Dyslectische kinderen leren lezen
Anneke Smits & Tom Braams
Hoofdstuk 1 – Goed leesonderwijs
1.1 - leesstadia
Pre-alfabetische fase: De kinderen leren omgaan met letters door herkenning. Ontwikkeling
van rijm en alliteratie. Er wordt gebruik gemaakt van visuele karakteristieken van letters en
woorden.
Partieel alfabetische fase: Leren woorden lezen doordat ze een beperkt aantal letters binnen
die woorden in klanken kunnen omzetten. Dus lezen op grond van partiële verklanking van
de letters, nog geen volledige verklanking. (wordt ook wel partial cue genoemd).
Volledig alfabetische fase: Leren associëren van letters met klanken. Begin van het impliciet
en expliciet leesonderwijs. Leren decoderen. Er is kennis nodig van grafeem-foneemrelaties
(letter-klankkoppelingen).
Geconsolideerde alfabetische fase: geleidelijke automatisering, langzamerhand vloeiend
leren lezen. Veel oefening is noodzakelijk.
Orthografische kennis = kennis over de schrijfwijze van woorden. Deze automatiseert geleidelijk.
Morfologie = hoe woorden zijn opgebouwd, met syllaben, voor- en achtervoegsels.
Niet alle kinderen ontwikkelen zich volgens de hierboven vermelde stadia. De pre-alfabetische fase
wordt soms overgeslagen bij klankzuivere talen.
1.2 - Leesproblemen
Faalervaringen: beïnvloeden het leesproces negatief. Leiden tot een verlies aan zelfvertrouwen en
controle over de situatie. Hulploosheid minder lezen minder leesontwikkeling = vicieuze cirkel.
Slecht lezende kinderen glijden vaak langzaam af: Het tekstaanbod wordt te moeilijk, kind raakt
achter en wil niet meer lezen, woordenschat ontwikkeling ontwikkelt zich langzamer, dus de
prestaties van andere vakken gaan ook achteruit.
Leerproblemen vormen een risicofactor die tot stemmingsproblemen of stemmingsstoornissen
kunnen leiden.
Zichtbare signalen voor depressiviteit bij kinderen in de basisschoolleeftijd zijn: sombere stemming,
snel geïrriteerd, lage zelfwaardering en nergens plezier in hebben. Verder nog allerlei angsten,
gezelschap vermijden, lichamelijke klachten als hoofdpijn – buikpijn en rugpijn, gebrek aan eetlust en
slaapstoornissen.
Negatieve effecten van hulpmaatregelen:
- Groeperen o.b.v. leesniveau: demotiverend en stigmatiserend. (lln hebben snel door dat ze
de slechtste v.d. klas zijn).
- Apart lesprogramma voor zwakke lezer: de hoeveelheid directe instructietijd is bepalender
voor de vooruitgang, dan de hoeveelheid verwerkingstijd.
- Onvoorbereid hardop lezen: slecht voor het zelfvertrouwen en slecht voor de ontwikkeling
van hun leestechniek.
1.3 - Dyslexie bij allochtone kinderen
Dyslexie komt bij allochtone kinderen net zoveel voor als bij Nederlandse kinderen. Toch wordt
dyslexie bij hen zelden gesignaleerd, omdat ze al een taalachterstand hebben. De achterstand van de
nieuwe taal wordt gezien als de oorzaak voor de lees- en spellingsproblemen.
1
Anneke Smits & Tom Braams
Hoofdstuk 1 – Goed leesonderwijs
1.1 - leesstadia
Pre-alfabetische fase: De kinderen leren omgaan met letters door herkenning. Ontwikkeling
van rijm en alliteratie. Er wordt gebruik gemaakt van visuele karakteristieken van letters en
woorden.
Partieel alfabetische fase: Leren woorden lezen doordat ze een beperkt aantal letters binnen
die woorden in klanken kunnen omzetten. Dus lezen op grond van partiële verklanking van
de letters, nog geen volledige verklanking. (wordt ook wel partial cue genoemd).
Volledig alfabetische fase: Leren associëren van letters met klanken. Begin van het impliciet
en expliciet leesonderwijs. Leren decoderen. Er is kennis nodig van grafeem-foneemrelaties
(letter-klankkoppelingen).
Geconsolideerde alfabetische fase: geleidelijke automatisering, langzamerhand vloeiend
leren lezen. Veel oefening is noodzakelijk.
Orthografische kennis = kennis over de schrijfwijze van woorden. Deze automatiseert geleidelijk.
Morfologie = hoe woorden zijn opgebouwd, met syllaben, voor- en achtervoegsels.
Niet alle kinderen ontwikkelen zich volgens de hierboven vermelde stadia. De pre-alfabetische fase
wordt soms overgeslagen bij klankzuivere talen.
1.2 - Leesproblemen
Faalervaringen: beïnvloeden het leesproces negatief. Leiden tot een verlies aan zelfvertrouwen en
controle over de situatie. Hulploosheid minder lezen minder leesontwikkeling = vicieuze cirkel.
Slecht lezende kinderen glijden vaak langzaam af: Het tekstaanbod wordt te moeilijk, kind raakt
achter en wil niet meer lezen, woordenschat ontwikkeling ontwikkelt zich langzamer, dus de
prestaties van andere vakken gaan ook achteruit.
Leerproblemen vormen een risicofactor die tot stemmingsproblemen of stemmingsstoornissen
kunnen leiden.
Zichtbare signalen voor depressiviteit bij kinderen in de basisschoolleeftijd zijn: sombere stemming,
snel geïrriteerd, lage zelfwaardering en nergens plezier in hebben. Verder nog allerlei angsten,
gezelschap vermijden, lichamelijke klachten als hoofdpijn – buikpijn en rugpijn, gebrek aan eetlust en
slaapstoornissen.
Negatieve effecten van hulpmaatregelen:
- Groeperen o.b.v. leesniveau: demotiverend en stigmatiserend. (lln hebben snel door dat ze
de slechtste v.d. klas zijn).
- Apart lesprogramma voor zwakke lezer: de hoeveelheid directe instructietijd is bepalender
voor de vooruitgang, dan de hoeveelheid verwerkingstijd.
- Onvoorbereid hardop lezen: slecht voor het zelfvertrouwen en slecht voor de ontwikkeling
van hun leestechniek.
1.3 - Dyslexie bij allochtone kinderen
Dyslexie komt bij allochtone kinderen net zoveel voor als bij Nederlandse kinderen. Toch wordt
dyslexie bij hen zelden gesignaleerd, omdat ze al een taalachterstand hebben. De achterstand van de
nieuwe taal wordt gezien als de oorzaak voor de lees- en spellingsproblemen.
1
