Thema 9 EN 10 samenvatting
Inhoud
THEMA 9.................................................................................................................................................3
Nekpijn (CRS)..........................................................................................................................................3
Overzicht specifieke schouderklachten..................................................................................................6
Anamnese...........................................................................................................................................6
Lichamelijk onderzoek........................................................................................................................8
Therapie...........................................................................................................................................10
Tennisarm.............................................................................................................................................10
Onderzoek;.......................................................................................................................................12
Therapie;..........................................................................................................................................12
Frozen shoulder....................................................................................................................................12
Rotator cuff rupturen...........................................................................................................................19
Anterieure instabiliteit.........................................................................................................................20
Subarcromiale pijnsyndroom (SAPS)....................................................................................................26
overig....................................................................................................................................................26
classificatiesysteem..........................................................................................................................26
Bindweefsel......................................................................................................................................26
Evidence based medicine.................................................................................................................27
Fysiotherapie, proces en werkwijze..................................................................................................28
Handig om te weten:........................................................................................................................29
Anatomie..............................................................................................................................................31
THEMA 10.............................................................................................................................................40
Integrated change model.....................................................................................................................40
Fysiologie..............................................................................................................................................40
ademhaling.......................................................................................................................................40
Het hart............................................................................................................................................44
Gold teaching slide set......................................................................................................................46
meetinstrumenten...............................................................................................................................47
zelfmanagement...................................................................................................................................48
KNGF richtlijn COPD..............................................................................................................................48
inspanningsfysiologie...........................................................................................................................56
algemeen..............................................................................................................................................58
longinhoud tabel..............................................................................................................................58
, bronchitis en emfyseem...................................................................................................................58
Limiterende factoren........................................................................................................................59
Sputum.............................................................................................................................................60
Ontspanningstechnieken..................................................................................................................61
ABCT.................................................................................................................................................62
collaps...............................................................................................................................................62
RPS formulier....................................................................................................................................63
Holten diagram.................................................................................................................................64
COPD proces.........................................................................................................................................64
Anamnese.........................................................................................................................................64
lichamelijk onderzoek.......................................................................................................................65
Therapie...........................................................................................................................................67
Diagnostisch & therapeutisch handelen bij longaanval....................................................................69
Atherosclerose (slagaderverkalking)....................................................................................................70
Lichamelijk onderzoek......................................................................................................................71
Therapie...........................................................................................................................................71
Skills......................................................................................................................................................73
, THEMA 9
Nekpijn (CRS)
Nekpijn is gedefinieerd als ‘een onaangename sensorische en emotionele ervaring die
geassocieerd wordt met daadwerkelijke of potentiële weefselschade’ in de nekregio
(van de linea nuchae superior tot aan de spina scapulae), met eventueel bijkomende
hoofd-, schouder en/of armpijn.
De Neck Pain Task Force heeft nekpijn onderverdeeld in nekpijn graad I t/m IV.
Graad I: Nekpijn zonder tekenen of symptomen die kunnen wijzen op grote structurele
pathologie en die niet of nauwelijks invloed heeft op activiteiten in het dagelijks leven.
Graad II: Nekpijn zonder tekenen of symptomen die kunnen wijzen op grote structurele
pathologie, maar die wel een forse invloed heeft op activiteiten in het dagelijks leven.
Graad III: Nekpijn zonder tekenen of symptomen die kunnen wijzen op grote structurele
pathologie, waarbij wel neurologische symptomen aanwezig zijn, zoals verminderde
peesreflexen, spierzwakte of sensibiliteitsstoornissen (hypo- of hyperesthesie) in de bovenste
extremiteit, bijvoorbeeld als gevolg van een cervicale hernia of stenose.
Graad IV: Nekpijn met tekenen of symptomen die kunnen wijzen op ernstige structurele
pathologie. Ernstige structurele pathologie omvat (maar is niet beperkt tot): fracturen,
vertebrale dislocaties, schade aan het ruggenmerg, infecties, tumoren of systemische ziekten,
waaronder gewrichtsontstekingen.
