.5 Risicoreducerend werken ...................................................................................................... 7
1.1.6 Individualiserend werken/ denken ........................................................................................ 7
1.1.7 De wereld is pedagogiek en pedagogiek is de wereld........................................................... 8
1.1.8 Fundament van de pedagogiek ............................................................................................. 8
1.1.9 Kinderbeelden doorheen de verschillende thema’s ............................................................. 8
1.2 ARTIKEL (soms herhaling van hierboven) ...................................................................................... 8
2 Onderwijs............................................................................................................................................. 11
2.1 Onderwijsstructuur...................................................................................................................... 11
2.1.1 Concepten en structuur ....................................................................................................... 11
2.1.1.1 Drie onderwijsnetten in Vlaanderen ............................................................................... 12
2.1.1.2 Leerplannen ..................................................................................................................... 13
2.1.1.3 Drie functies van onderwijs (Biesta) ................................................................................ 13
2.1.1.4 Drie transitiemomenten in ons schoolsysteem ............................................................... 13
2.1.1.5 Herstructurering secundair onderwijs → volop aan de gang! ........................................ 14
2.2 Inclusie ......................................................................................................................................... 15
2.2.1 Diversiteit in het regulier onderwijs .................................................................................... 15
2.2.1.1 Zorgcontinuüm ................................................................................................................ 15
2.2.2 De leraar is klaar voor inclusie? ........................................................................................... 16
2.3 Lerarentekort ............................................................................................................................... 17
2.4 Dualiteit prestatie >< welzijn ....................................................................................................... 18
2.4.1 En context van het kind? ..................................................................................................... 18
2.4.2 Methodescholen.................................................................................................................. 18
2.4.2.1 Vijf belangrijke methodescholen ..................................................................................... 19
2.5 Orthopedagoog – leerkracht ....................................................................................................... 21
2.5.1 Conclusie: een ortho in het onderwijs… .............................................................................. 22
Thema 2_Genderdiversiteit ............................................................................................................................. 23
3 Genderdiversiteit ................................................................................................................................. 23
3.1 ABC van gender = genderkoek..................................................................................................... 23
3.1.1 Biologisch geslacht .............................................................................................................. 23
1
, 3.1.2 Genderidentiteit .................................................................................................................. 23
3.1.3 Genderexpressie .................................................................................................................. 23
3.1.4 Seksuele aantrekking ........................................................................................................... 24
3.1.5 Romantische aantrekking .................................................................................................... 24
3.2 Paradigma’s ................................................................................................................................. 24
3.2.1 Paradigma (Paul B. Preciado) .............................................................................................. 24
3.3 Genderbinariteit VS genderdiversiteit......................................................................................... 24
3.3.1 Genderbinariteit .................................................................................................................. 24
3.3.2 Genderdiversiteit → genderbinariteit ................................................................................. 26
3.4 Taalgebruik en omgang ............................................................................................................... 26
3.4.1 Beperkingen en mogelijkheden van taal ............................................................................. 26
3.5 Vragen studenten ........................................................................................................................ 27
Thema 3_Opvoeden in een gekleurde samenleving ....................................................................................... 28
4 Opvoeden in een gekleurde samenleving ........................................................................................... 28
4.1 Begrippen .................................................................................................................................... 28
4.1.1 Diversiteit............................................................................................................................. 28
4.1.2 Etniciteit............................................................................................................................... 28
4.1.3 Privileges .............................................................................................................................. 28
4.1.4 Structureel racisme.............................................................................................................. 29
4.2 Racisme bij jonge kinderen.......................................................................................................... 29
4.2.1 Stellingen ............................................................................................................................. 29
4.2.2 Micro-agressie ..................................................................................................................... 29
4.2.3 Kleurenblindheid in onderwijs of opvoedkundige settings houdt etnische ongelijkheid in
stand 30
