Algemene Economie
Samenvatting Semester 2
Groene tekst = voorbeelden
Rode tekst = Formules + belangrijke namen
Schuin gedrukte woorden = begrippen of citaten
Blauwe tekst = tijdsindicatie
,Algemene Economie
Algemene Economie.......................................................................................................................................................2
Hoofdstuk 7: Productie, inkomens & bestedingen – de macro-economische benadering................................................4
1. Inleiding..................................................................................................................................................................4
2. Productie, toegevoegde waarde en factorvergoedingen...........................................................................................4
3. Voorraden................................................................................................................................................................5
4. Soorten factorvergoedingen.....................................................................................................................................5
5. Bruto- versus netto-product.....................................................................................................................................5
6. Fundamentele gelijkheid tussen product, inkomen en bestedingen..........................................................................6
7. Macro-economische identiteiten voor een gesloten economie zonder overheid......................................................6
8. Eenvoudige economische kringloop........................................................................................................................7
9. Bruto binnenlands product, netto nationaal inkomen, binnenlandse bestedingen & besteding v/h binnenlands
product......................................................................................................................................................................... 7
10. Financieringstekorten en -overschotten.................................................................................................................9
11. De nationale rekeningen van België......................................................................................................................9
12. Waarderingsproblemen........................................................................................................................................10
13. Uitschakeling van de prijsinvloed........................................................................................................................11
14. De impliciete prijsindex van het bbp...................................................................................................................11
15. Vergelijkingen tussen landen...............................................................................................................................14
16. Besluit.................................................................................................................................................................. 14
Hoofdstuk 9: Ongelijkheid en herverdeling...................................................................................................................15
1. Inleiding................................................................................................................................................................15
2. Hoe meet men ongelijkheid?.................................................................................................................................15
3. Inkomens- en vermogensongelijkheid: enkele opvallende trends..........................................................................16
4. Oorzaken van ongelijkheid....................................................................................................................................18
5. Beleidsmaatregelen die de ongelijkheid verminderen............................................................................................20
6. Gaat minder ongelijkheid samen met hoge welvaart?............................................................................................21
7. Conclusies............................................................................................................................................................. 21
Hoofdstuk 10: Macro-economisch evenwicht op korte en lange termijn.......................................................................22
1. Inleiding................................................................................................................................................................22
2. De aggregatieve vraag(curve)................................................................................................................................22
3. Het aggregatieve aanbod (aggregatieve aanbodcurve)...........................................................................................23
4. Macro- economisch evenwicht: vraag – en aanbodschokken.................................................................................26
5. Besluit................................................................................................................................................................... 28
Hoofdstuk 11: Consumptie, investeringen en de aggregatieve vraag.............................................................................29
1. Inleiding................................................................................................................................................................29
2. De consumptiefunctie en de daaruit afgeleide spaarfunctie...................................................................................29
3. De investeringsfunctie...........................................................................................................................................31
4. Macro-economisch evenwicht...............................................................................................................................33
5. De investeringsmultiplicator..................................................................................................................................35
6. Instabiliteit in de aggregatieve vraag: het accelerator multiplicatormodel.............................................................37
7. Besluit................................................................................................................................................................... 37
Hoofdstuk 12: De budgettaire politiek...........................................................................................................................38
1. Inleiding: overheidsoptreden.................................................................................................................................38
2. Macro-economische betekenis van de overheid.....................................................................................................38
3. Evenwichtsvoorwaarden........................................................................................................................................39
4. Het evenwichtsinkomen bij autonome belastingen (t)...........................................................................................40
5. Discretionair budgettair beleid...............................................................................................................................41
6. Automatische stabilisatoren...................................................................................................................................43
