21-05-2023 11:53 Summary Print
Psychologie van de adolescentie basisboek
Nicolaas Willem Slot , 2019
1.2 Adolescentie: een beschrijving
Hoe kan het begrip adolescentie omschreven worden?
Dit is de periode tussen de kinderjaren en volwassenheid, waarin zich veel
ontwikkelingen voordoen op verschillende terreinen. Jongeren krijgen met discersie
uitdagingen te maken en doen nieuwe ontdekkingen. Tegelijkertijd is er een
verhoogde kwetsbaarheid en zijn er spanningen.
Welke gedachte over het aanhouden van de leeftijdsgrens van 18 jaar is steeds
meer gemeengoed?
Dat het bereiken van een leeftijd van 18 jaar niet zonder meer inhoudt dat iemand
volwassen is. Dit blijkt uit het feit dat het jeugstrafrecht tot 23 jaar kan worden
toegepast en ook uit het bestaan van transitional care in de zorg.
1.3 Puberteit en adolescentie
Waarop heeft het begrip puberteit betrekking?
Op het proces van geslachtsrijp worden, inclusief de hormonale ontwikkeling. Als
gevolg hiervan treden er veranderingen op in gedrag en stemming (puberen).
Wat is het verschil tussen de termen adolescentie en pubertijd?
Adolescentie is een breder begrip en verwijst op de overgangsperiode tussen kind en
volwassenheid met alle bijbehorende biologische, sociale en aspecten en de
interactie hiertussen.
Pubertijd verwijst slechts naar de hormonale ontwikkeling en overgang naar
geslachtsrijpheid, alsmede het gedrag dat hiermee gepaard gaat.
1.4 Een moeilijke leeftijd?
Waarnaar verwijst het begrip 'Storm and Stress'?
Naar het feit dat de adolescentie een periode is van grote emotionele beroering en
opstandigheid. Deze zienswijze wordt echter steeds meer bestreden.
https://app.studysmartwithchris.com/studyScreen/1705408/#StudyScreen 1/114
,21-05-2023 11:53 Summary Print
Op welke manier wordt het begrip 'Storm and Stress' bestreden?
Ernstige conflicten/ruzies komen slechts in een minderheid van de gezinnen
voor. Hierbij is het opvoedingsklimaat van groot belang. De adolescetie is een periode
die voor bijna iedereen stress oplevert, maar waar de meesten goed doorheen
komen. Beeldvorming kan echter anders doen vermoeden.
Sommige adolescenten ervaren wel grote problemen en emotionele verwarring
en problematische gedragingen (storm and Stress). Steinberg heeft drie
aandachtspunten bedacht wanneer er een stoornis in de ontwikkeling is.
Welke drie aandachtspunten?
1. Onderscheid tussen eenmalige en langdurende patronen
2. Zijn problemen symptoom van (dreigende) internaliserende of externaliserende
stoornis? Of hoort het erbij?
3. Wanneer uit het gedrag/stemming zich voor het eerst? In de adolescentie of
ervoor al?
1.5 Een ontwikkelingspsychologisch uitgangspunt
Hoe kan het ontwikkelingsproces worden opgevat?
Als het resultaat van een langdurige wisselwerking tussen aanleg en
omgevingsfactoren.
Wat zijn ontwikkelingstaken?
Ontwikkelingstaken verwijzen naar eisen en verwachtingen die binnen een bepaalde
cultuur voor een bepaalde leeftijdsgroep gelden. Deze taken bouwen op elkaar voort,
waarbij sommigen een universeel karakter hebben.
Op welke 2 manieren kan een ontwikkelingspsychologisch perspectief gebruikt
worden om onderzoek te doen naar het verloop van ontwikkeling?