4.2.4 Meertaligheid ...................................................................................................................... 30
Thema 4_mediawijsheid.................................................................................................................................. 32
5 Mediawijsheid ..................................................................................................................................... 32
5.1 Kenmerken van de huidige samenleving ..................................................................................... 32
5.1.1 Eenzaamheid ....................................................................................................................... 32
5.1.2 Agressie................................................................................................................................ 32
5.1.3 Identiteitsstoornis (ook op social media) ............................................................................ 32
5.1.4 Labiliteit ............................................................................................................................... 32
5.1.5 Impulsiviteit ......................................................................................................................... 32
5.1.6 Voorbijgaande stressgebonden paranoïde symptomen ..................................................... 32
5.1.7 Besluit .................................................................................................................................. 32
5.2 Generatie Z en digitalisering ........................................................................................................ 33
5.2.1 Pedagogisering .................................................................................................................... 33
2
, 5.2.2 Opvoeders ........................................................................................................................... 33
5.2.3 Kinderen/ jongeren.............................................................................................................. 34
5.2.4 Veel vraagstukken… waaronder .......................................................................................... 34
5.3 Mediaopvoeding .......................................................................................................................... 34
5.3.1 Stelling 1 .............................................................................................................................. 34
5.3.1.1 Samen online de wereld verkennen ................................................................................ 35
5.3.2 Stelling 2 .............................................................................................................................. 36
5.3.2.1 Begeleidingsstijlen ........................................................................................................... 36
5.3.2.2 Opvoedingsstijl van ouder heeft invloed ......................................................................... 37
5.3.3 Stelling 3 .............................................................................................................................. 37
5.3.3.1 Ontwikkelingsfase en leeftijd .......................................................................................... 37
5.3.4 Stelling 4 .............................................................................................................................. 37
5.3.4.1 Kind met een beperking .................................................................................................. 37
5.4 De actualiteit en onderzoek ........................................................................................................ 38
5.4.1 Enkele vaststellingen… herkenbaar? ................................................................................... 38
5.4.2 Differentieel ontvankelijkheidsmodel → genuanceerd model ........................................... 38
5.4.3 Orchidee-kinderen ............................................................................................................... 39
5.4.4 Recente aanbevelingen en conclusies ................................................................................. 39
5.4.5 Mediawijs............................................................................................................................. 39
Thema 5_Adoptie ............................................................................................................................................ 40
6 Adoptie ................................................................................................................................................ 40
6.1 Vragen en stellingen + theorie tussenin ...................................................................................... 40
6.1.1 Ik sta er wel voor open om later een kind te adopteren ..................................................... 40
6.1.2 Het is niet eerlijk dat kandidaat-adoptanten een lange, strenge procedure moeten
doorlopen terwijl anderen zomaar een kind op de wereld kunnen zetten ........................................ 40
6.1.3 Steeds meer kinderen wereldwijd hebben nood aan adoptie ............................................ 42
6.1.4 Ik ken organisaties of verenigingen die iets doen voor adoptiebetrokkenen ..................... 42
6.1.5 Adoptieouders moeten de oorspronkelijke voornaam van hun adoptiekind behouden ... 43
6.1.6 Uiteindelijk groeit het kind het beste op in het geboorteland en in de eigen cultuur........ 43
6.1.7 Adoptie, binnenlandse en buitenlandse, moet mogelijk blijven ......................................... 43
6.1.8 Geadopteerden hebben het recht hun afkomst te kennen ................................................ 43
6.1.9 De band die een biologische ouder met zijn/ haar kind heeft kan niemand vervangen .... 43
6.1.10 Hulpverleners die een geadopteerde begeleiden moeten oog hebben voor de
adoptieachtergrond van hun cliënt ..................................................................................................... 44
6.1.11 De gevolgen van adoptie blijven maar bestaan zolang de geadopteerde leeft .................. 44
Thema 6_Ouderschoolsamenwerking – brugfiguren ...................................................................................... 45
7 (Traject-)brugfiguren aan de slag met ouders ..................................................................................... 45
7.1 De brugfiguren ............................................................................................................................. 45
3
THEMA’S
Emma Willems
,Inhoudsopgave
Inleiding actuele pedagogische thema’s ........................................................................................................... 5
1 Inleiding ................................................................................................................................................. 5
1.1 Pedagogiek .................................................................................................................................... 5