7. Budgettaire politiek en overheidstekort.................................................................................................................45
8. Effectiviteit van de budgettaire politiek.................................................................................................................47
9. De overheidsschuld................................................................................................................................................48
10. Het overheidstekort en de strekking van de budgettaire politiek..........................................................................48
11. Besluit.................................................................................................................................................................. 51
Hoofdstuk 13: De monetaire politiek.............................................................................................................................52
, 1. Inleiding................................................................................................................................................................52
2. De geldhoeveelheid...............................................................................................................................................52
3. Het geldaanbod......................................................................................................................................................52
4. De vraag naar geld.................................................................................................................................................56
5. Geldmarktevenwicht..............................................................................................................................................58
6. De monetaire politiek............................................................................................................................................59
7. Gezamenlijk evenwicht op de geld- en goederenmarkt: het IS-LM-model............................................................61
8. De aggregatieve vraagcurve opnieuw bekeken......................................................................................................63
9. Besluit................................................................................................................................................................... 64
Hoofdstuk 14: Werkeloosheid, inflatie en de Phillips-curve..........................................................................................65
1. Inleiding................................................................................................................................................................65
2. Werkloosheid.........................................................................................................................................................65
3. Inflatie................................................................................................................................................................... 73
4. Phillips-curve: verband tussen werkloosheid en inflatie........................................................................................76
Besluit....................................................................................................................................................................... 77
Hoofdstuk 15: De internationale economie, vrijhandel en protectie..............................................................................79
1. Het belang v/d internationale handel.....................................................................................................................79
2. Internationale handel en de aggregatieve vraag.....................................................................................................80
3. Verklaring voor internationale handel en voordelen van vrijhandel......................................................................80
4. Vrijhandel en protectie..........................................................................................................................................81
5. Organismen van internationale economische samenwerking.................................................................................81
Hoofdstuk 8: Gastcollege..............................................................................................................................................82
1. Economische Groei: innovatie, duurzame groei....................................................................................................82
2. Inflatie: indexering lonen, vastgoedprijzen............................................................................................................83
1. Monetair beleid......................................................................................................................................................84
5. Wisselkoers: nominale, reële en reële effectieve wisselkoers + 8. Lopende rekening met het buitenland.............84
6. Overheidsbegroting: nominaal saldo; structureel saldo + 7. Overheidsschuld: schuldgraad; maturiteit.................86
4. Inkomens- en vermogens(on)gelijkheid: inkomensbelasting, vermogens(inkomens)belasting, erfbelasting.........86
, Hoofdstuk 7: Productie, inkomens & bestedingen – de macro-economische
benadering
1. Inleiding
Cijfermateriaal voor macro-economische analyse: “nationale rekeningen”, “nationale boekhouding”:
Cijfermateriaal: cijfers puur ter illustratie (niet kennen);
- Registreert de transacties tussen de economische agenten
- Volgens systeem van dubbel boekhouden
cijfers mogelijk terug te vinden in nationale rekeningen (boekhoudingen)
- Cruciaal concept: BRUTO BINNENLANDS PRODUCT (BBP)
- Boekhoudkundige gelijkheid: nationaal product (waarde van de productie)
= nationaal inkomen (gecreëerde inkomens)
= bestedingen van het nationaal product
- Systeem België in boekhouding = hetzelfde als bedrijven
Macro-economie Altijd gelijk aan de waarde van inkomen in uw economie = bestedingen
2. Productie, toegevoegde waarde en factorvergoedingen
Eenvoudig voorbeeld: productie van schoenen (stel één economisch product wordt geproduceerd)
vereenvoudigd productieproces v. schoenen
Verschillende productiefasen: Goed of dienst dat Hoeveel waarde wordt toegevoegd? Som nemen
verder als input In elke productiefase wordt er een stukje waarde
gebruikt wordt toegevoegd
Bewerken huiden (huidenhandel) Intermediair goed voegt waarde toe
Leder van maken (leerlooierijen) Intermediair goed voegt waarde toe
Verwerken tot schoenen (schoenfabriek) Intermediair goed voegt waarde toe
Schoenen aan consumenten verkopen Finaal goed voegt waarde toe
(schoenwinkel)
= waarde finaal goed = som v/d toegevoegde waarde
De waarde van productie kennen? Kijken naar de waarde van het finaal goed (niet naar intermediaire goederen)
- Finaal goed = goederen die in een bepaalde periode worden geproduceerd, maar in dezelfde periode niet
opgaan in een volgende productiefase
- Intermediaire goederen = goederen of diensten die in een bepaalde fase geproduceerd worden, maar die wel
opgaan in een volgende productiefase binnen dezelfde periode
goederen (of diensten) die binnen dezelfde periode als input worden gebruikt binnen de productiefase
Een Voorbeeld zonder voorraden: productie van schoenen
We hebben dus: W = A - M
en ook de waarde van de productie =
- de waarde van de finale goederen (en diensten)
- de som van de toegevoegde waarden
- de som van de factorvergoedingen (F)
Factorvergoedingen = vergoeding van productiefactor (loonsom, intrestsom, pachtsom, winst)
BBP berekenen:
- 1e methode: kijken naar waarde finaal goed = schoenen in de winkel worden verkocht; prijs = €40 = BBP
- 2e methode: de som v/d toegevoegde waarde = 10+5+20+5 = €40 = BBP
