Samenvatting Gespreksvaardigheden MAP

Gespreksvaardigheden

Hoofdstuk 1: Communicatie

1.1 Doelstelling

1.2 Modellen van communicatie

1.2.1 Het zender-ontvanger model

Boodschap
Zender  Ontvanger
Communicatie is een informatieoverdragt tussen zender en ontvanger, impliceert
steeds een bepaald doel

Zender: diegene die de boodschap/informatie verzendt (codeert)
Ontvanger: diegene die de boodschap ontvangt (decodeert)
Boodschap: hetgeen dat wordt verzonden (bewust/onbewust, verbaal/nonverbaal)
Medium: transmissiekanaal
Ruis: storingen in de communicatie
Interactie: serie tussen personen uitgewisselde boodschappen

1.2.2 Systeemtheoretisch model

Paul Watzlawick: bracht menselijke communicatie in kaart via de vorm van
communicatietheorie  omschrijft de verschillende invalshoeken v menselijke
communicatie in 5 axioma’s:

Axioma 1: Alle gedrag is communicatie – de onmogelijkheid om niet te
communiceren
 We beïnvloeden constant en worden tegelijkertijd steeds beïnvloed 
circulariteit
 We maken een onderscheid tussen de binnenkant, buitenkant, de overkant en
de context waarbinnen we communiceren
o Binnenkant: wat er binnen ons omgaat is niet zichtbaar en dus niet
van invloed op anderen
o Buitenkant: het gedrag wordt geuit en wordt waargenomen door
anderen via de zintuigen, is wel van invloed op anderen
o Overkant: wijze waarop anderen dit gedrag interpreteren

Axioma 2: Communicatie speelt zich tegelijkertijd op tenminste 2 niveaus af:
inhouds- en betrekkingsnivea
 Inhoud: wat er gezegd wordt
 Betrekking: hoe iets gezegd wordt
 Problemen en conflicten tussen mensen liggen vaak op betrekkingsniveau 
metacommunicatie belangrijk = gesprek over de communicatie zelf

1

, Axioma 3: Wat waar is voor mij, is dit nog niet voor een ander
Wij geven ieder een eigen betekenis aan “boodschappen”, selecteren andere
prikkels, afhankelijk van onze voorgeschiedenis, gevoeligheden, positie die we
innemen, referentiekaders, …

Axioma 4: Mensen beïnvloeden elkaar met en zonder woorden
We beïnvloeden elkaar door de buitenkant door gebruik te maken van 2 soorten taal:
 Digitale taal: eenduidige taal die voor iedereen hetzelfde betekent vb stoel
 Analoge taal: verwijst vooral naar non-verbale signalen die compex zijn en
rijk van betekenissen

Signalen van non-verbale communicatie
 Intonatie: toonhoogte v/e stem
 Houding: hoe je in een stoel zit of hoe je staat
 Voorkomen: dresscode
 Hoofdbeweging: knikken, hoofd schuin houden
 Oogbewegingen: ogen naar boven of naar beneden
 Gezichtsuidrukking
 Lichaamscontact: aanrakingen, schouderklopjes
 Nabijheid en afstand
 Geluiden: zuchten, stopwoordjes, hummen

Axioma 5: Wanneer we communiceren met elkaar doen we steeds een
relatievoorstel
 We stiueren onzelf ten opzichte v/d ander als gelijke, als leidend of volgend
 Complementer (een volgt het relatievoorstel v/d ander)
 Symmetrisch (de ander doet zelf een relatievoorstel)

1.3 Professioneel communiceren

1.3.1 Formele en informele communicatie

Formele communicatie Informele communicatie
Doelgericht Associatief
Rolverdeling kan ongelijk zijn Ongestructureerde rolverdeling
Verloopt gefaseerd Kan onderbroken worden
Gehouden aan afspraken Vaak in privésfeer
Onderworpen aan formele kaders zoals Niet onderworpen aan formele kaders
tijd en standaarformulieren (vrije loop)

1.3.2 Niveaus in de gespreksvoering

 Inhoudsniveau: vb info geven, oplossingen aanreiken
 Relatieniveau: vb ander op z’n gemak stellen, benoemen van gevoelens
 Procedureniveau: vb komen tot afspraken en die bewaken, hoeveel tijd is er




2