1.1.1 3 niveaus pedagogisch handelen ........................................................................................... 5
1.1.2 Pedagogiek als deelwetenschap: studieobject ...................................................................... 6
1.1.3 De onvoorspelbare aard van de pedagogiek ......................................................................... 6
1.1.4 De pedagogiek onder druk? .................................................................................................. 7
1.1.5 Risicoreducerend werken ...................................................................................................... 7
1.1.6 Individualiserend werken/ denken ........................................................................................ 7
1.1.7 De wereld is pedagogiek en pedagogiek is de wereld........................................................... 8
1.1.8 Fundament van de pedagogiek ............................................................................................. 8
1.1.9 Kinderbeelden doorheen de verschillende thema’s ............................................................. 8
1.2 ARTIKEL (soms herhaling van hierboven) ...................................................................................... 8
2 Onderwijs............................................................................................................................................. 11
2.1 Onderwijsstructuur...................................................................................................................... 11
2.1.1 Concepten en structuur ....................................................................................................... 11
2.1.1.1 Drie onderwijsnetten in Vlaanderen ............................................................................... 12
2.1.1.2 Leerplannen ..................................................................................................................... 13
2.1.1.3 Drie functies van onderwijs (Biesta) ................................................................................ 13
2.1.1.4 Drie transitiemomenten in ons schoolsysteem ............................................................... 13
2.1.1.5 Herstructurering secundair onderwijs → volop aan de gang! ........................................ 14
2.2 Inclusie ......................................................................................................................................... 15
2.2.1 Diversiteit in het regulier onderwijs .................................................................................... 15
2.2.1.1 Zorgcontinuüm ................................................................................................................ 15
2.2.2 De leraar is klaar voor inclusie? ........................................................................................... 16
2.3 Lerarentekort ............................................................................................................................... 17
2.4 Dualiteit prestatie >< welzijn ....................................................................................................... 18
2.4.1 En context van het kind? ..................................................................................................... 18
2.4.2 Methodescholen.................................................................................................................. 18
2.4.2.1 Vijf belangrijke methodescholen ..................................................................................... 19
2.5 Orthopedagoog – leerkracht ....................................................................................................... 21
2.5.1 Conclusie: een ortho in het onderwijs… .............................................................................. 22
Thema 2_Genderdiversiteit ............................................................................................................................. 23
3 Genderdiversiteit ................................................................................................................................. 23
3.1 ABC van gender = genderkoek..................................................................................................... 23
3.1.1 Biologisch geslacht .............................................................................................................. 23
1
, 3.1.2 Genderidentiteit .................................................................................................................. 23
3.1.3 Genderexpressie .................................................................................................................. 23
3.1.4 Seksuele aantrekking ........................................................................................................... 24
3.1.5 Romantische aantrekking .................................................................................................... 24
3.2 Paradigma’s ................................................................................................................................. 24
3.2.1 Paradigma (Paul B. Preciado) .............................................................................................. 24
3.3 Genderbinariteit VS genderdiversiteit......................................................................................... 24
3.3.1 Genderbinariteit .................................................................................................................. 24
3.3.2 Genderdiversiteit → genderbinariteit ................................................................................. 26
3.4 Taalgebruik en omgang ............................................................................................................... 26
3.4.1 Beperkingen en mogelijkheden van taal ............................................................................. 26
3.5 Vragen studenten ........................................................................................................................ 27
Thema 3_Opvoeden in een gekleurde samenleving ....................................................................................... 28
4 Opvoeden in een gekleurde samenleving ........................................................................................... 28
4.1 Begrippen .................................................................................................................................... 28
4.1.1 Diversiteit............................................................................................................................. 28
4.1.2 Etniciteit............................................................................................................................... 28
4.1.3 Privileges .............................................................................................................................. 28
4.1.4 Structureel racisme.............................................................................................................. 29