Samenvatting Semester 2
Groene tekst = voorbeelden
Rode tekst = Formules + belangrijke namen
Schuin gedrukte woorden = begrippen of citaten
Blauwe tekst = tijdsindicatie
,Algemene Economie
Algemene Economie.......................................................................................................................................................2
Hoofdstuk 7: Productie, inkomens & bestedingen – de macro-economische benadering................................................4
1. Inleiding..................................................................................................................................................................4
2. Productie, toegevoegde waarde en factorvergoedingen...........................................................................................4
3. Voorraden................................................................................................................................................................5
4. Soorten factorvergoedingen.....................................................................................................................................5
5. Bruto- versus netto-product.....................................................................................................................................5
6. Fundamentele gelijkheid tussen product, inkomen en bestedingen..........................................................................6
7. Macro-economische identiteiten voor een gesloten economie zonder overheid......................................................6
8. Eenvoudige economische kringloop........................................................................................................................7
9. Bruto binnenlands product, netto nationaal inkomen, binnenlandse bestedingen & besteding v/h binnenlands
product......................................................................................................................................................................... 7
10. Financieringstekorten en -overschotten.................................................................................................................9
11. De nationale rekeningen van België......................................................................................................................9
12. Waarderingsproblemen........................................................................................................................................10
13. Uitschakeling van de prijsinvloed........................................................................................................................11
14. De impliciete prijsindex van het bbp...................................................................................................................11
15. Vergelijkingen tussen landen...............................................................................................................................14
16. Besluit.................................................................................................................................................................. 14
Hoofdstuk 9: Ongelijkheid en herverdeling...................................................................................................................15
1. Inleiding................................................................................................................................................................15
2. Hoe meet men ongelijkheid?.................................................................................................................................15
3. Inkomens- en vermogensongelijkheid: enkele opvallende trends..........................................................................16
4. Oorzaken van ongelijkheid....................................................................................................................................18
5. Beleidsmaatregelen die de ongelijkheid verminderen............................................................................................20
6. Gaat minder ongelijkheid samen met hoge welvaart?............................................................................................21
7. Conclusies............................................................................................................................................................. 21
Hoofdstuk 10: Macro-economisch evenwicht op korte en lange termijn.......................................................................22
1. Inleiding................................................................................................................................................................22
2. De aggregatieve vraag(curve)................................................................................................................................22
3. Het aggregatieve aanbod (aggregatieve aanbodcurve)...........................................................................................23
4. Macro- economisch evenwicht: vraag – en aanbodschokken.................................................................................26
5. Besluit................................................................................................................................................................... 28
Hoofdstuk 11: Consumptie, investeringen en de aggregatieve vraag.............................................................................29
1. Inleiding................................................................................................................................................................29
2. De consumptiefunctie en de daaruit afgeleide spaarfunctie...................................................................................29
3. De investeringsfunctie...........................................................................................................................................31
4. Macro-economisch evenwicht...............................................................................................................................33
5. De investeringsmultiplicator..................................................................................................................................35
6. Instabiliteit in de aggregatieve vraag: het accelerator multiplicatormodel.............................................................37
7. Besluit................................................................................................................................................................... 37
Hoofdstuk 12: De budgettaire politiek...........................................................................................................................38
1. Inleiding: overheidsoptreden.................................................................................................................................38
2. Macro-economische betekenis van de overheid.....................................................................................................38
3. Evenwichtsvoorwaarden........................................................................................................................................39
4. Het evenwichtsinkomen bij autonome belastingen (t)...........................................................................................40
5. Discretionair budgettair beleid...............................................................................................................................41
6. Automatische stabilisatoren...................................................................................................................................43
