Hoorcollege 7: Diagnostiek van psychosociale problemen

Diagnostiek van psychosociale problemen

Psychosociale problemen= problematische psychische, emotionele en sociale
ontwikkelingen en ernstig belemmerde opvoedprocessen bij kinderen en jeugdigen.

Probleemgedrag is verbonden met sociaal-emotionele ontwikkeling. Deze is op te splitsen in:
 Sociale ontwikkeling: externaliserende problemen
 Emotionele ontwikkeling: internaliserende problemen

Hoe vaak is het gedrag aangepast aan de omgeving waarin het gedrag geuit wordt. Is het
gedrag passend bij de leeftijd? Is het gedrag passend bij de cultuur?

Het sociaal-emotioneel functioneren is een verzameling van vaardigheden van het kind;
reguleren van emoties. Vaak ook een neiging van het gewenste gedrag; is er een gebrek aan
deze neiging?

Sociale ontwikkeling:
Sociaal gedrag is al het gedrag dat is gericht op anderen. Sociale cognities zijn nodig voor het




sociale gedrag.


Emotionele ontwikkeling:
Mensen zijn uitgerust met een aantal basale emoties, de vraag is wat was er eerst: de cognitie




of de emotie. Emoties gaan verder dan gevoelens.

, Sociale ontwikkeling en onderzoek bij kinderen zonder psychopathologie:
 Relaties: soms wordt onterecht het gedrag als intentioneel gedoemd, vaak kijk je naar
de relatie tussen het kind en de ouders (gezinsdiagnostiek)
 Gehechtheid: baby krijgt een voorkeur voor specifieke personen wanneer het kind
stress ervaart zoekt de baby actieve nabijheid op deze personen. Gaat samen met
scheidingsangst en angst voor vreemden
 Relaties met andere kinderen: leeftijd en sekse verschillen in het soort
vriendschappen. Bij jonge kinderen duren vriendschappen kort, accent ligt op naast
elkaar spelen. Later op samen spelen. Adolescenten zoeken meer naar
vertrouwelijkheid, ervaringen en intimiteit.
 Wenselijk gedrag: eerst is het gedrag verlegen en terugtrekken (normaal) maar soms
laat het kind agressie zien (abnormaal) in woorden of in gedrag door speelgoed hard
weg te trekken. Agressie ontwikkelt zich gedurende de levensjaren. Jongens zijn vaak
fysiek wat agressiever mede door hormonen en de rol in de maatschappij. Rond 3 jaar
wordt het beheersbaarder, gedrag is dan ook een voorspeller voor later.
 Spel: heel jonge kinderen spelen in eerste instantie alleen, herhalen wel dingen. Gaan
dan naast elkaar spelen en ten slotte samen. Dan komt er ook steeds meer verfijning
zoals het doen alsof spel en kunnen ze zich aan regels houden
 Bewustzijn van anderen: 8 maanden bewust van ouder, 10 maanden wijzen naar
ouder. Rond 1 jaar kan het kind zich aanpassen aan de reacties van anderen.
 Bewustzijn van het zelf: een kind wordt zich later bewust van zijn eigen gedachtes en
gevoelens. Het zelfbeeld wordt op de basisschool bepaald door sociale vergelijkingen
 Sociale cognitie: ToM  vanaf 4 jaar kunnen kinderen zich inleven in anderen
mensen, je creëert een discrepantie tussen het kind en een fictief figuur. Ontwikkeling
van de moraliteit (stadia van Colberg)

Emotionele ontwikkeling en onderzoek bij kinderen zonder psychopathologie:
 Expressie van emoties: neemt in de eerste drie levensjaren fors toe. Ook verbaal
kunnen ze hun emoties uiten. Als het kind 4 jaar is is de uiterlijke expressie van
emoties niet meer te onderscheiden van volwassenen. Ze leren ook al hun gevoel
onderdrukken (maskeren), naar verwachtingen aanpassen. Er ontwikkelt zich op een
gegeven moment ook angst (imaginering angst, angst voor vreemden, angst voor
school).
 Begrip van emoties: het begrip neemt naarmate kinderen ouder worden toe. Heeft te
maken met Theory of Mind. Op een gegeven moment een link tussen wat iemand
denkt en hoe iemand zich voelt. ToM is gerelateerd aan hele complexe emoties.
 Regulatie van emoties
o Emotie als regulator van sociale interacties: het kunnen reguleren van emoties
van anderen, peutertijd ontwikkelt zich dat supersnel.
o Emotieregulatie
Vervolgens ontwikkel je coping strategieën om met emoties om te gaan; soms adequaat soms
inadequaat.