Les 1: Inleiding
Virologie
Prof. Van Ranst
,Inleiding
• Virologie = moderne wetenschap
• Virussen: meestal geen last van (nooit hun bedoeling om ons ziek t
maken; wél doel = vermenigvuldigen), veel virussen in ons lichaam
(bv. bacteriophagen = virussen op bacteriën)
• Pionier: Adolf Eduard Mayer: zieke tabaksplant ging gezonde
besmetten => tabasmozaïek is overdraagbaar
• Martinus Willem Beijerinck: ging nog een stap verder: filterde sap v
ziek gemalen blad en deed dit filtraat op gezond blad waardoor de
ook ziek werd => conclusie: ziekteverwekker ging door de filter
=> kon geen bacterie zijn => virus (1898)
,Pokken (nu niet meer zo belangrijk)
• 18de eeuw
• Epidemische uitbraken
• Vaccinatie: uitroeien
• Variola
• Specifieke geur
• Pokdalig gezicht
,Polio(myelitis)
• (= kinderverlamming)
• Epidemiolosch: tijdens de herfst
• Verlammen van spiergroepen door zenuwschade
• Cave: aantasten van middenrif -> niet meer ademenen
=> Manueel of dmv Ijzeren long (= uitrekken en induxwen van borstkast
(afbeelding))
• Vaccinatie
• Bijna uitgeroeid
• Vorig jaar 77 in Pakistan, 51 in Afganistan
• Dit jaar 2 gevallen in grensstreek tussen Pakistan en Afganistan
• 3 subsoorten, 2 subsoorten uitgeroeid
,AIDS en HIV
• Terugdringen
• Treft vooral ontwikkelingslanden (slechte anticonceptie)
• Mannen > Vrouwen: jonge mannen (op bepaalt moment zelfs
belangrijkste doodsoorzaak bij mannen)
• Geen gesegmenteerd virus, toch indentieke 2 kopien van genetisch
materiaal
,Wat zijn virussen?:
Eigenschappen
,Structuur
• Grootte: zeer klein: 25-300 nm (ultrafiltreerbaar!) => electronen-
microscoop nodig om deze structuren te kunnen zien: dmv kristal gema
uit virussen waarop X-stralen => verspreiden + opvangen
• Aller grootste virussen: licht-microscoop
• Utrafiltreerbaar: virus niet tegengehouden door ultrafilter
• Plantenvirussen vaak groter dan mensen virussen
• Vb. Pokkenvirus: 300 nm (grootste menselijk virus), Herpes virus: 100 nm
Picornavirus: 25 nm (kleinste menselijk virus)
• Eerste gedetailleerde foto: van tabaksmozaïek virus
= lange buisachtige structuur omring door hulsels
van eiwitten (afbeelding)
,Details structuur
• Kristallografie (X-ray) >
elektronenmicroscopie
• Virussen kristalliseren, bestralen met
X rays en difractiepatroon bestuderen
• Elektronen densiteit meten
• Oppervlakte kaarten
• Krioelekronen microscopen: verhogen
resolutie -> van elk aminozuur is de
afzonderlijke structuur zichtbaar
(afbeelding van pappilomavirus)
,Virale structuur ; 3 verschillende manieren
opdeling maken virussen:
1. Enveloppe of naakt
2. Capside: beschermen genestisch materiaal
3. Genoom
, 1. Envelop
• Envelop = lipide dubbellaag (waarin celliganden) rondom partikel - celw
van moedercel (gastheercel) dat virus meeneemt om zich te omringen
(want wnr nieuw virus ontstaan, door knopvorming: afsplitsing uit gastc
• Dynamisch; soort olie-laagje => eenvoudig bij nieuwe cel infecteren om
envelop te laten invloeien in nieuw celmembraan
maar geen extra bescherming, soms zelfs nadelig want makkelijk kapot
maken dmv detergenten
• Virus eiwitten in envelop, nodig om andere cellen mee te infecteren
• Niet-stabiel = rigide
• Vatbaar voor alcoholische detergenenten