1. Intra-individuele veranderingen (veranderingen binnen de persoon over
het verloop van tijd)
2. Interindividuele verschillen (verschil in verloop van ontwikkeling tussen
verschillende jongeren)
https://app.studysmartwithchris.com/studyScreen/1705408/#StudyScreen 2/114
,21-05-2023 11:53 Summary Print
1.5.1 De adolescentie als een karakteristieke
ontwikkelingsperiode, met daaraan verbonden
specifieke ontwikkelingstaken
Wat veronderstelt het begrip 'fase'?
Dat bepaalde gedragswijzen an attituden typerend zijn voor een bepaald niveau van
psychische ontwikkeling en dat deze karakteristieken ontstaan in de loop van een
proces dat een vaste volgorde vertoon (discussie over hardheid van overgangen)
Welke thema's en bijbehorende ontwikkelingstaken worden door Spanjaard en
Slot (2015) voor de adolescentie onderscheiden? (10)
1. Positie ten opzichte van ouders
2. Volgen van onderwijs en keuze voor werk
3. Zorg dragen voor eigen woonsituatie
4. Acceptatie van autoriteit en instanties
5. Gezondheid en uiterlijk (voeding, lichamelijke conditie, uiterlijk,
inschatten/vermijden van risico's)
6. Sociale contacten en vriendschappen (contacten, oog hebben, openstellen,
vertrouwen en wederzijdse acceptatie)
7. Sociale media en internet (omgang informatie, onderscheid virtueel en
werkelijkheid en gevaren onderkennen)
8. Intimiteit en seksualiteit (seksualiteit integreren in persoonlijkheid, mogelijkheden
ontdekken, grenzen en wensen)
9. Vrije tijd (ondernemen van activiteiten en zinvol doorbrengen tijd zonder
verplichtingen)
10. Bij cultuurverschillen (normen kennen en benodigde vaardigheden inschatten)
Welke 3 dingen worden als karakteristiek voor de fase van adolescentie gezien?
1. Het vormen van een eigen identiteit en het bereiken van autonomie ten opzichte
van de ouders
2. De manieren van omgaan met bepaalde innerlijk beleefde conflicten (in verband
met ambivalente gevoelens t.o.v. de ouders)
3. Een bepaald niveau van cognitief functioneren (wat betreft het denken over
morele vraagstukken)
1.5.2 De adolescentie als onderdeel van een
ontwikkelingsproces met continue en discontinue
momenten
Welke 2 protectieve factoren kunnen zorgen voor veerkracht bij negatieve
ervaringen?
1. Sociale ondersteuning, waaronder gezinsrelaties.
2. Persoonlijkheidskarakteristieken, waaronder een goed zelfbeeld.
https://app.studysmartwithchris.com/studyScreen/1705408/#StudyScreen 3/114
, 21-05-2023 11:53 Summary Print
2.2 De rol van theorieën over de ontwikkeling:
ontwikkelingstaken als voorbeeld
Wat is het doel van een theorie?
Hiermee wordt een schematisering gegeven die een benadering van de werkelijkheid
vormt. Hiermee kunnen de vele uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek in
verband worden gezien en geven zij betekenis aan deze uitkomsten.
Op welke twee vragen geven theorieën over psychologische ontwikkeling een
antwoord? (2)
1. Wat is het eigenlijk dat zich ontwikkelt?
2. Op welke manier dragen nature en nurture bij aan de ontwikkeling
Waarop richten zich de meeste theorieën over psychologische ontwikkeling
zich?
Op de ontwikkeling van een enkel aspect van het menselijk functioneren. De theorie
van ontwikkelingstaken is juist een algemene ontwikkelingstheorie en hiermee een
uitzondering.
2.2.1 Specifieke uitdagingen in elke fase van de
ontwikkeling
Wat zijn ontwikkelingstaken?
Opgaven op een bepaald tijdstip in het leven die je moet volbrengen om naar een
volgende fase te gaan.
Het zijn vaardigheden. Bij een goede vervulling is de persoon tevreden over zichzelf,
krijgt hij positieve reacties vanuit de omgeving is voelt hij zich succesvol
https://app.studysmartwithchris.com/studyScreen/1705408/#StudyScreen 4/114
Psychologie van de adolescentie basisboek
Nicolaas Willem Slot , 2019
1.2 Adolescentie: een beschrijving
Hoe kan het begrip adolescentie omschreven worden?