Cervicaal radiculair syndroom (CRS) is een syndroom dat kan leiden tot substantiële
beperkingen en morbiditeit.
o CRS berust in 70 tot 75% van de gevallen op spinale zenuw-wortelcompressie
vanwege stenose in een foramen intervertebrale.
o In 20 tot 25% van de gevallen is herniatie van een cervicale tussenwervelschijf
de oorzaak van de compressie
Symptomen sensorische symptomen in de arm, zoals paresthesieën, gevoelloosheid, verminderde tastzin
beperkte cervicale range of motion (ROM), gedefinieerd als een rotatie < 60 graden of een
beperkte en pijnlijke rotatie
verminderde spierkracht of spiercontrole
uitstralende pijn in de arm
Tekenen verminderde peesreflexen, spierzwakte of sensibiliteitsstoornissen
Test bevestigen van nekpijn graad III:
een positieve Spurling’s test en/of
een positieve tractie-/distractietest
uitsluiten van nekpijn graad III:
een negatieve Upper Limb Tension Test (ULTT) voor de plexus brachialis en de n. medianus
identificatie van sensorische symptomen in de arm, zoals paresthesieën, gevoelloosheid,
verminderde tastzin;
identificatie van beperkte cervicale range of motion (ROM), gedefinieerd als een rotatie < 60
graden of een beperkte en pijnlijke rotatie;
identificatie van verminderde spierkracht, spiercontrole of sensibiliteitsstoornissen;
Bij natuurlijk beloop verminderd de nekpijn met 45% binnen 6 weken, anders spreek
je van een afwijkende beloop
Van recidiverende nekpijn is sprake indien na die zes weken een recidief optreedt en
er meerdere recidieven zijn binnen een jaar na aanvang van de eerste klachten.
Risicofactoren
, o Musculosketale pijn en lage fysieke belastbaarheid, vrouwelijk geslacht,
repeterend werk, meer dan een uur forensentijd en hoge werkdruk
Rode vlaggen die kunnen wijzen op specifieke ernstige pathologie (nekpijn graad IV)
Mogelijke pathologie Overeenkomstige rode vlag
Fractuur oudere leeftijd, trauma in voorgeschiedenis, corticosteroïdgebruik,
osteoporose
Cervicale arterile disfunctie cerebrovasculaire symptomen, zoals duizeligheid, dubbelzien,
misselijkheid, braken, zwakte van de ledematen en papillaire
veranderingen
Schade aan ruggenmerg of cervicale neurologische symptomen, bijvoorbeeld wijdverspreide neurologische
myopathie tekenen in beide armen en/of benen zoals sensibiliteitsstoornissen, verlies
van spierkracht in de extremiteiten, darm- en blaasdisfunctie
Infectie (incl. urine en huidinfectie) symptomen en tekenen van infectie (bijvoorbeeld koorts, nachtelijk
zweten), risicofactoren voor infectie (bijvoorbeeld onderliggend
ziekteproces, bij immunosuppressiva, open wond, intraveneus
drugsgebruik, blootstelling aan besmettelijke ziekten)
Maligne tumoren kanker in de voorgeschiedenis, geen verbetering van klachten na
behandeling van vier weken, onverklaarbaar gewichtsverlies, leeftijd > 50
jaar, slikproblemen, hoofdpijn, braken
Systematische ziekte (herpes zoster, hoofdpijn, koorts, eenzijdige huiduitslag, brandende pijn, jeuk
spondylitis ankylosis, inflammatoire
artritis en reumatoide artritis)
Na het uitsluiten van nekpijn graad IV, bestaat de anamnese bij patiënten met nekpijn uit:
uitsluiten/vaststellen van nekpijn graad III aan de hand van de tekenen en symptomen
die kunnen wijzen op cervicaal radiculair syndroom (tabel 3);
o Bij nekpijn graad III heeft de patiënt niet alleen pijn, maar zijn er ook
neurologische tekenen en symptomen, waaronder uitstralende pijn in de
bovenste extremiteit. Bij deze patiënten bestaat een vermoeden van CRS, dat
kan worden bevestigd of uitgesloten met behulp van lichamelijk onderzoek
navragen van de ernst en de aard van de klachten (stoornissen in anatomische
eigenschappen en functies) en de mate van interferentie van de klachten met het
dagelijks functioneren (beperkingen in dagelijkse activiteiten en
participatieproblemen);
navragen hoe het beloop van de klachten is (normaal of afwijkend):
differentiëren tussen nekpijn graad I en II:
o graad I: de nekpijn heeft nauwelijks invloed op activiteiten in het dagelijks
leven;
o graad II: de nekpijn heeft forse invloed op activiteiten in het dagelijks leven;
Als zich bij deze patiënten ten tijde van de anamnese een gunstig
beloop van de nekpijn aftekent, en er een beperkt aantal herstel
belemmerende prognostische factoren zijn, of deze factoren zelfs
helemaal ontbreken, is er geen indicatie voor fysiotherapie.