4.2 Racisme bij jonge kinderen.......................................................................................................... 29
4.2.1 Stellingen ............................................................................................................................. 29
4.2.2 Micro-agressie ..................................................................................................................... 29
4.2.3 Kleurenblindheid in onderwijs of opvoedkundige settings houdt etnische ongelijkheid in
stand 30
4.2.4 Meertaligheid ...................................................................................................................... 30
Thema 4_mediawijsheid.................................................................................................................................. 32
5 Mediawijsheid ..................................................................................................................................... 32
5.1 Kenmerken van de huidige samenleving ..................................................................................... 32
5.1.1 Eenzaamheid ....................................................................................................................... 32
5.1.2 Agressie................................................................................................................................ 32
5.1.3 Identiteitsstoornis (ook op social media) ............................................................................ 32
5.1.4 Labiliteit ............................................................................................................................... 32
5.1.5 Impulsiviteit ......................................................................................................................... 32
5.1.6 Voorbijgaande stressgebonden paranoïde symptomen ..................................................... 32
5.1.7 Besluit .................................................................................................................................. 32
5.2 Generatie Z en digitalisering ........................................................................................................ 33
5.2.1 Pedagogisering .................................................................................................................... 33
2
, 5.2.2 Opvoeders ........................................................................................................................... 33
5.2.3 Kinderen/ jongeren.............................................................................................................. 34
5.2.4 Veel vraagstukken… waaronder .......................................................................................... 34
5.3 Mediaopvoeding .......................................................................................................................... 34
5.3.1 Stelling 1 .............................................................................................................................. 34
5.3.1.1 Samen online de wereld verkennen ................................................................................ 35
5.3.2 Stelling 2 .............................................................................................................................. 36
5.3.2.1 Begeleidingsstijlen ........................................................................................................... 36
5.3.2.2 Opvoedingsstijl van ouder heeft invloed ......................................................................... 37
5.3.3 Stelling 3 .............................................................................................................................. 37
5.3.3.1 Ontwikkelingsfase en leeftijd .......................................................................................... 37
5.3.4 Stelling 4 .............................................................................................................................. 37
5.3.4.1 Kind met een beperking .................................................................................................. 37
5.4 De actualiteit en onderzoek ........................................................................................................ 38
5.4.1 Enkele vaststellingen… herkenbaar? ................................................................................... 38
5.4.2 Differentieel ontvankelijkheidsmodel → genuanceerd model ........................................... 38
5.4.3 Orchidee-kinderen ............................................................................................................... 39
5.4.4 Recente aanbevelingen en conclusies ................................................................................. 39
5.4.5 Mediawijs............................................................................................................................. 39
Thema 5_Adoptie ............................................................................................................................................ 40
6 Adoptie ................................................................................................................................................ 40
6.1 Vragen en stellingen + theorie tussenin ...................................................................................... 40
6.1.1 Ik sta er wel voor open om later een kind te adopteren ..................................................... 40
6.1.2 Het is niet eerlijk dat kandidaat-adoptanten een lange, strenge procedure moeten
doorlopen terwijl anderen zomaar een kind op de wereld kunnen zetten ........................................ 40
6.1.3 Steeds meer kinderen wereldwijd hebben nood aan adoptie ............................................ 42
6.1.4 Ik ken organisaties of verenigingen die iets doen voor adoptiebetrokkenen ..................... 42
6.1.5 Adoptieouders moeten de oorspronkelijke voornaam van hun adoptiekind behouden ... 43
6.1.6 Uiteindelijk groeit het kind het beste op in het geboorteland en in de eigen cultuur........ 43
6.1.7 Adoptie, binnenlandse en buitenlandse, moet mogelijk blijven ......................................... 43
6.1.8 Geadopteerden hebben het recht hun afkomst te kennen ................................................ 43
6.1.9 De band die een biologische ouder met zijn/ haar kind heeft kan niemand vervangen .... 43
6.1.10 Hulpverleners die een geadopteerde begeleiden moeten oog hebben voor de
adoptieachtergrond van hun cliënt ..................................................................................................... 44
6.1.11 De gevolgen van adoptie blijven maar bestaan zolang de geadopteerde leeft .................. 44
Thema 6_Ouderschoolsamenwerking – brugfiguren ...................................................................................... 45
7 (Traject-)brugfiguren aan de slag met ouders ..................................................................................... 45
7.1 De brugfiguren ............................................................................................................................. 45
3