Dit is de periode tussen de kinderjaren en volwassenheid, waarin zich veel
ontwikkelingen voordoen op verschillende terreinen. Jongeren krijgen met discersie
uitdagingen te maken en doen nieuwe ontdekkingen. Tegelijkertijd is er een
verhoogde kwetsbaarheid en zijn er spanningen.
Welke gedachte over het aanhouden van de leeftijdsgrens van 18 jaar is steeds
meer gemeengoed?
Dat het bereiken van een leeftijd van 18 jaar niet zonder meer inhoudt dat iemand
volwassen is. Dit blijkt uit het feit dat het jeugstrafrecht tot 23 jaar kan worden
toegepast en ook uit het bestaan van transitional care in de zorg.
1.3 Puberteit en adolescentie
Waarop heeft het begrip puberteit betrekking?
Op het proces van geslachtsrijp worden, inclusief de hormonale ontwikkeling. Als
gevolg hiervan treden er veranderingen op in gedrag en stemming (puberen).
Wat is het verschil tussen de termen adolescentie en pubertijd?
Adolescentie is een breder begrip en verwijst op de overgangsperiode tussen kind en
volwassenheid met alle bijbehorende biologische, sociale en aspecten en de
interactie hiertussen.
Pubertijd verwijst slechts naar de hormonale ontwikkeling en overgang naar
geslachtsrijpheid, alsmede het gedrag dat hiermee gepaard gaat.
1.4 Een moeilijke leeftijd?
Waarnaar verwijst het begrip 'Storm and Stress'?
Naar het feit dat de adolescentie een periode is van grote emotionele beroering en
opstandigheid. Deze zienswijze wordt echter steeds meer bestreden.
https://app.studysmartwithchris.com/studyScreen/1705408/#StudyScreen 1/114
,21-05-2023 11:53 Summary Print
Op welke manier wordt het begrip 'Storm and Stress' bestreden?
Ernstige conflicten/ruzies komen slechts in een minderheid van de gezinnen
voor. Hierbij is het opvoedingsklimaat van groot belang. De adolescetie is een periode
die voor bijna iedereen stress oplevert, maar waar de meesten goed doorheen
komen. Beeldvorming kan echter anders doen vermoeden.
Sommige adolescenten ervaren wel grote problemen en emotionele verwarring
en problematische gedragingen (storm and Stress). Steinberg heeft drie
aandachtspunten bedacht wanneer er een stoornis in de ontwikkeling is.
Welke drie aandachtspunten?
1. Onderscheid tussen eenmalige en langdurende patronen
2. Zijn problemen symptoom van (dreigende) internaliserende of externaliserende
stoornis? Of hoort het erbij?
3. Wanneer uit het gedrag/stemming zich voor het eerst? In de adolescentie of
ervoor al?
1.5 Een ontwikkelingspsychologisch uitgangspunt
Hoe kan het ontwikkelingsproces worden opgevat?
Als het resultaat van een langdurige wisselwerking tussen aanleg en
omgevingsfactoren.
Wat zijn ontwikkelingstaken?
Ontwikkelingstaken verwijzen naar eisen en verwachtingen die binnen een bepaalde
cultuur voor een bepaalde leeftijdsgroep gelden. Deze taken bouwen op elkaar voort,
waarbij sommigen een universeel karakter hebben.
Op welke 2 manieren kan een ontwikkelingspsychologisch perspectief gebruikt
worden om onderzoek te doen naar het verloop van ontwikkeling?
1. Intra-individuele veranderingen (veranderingen binnen de persoon over
het verloop van tijd)
2. Interindividuele verschillen (verschil in verloop van ontwikkeling tussen
verschillende jongeren)
https://app.studysmartwithchris.com/studyScreen/1705408/#StudyScreen 2/114
,21-05-2023 11:53 Summary Print
1.5.1 De adolescentie als een karakteristieke
ontwikkelingsperiode, met daaraan verbonden
specifieke ontwikkelingstaken
Wat veronderstelt het begrip 'fase'?