Virologie
Prof. Van Ranst
,Inleiding
• Virologie = moderne wetenschap
• Virussen: meestal geen last van (nooit hun bedoeling om ons ziek t
maken; wél doel = vermenigvuldigen), veel virussen in ons lichaam
(bv. bacteriophagen = virussen op bacteriën)
• Pionier: Adolf Eduard Mayer: zieke tabaksplant ging gezonde
besmetten => tabasmozaïek is overdraagbaar
• Martinus Willem Beijerinck: ging nog een stap verder: filterde sap v
ziek gemalen blad en deed dit filtraat op gezond blad waardoor de
ook ziek werd => conclusie: ziekteverwekker ging door de filter
=> kon geen bacterie zijn => virus (1898)
,Pokken (nu niet meer zo belangrijk)
• 18de eeuw
• Epidemische uitbraken
• Vaccinatie: uitroeien
• Variola
• Specifieke geur
• Pokdalig gezicht
,Polio(myelitis)
• (= kinderverlamming)
• Epidemiolosch: tijdens de herfst
• Verlammen van spiergroepen door zenuwschade
• Cave: aantasten van middenrif -> niet meer ademenen
=> Manueel of dmv Ijzeren long (= uitrekken en induxwen van borstkast
(afbeelding))
• Vaccinatie
• Bijna uitgeroeid
• Vorig jaar 77 in Pakistan, 51 in Afganistan
• Dit jaar 2 gevallen in grensstreek tussen Pakistan en Afganistan
• 3 subsoorten, 2 subsoorten uitgeroeid
,AIDS en HIV
• Terugdringen
• Treft vooral ontwikkelingslanden (slechte anticonceptie)
• Mannen > Vrouwen: jonge mannen (op bepaalt moment zelfs
belangrijkste doodsoorzaak bij mannen)
• Geen gesegmenteerd virus, toch indentieke 2 kopien van genetisch
materiaal
,Wat zijn virussen?:
Eigenschappen
,Structuur
• Grootte: zeer klein: 25-300 nm (ultrafiltreerbaar!) => electronen-
microscoop nodig om deze structuren te kunnen zien: dmv kristal gema
uit virussen waarop X-stralen => verspreiden + opvangen
• Aller grootste virussen: licht-microscoop
• Utrafiltreerbaar: virus niet tegengehouden door ultrafilter
• Plantenvirussen vaak groter dan mensen virussen
• Vb. Pokkenvirus: 300 nm (grootste menselijk virus), Herpes virus: 100 nm
Picornavirus: 25 nm (kleinste menselijk virus)
• Eerste gedetailleerde foto: van tabaksmozaïek virus
= lange buisachtige structuur omring door hulsels
van eiwitten (afbeelding)
,Details structuur
• Kristallografie (X-ray) >
elektronenmicroscopie
• Virussen kristalliseren, bestralen met
X rays en difractiepatroon bestuderen
• Elektronen densiteit meten
• Oppervlakte kaarten
• Krioelekronen microscopen: verhogen
resolutie -> van elk aminozuur is de
afzonderlijke structuur zichtbaar
(afbeelding van pappilomavirus)
,Virale structuur ; 3 verschillende manieren
opdeling maken virussen:
1. Enveloppe of naakt
2. Capside: beschermen genestisch materiaal
3. Genoom
, 1. Envelop
• Envelop = lipide dubbellaag (waarin celliganden) rondom partikel - celw
van moedercel (gastheercel) dat virus meeneemt om zich te omringen
(want wnr nieuw virus ontstaan, door knopvorming: afsplitsing uit gastc
• Dynamisch; soort olie-laagje => eenvoudig bij nieuwe cel infecteren om
envelop te laten invloeien in nieuw celmembraan
maar geen extra bescherming, soms zelfs nadelig want makkelijk kapot
maken dmv detergenten
• Virus eiwitten in envelop, nodig om andere cellen mee te infecteren
• Niet-stabiel = rigide
• Vatbaar voor alcoholische detergenenten