7. Budgettaire politiek en overheidstekort.................................................................................................................45
8. Effectiviteit van de budgettaire politiek.................................................................................................................47
9. De overheidsschuld................................................................................................................................................48
10. Het overheidstekort en de strekking van de budgettaire politiek..........................................................................48
11. Besluit.................................................................................................................................................................. 51
Hoofdstuk 13: De monetaire politiek.............................................................................................................................52
, 1. Inleiding................................................................................................................................................................52
2. De geldhoeveelheid...............................................................................................................................................52
3. Het geldaanbod......................................................................................................................................................52
4. De vraag naar geld.................................................................................................................................................56
5. Geldmarktevenwicht..............................................................................................................................................58
6. De monetaire politiek............................................................................................................................................59
7. Gezamenlijk evenwicht op de geld- en goederenmarkt: het IS-LM-model............................................................61
8. De aggregatieve vraagcurve opnieuw bekeken......................................................................................................63
9. Besluit................................................................................................................................................................... 64
Hoofdstuk 14: Werkeloosheid, inflatie en de Phillips-curve..........................................................................................65
1. Inleiding................................................................................................................................................................65
2. Werkloosheid.........................................................................................................................................................65
3. Inflatie................................................................................................................................................................... 73
4. Phillips-curve: verband tussen werkloosheid en inflatie........................................................................................76
Besluit....................................................................................................................................................................... 77
Hoofdstuk 15: De internationale economie, vrijhandel en protectie..............................................................................79
1. Het belang v/d internationale handel.....................................................................................................................79
2. Internationale handel en de aggregatieve vraag.....................................................................................................80
3. Verklaring voor internationale handel en voordelen van vrijhandel......................................................................80
4. Vrijhandel en protectie..........................................................................................................................................81
5. Organismen van internationale economische samenwerking.................................................................................81
Hoofdstuk 8: Gastcollege..............................................................................................................................................82
1. Economische Groei: innovatie, duurzame groei....................................................................................................82
2. Inflatie: indexering lonen, vastgoedprijzen............................................................................................................83
1. Monetair beleid......................................................................................................................................................84
5. Wisselkoers: nominale, reële en reële effectieve wisselkoers + 8. Lopende rekening met het buitenland.............84
6. Overheidsbegroting: nominaal saldo; structureel saldo + 7. Overheidsschuld: schuldgraad; maturiteit.................86
4. Inkomens- en vermogens(on)gelijkheid: inkomensbelasting, vermogens(inkomens)belasting, erfbelasting.........86
, Hoofdstuk 7: Productie, inkomens & bestedingen – de macro-economische
benadering
1. Inleiding
Cijfermateriaal voor macro-economische analyse: “nationale rekeningen”, “nationale boekhouding”:
Cijfermateriaal: cijfers puur ter illustratie (niet kennen);
- Registreert de transacties tussen de economische agenten
- Volgens systeem van dubbel boekhouden
cijfers mogelijk terug te vinden in nationale rekeningen (boekhoudingen)
- Cruciaal concept: BRUTO BINNENLANDS PRODUCT (BBP)
- Boekhoudkundige gelijkheid: nationaal product (waarde van de productie)
= nationaal inkomen (gecreëerde inkomens)
= bestedingen van het nationaal product
- Systeem België in boekhouding = hetzelfde als bedrijven
Macro-economie Altijd gelijk aan de waarde van inkomen in uw economie = bestedingen
2. Productie, toegevoegde waarde en factorvergoedingen
Eenvoudig voorbeeld: productie van schoenen (stel één economisch product wordt geproduceerd)
vereenvoudigd productieproces v. schoenen
Verschillende productiefasen: Goed of dienst dat Hoeveel waarde wordt toegevoegd? Som nemen
verder als input In elke productiefase wordt er een stukje waarde
gebruikt wordt toegevoegd
Bewerken huiden (huidenhandel) Intermediair goed voegt waarde toe
Leder van maken (leerlooierijen) Intermediair goed voegt waarde toe
Verwerken tot schoenen (schoenfabriek) Intermediair goed voegt waarde toe
Schoenen aan consumenten verkopen Finaal goed voegt waarde toe
(schoenwinkel)
= waarde finaal goed = som v/d toegevoegde waarde
De waarde van productie kennen? Kijken naar de waarde van het finaal goed (niet naar intermediaire goederen)
- Finaal goed = goederen die in een bepaalde periode worden geproduceerd, maar in dezelfde periode niet
opgaan in een volgende productiefase
- Intermediaire goederen = goederen of diensten die in een bepaalde fase geproduceerd worden, maar die wel
opgaan in een volgende productiefase binnen dezelfde periode
goederen (of diensten) die binnen dezelfde periode als input worden gebruikt binnen de productiefase
Een Voorbeeld zonder voorraden: productie van schoenen
We hebben dus: W = A - M
en ook de waarde van de productie =
- de waarde van de finale goederen (en diensten)
- de som van de toegevoegde waarden
- de som van de factorvergoedingen (F)
Factorvergoedingen = vergoeding van productiefactor (loonsom, intrestsom, pachtsom, winst)
BBP berekenen:
- 1e methode: kijken naar waarde finaal goed = schoenen in de winkel worden verkocht; prijs = €40 = BBP
- 2e methode: de som v/d toegevoegde waarde = 10+5+20+5 = €40 = BBP