Dat bepaalde gedragswijzen an attituden typerend zijn voor een bepaald niveau van
psychische ontwikkeling en dat deze karakteristieken ontstaan in de loop van een
proces dat een vaste volgorde vertoon (discussie over hardheid van overgangen)
Welke thema's en bijbehorende ontwikkelingstaken worden door Spanjaard en
Slot (2015) voor de adolescentie onderscheiden? (10)
1. Positie ten opzichte van ouders
2. Volgen van onderwijs en keuze voor werk
3. Zorg dragen voor eigen woonsituatie
4. Acceptatie van autoriteit en instanties
5. Gezondheid en uiterlijk (voeding, lichamelijke conditie, uiterlijk,
inschatten/vermijden van risico's)
6. Sociale contacten en vriendschappen (contacten, oog hebben, openstellen,
vertrouwen en wederzijdse acceptatie)
7. Sociale media en internet (omgang informatie, onderscheid virtueel en
werkelijkheid en gevaren onderkennen)
8. Intimiteit en seksualiteit (seksualiteit integreren in persoonlijkheid, mogelijkheden
ontdekken, grenzen en wensen)
9. Vrije tijd (ondernemen van activiteiten en zinvol doorbrengen tijd zonder
verplichtingen)
10. Bij cultuurverschillen (normen kennen en benodigde vaardigheden inschatten)
Welke 3 dingen worden als karakteristiek voor de fase van adolescentie gezien?
1. Het vormen van een eigen identiteit en het bereiken van autonomie ten opzichte
van de ouders
2. De manieren van omgaan met bepaalde innerlijk beleefde conflicten (in verband
met ambivalente gevoelens t.o.v. de ouders)
3. Een bepaald niveau van cognitief functioneren (wat betreft het denken over
morele vraagstukken)
1.5.2 De adolescentie als onderdeel van een
ontwikkelingsproces met continue en discontinue
momenten
Welke 2 protectieve factoren kunnen zorgen voor veerkracht bij negatieve
ervaringen?
1. Sociale ondersteuning, waaronder gezinsrelaties.
2. Persoonlijkheidskarakteristieken, waaronder een goed zelfbeeld.
https://app.studysmartwithchris.com/studyScreen/1705408/#StudyScreen 3/114
, 21-05-2023 11:53 Summary Print
2.2 De rol van theorieën over de ontwikkeling:
ontwikkelingstaken als voorbeeld
Wat is het doel van een theorie?
Hiermee wordt een schematisering gegeven die een benadering van de werkelijkheid
vormt. Hiermee kunnen de vele uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek in
verband worden gezien en geven zij betekenis aan deze uitkomsten.
Op welke twee vragen geven theorieën over psychologische ontwikkeling een
antwoord? (2)
1. Wat is het eigenlijk dat zich ontwikkelt?
2. Op welke manier dragen nature en nurture bij aan de ontwikkeling
Waarop richten zich de meeste theorieën over psychologische ontwikkeling
zich?
Op de ontwikkeling van een enkel aspect van het menselijk functioneren. De theorie
van ontwikkelingstaken is juist een algemene ontwikkelingstheorie en hiermee een
uitzondering.
2.2.1 Specifieke uitdagingen in elke fase van de
ontwikkeling
Wat zijn ontwikkelingstaken?
Opgaven op een bepaald tijdstip in het leven die je moet volbrengen om naar een
volgende fase te gaan.
Het zijn vaardigheden. Bij een goede vervulling is de persoon tevreden over zichzelf,
krijgt hij positieve reacties vanuit de omgeving is voelt hij zich succesvol
https://app.studysmartwithchris.com/studyScreen/1705408/#StudyScreen 4/114
