Samenvatting - hoofdstuk 2 : waarneming en gedrag - VWO 5 - Biologie voor jou

INTERNE EN EXTERNE PRIKKELS
 Externe prikkels = prikkels die vanuit het externe milieu komen
 Interne prikkels = prikkels vanuit het interne milieu
 Proprioreceptoren = zintuigen die een verandering van de spanning van een spier of lichaamsstand registreren
 Mechanische receptoren reageren op verschillende vormen van mechanische energie
 Tastreceptoren en drukreceptoren = receptoren waarin een impuls ontstaat als het celmembraan wordt vervormd door aanraking of
druk
 Temperatuurreceptoren = reageren op warmte en kou
 Pijnreceptoren = uiteinde van neuronen die een impuls laten ontstaan door extreme druk/temperatuur etc.
 Lichtreceptoren = impuls ontstaat door zichtbaar licht



HET
HET ONTSTAAN VAN IMPULSEN IN ZINTUIGCELLEN
 Prikkeldrempel = de waarde waar een prikkel groter voor moet zijn om een impuls te laten ontstaan
 Adequate prikkel = een prikkel waar een lage prikkeldrempel voor licht
 Bij een sterkere prikkel is de impulsfrequentie in het neuron hoger
 Adaptatie = gewenning door aanpassing van de gevoeligheid van een zintuig aan een aanhoudende prikkelsterkte
 Adaptatie voorkomt dat het centrale zenuwstelsel overbelast raakt met onbelangrijke informatie en zorgt ervoor dat centrale
zenuwstelsel genoeg informatie krijgt

, BOUW VAN DE OGEN ACCOMMODEREN
 Harde oogvlies = witte gedeelte dat het binnenste van het oog beschermt  Ooglens hangt met lensbandje in
 Hoornvlies = doorzichtig vlies zodat het licht aan de voorkant binnen kan vallen het straalvormig lichaam met
 Iris = het gekleurde gedeelte  kleur bepaald door pigmenten kringspieren eromheen
 De iris regelt de hoeveelheid licht die via de pupil het oog binnenvalt door de pupil  Bij kijken in de verte zijn de
groter of kleiner te maken kringspieren ontspannen  lens
 Traanklieren produceren traanvocht dat door de oogleden over het oog verspreid wordt wordt platter
 tegen uitdroging en reinigt  Bij dichtbij kijken trekken
 Glasachtig lichaam = geleiachtige massa kringspieren samen  lens wordt
 Onder harde oogvlies zit vaatvlies dat zorgt voor de voeding van het oog boller
 Voorste oogkamer = tussen hoornvlies en de iris  Accommoderen = het boller en
 Achterste oogkamer = tussen iris en de ooglens platter worden van de lens
 Ooglens = achter de iris en de pupil  rondom lens zit straalvormig lichaam  Accommodatiespieren =
 Lichtstralen die het oog binnenvallen worden gebroken door het hoornvlies en de kringspieren in straalvormige
ooglens lichamen omdat ze in spanning
 Netvlies = de binnenste laag van de wand van een oog  liggen de lichtreceptoren kunnen wisselen
 In centrum van netvlies ligt de gele vlek  daar kun je het scherpst zien
 Blinde vlek = de plaats van het netvlies waar de oogzenuw het oog verlaat

LICHTBREKING DOOR POSITIEVE EN OOGAFWIJKINGEN + PUPILREFLEX
NEGATIEVE LENZEN
 Positieve lenzen (bol)  buigen HET  Bijziend : veraf onscherp  holle (negatieve)
lenzen
lichtstralen naar elkaar toe  Verziend : dichtbij onscherp  bolle (positieve)
STEREOSCOPIE
(=convergeren) lenzen
 Brandpunt = plaats waar lichtstralen bij  Optisch chiasma =  Pupilreflex regelt de hoeveelheid licht die op het
elkaar komen kruising tussen de netvlies valt
 Hoe boller de lens hoe kleiner de uitlopers van beide  Kringspieren en straalsgewijs lopende spieren
brandpuntsafstand oogzenuwen bepalen de pupilgrootte
 Negatieve lenzen (hol)  spreiden de
lichtstralen (=divergeren)  brandpunt
CONTRASTEN EN KLEUREN
ligt hier voor de lens
 Voorwerpsafstand = de afstand vanaf  Lichtreceptoren bevatten voor 95% uit staafjes  grijs-wit-zwart  over hele
het voorwerp tot aan de lens-as netvlies, nauwelijks in gele vlek en niet in blinde vlek
 Beeldafstand = afstand tussen de lens  Kegeltjes  kleuren en details  rood, groen en blauw  vooral in de gele vlek
en het scherm  Donkeradaptatie = als de prikkeldrempel daalt en je gewend raakt aan het
 Ooglenzen zijn altijd bol donker
 Bij nachtblindheid wennen de staafjes langzamer aan het donker