Als ten tijde van de anamnese al sprake is van een afwijkend beloop is
er mogelijk een indicatie voor fysiotherapie. Bij de aanwezigheid van
herstel belemmerende prognostische factoren moet worden vastgesteld
of de fysiotherapeut de meest aangewezen professional is voor het
beïnvloeden van deze factoren, of dat het beter is om de patiënt te
adviseren om contact op te nemen met een andere professional
uitvragen of de klachten werk-gerelateerd of trauma-gerelateerd zijn aan de hand van
de ontstaanswijze van de klachten;
Inhoud
THEMA 9.................................................................................................................................................3
Nekpijn (CRS)..........................................................................................................................................3
Overzicht specifieke schouderklachten..................................................................................................6
Anamnese...........................................................................................................................................6
Lichamelijk onderzoek........................................................................................................................8
Therapie...........................................................................................................................................10
Tennisarm.............................................................................................................................................10
Onderzoek;.......................................................................................................................................12
Therapie;..........................................................................................................................................12
Frozen shoulder....................................................................................................................................12
Rotator cuff rupturen...........................................................................................................................19
Anterieure instabiliteit.........................................................................................................................20
Subarcromiale pijnsyndroom (SAPS)....................................................................................................26
overig....................................................................................................................................................26
classificatiesysteem..........................................................................................................................26
Bindweefsel......................................................................................................................................26
Evidence based medicine.................................................................................................................27
Fysiotherapie, proces en werkwijze..................................................................................................28
Handig om te weten:........................................................................................................................29
Anatomie..............................................................................................................................................31
THEMA 10.............................................................................................................................................40
Integrated change model.....................................................................................................................40
Fysiologie..............................................................................................................................................40
ademhaling.......................................................................................................................................40
Het hart............................................................................................................................................44
Gold teaching slide set......................................................................................................................46
meetinstrumenten...............................................................................................................................47
zelfmanagement...................................................................................................................................48
KNGF richtlijn COPD..............................................................................................................................48
inspanningsfysiologie...........................................................................................................................56
algemeen..............................................................................................................................................58
longinhoud tabel..............................................................................................................................58
, bronchitis en emfyseem...................................................................................................................58
Limiterende factoren........................................................................................................................59
Sputum.............................................................................................................................................60
Ontspanningstechnieken..................................................................................................................61
ABCT.................................................................................................................................................62
collaps...............................................................................................................................................62
RPS formulier....................................................................................................................................63
Holten diagram.................................................................................................................................64
COPD proces.........................................................................................................................................64
Anamnese.........................................................................................................................................64
lichamelijk onderzoek.......................................................................................................................65
Therapie...........................................................................................................................................67
Diagnostisch & therapeutisch handelen bij longaanval....................................................................69
Atherosclerose (slagaderverkalking)....................................................................................................70
Lichamelijk onderzoek......................................................................................................................71
Therapie...........................................................................................................................................71
Skills......................................................................................................................................................73
, THEMA 9
Nekpijn (CRS)
Nekpijn is gedefinieerd als ‘een onaangename sensorische en emotionele ervaring die
geassocieerd wordt met daadwerkelijke of potentiële weefselschade’ in de nekregio
(van de linea nuchae superior tot aan de spina scapulae), met eventueel bijkomende
hoofd-, schouder en/of armpijn.
De Neck Pain Task Force heeft nekpijn onderverdeeld in nekpijn graad I t/m IV.
Graad I: Nekpijn zonder tekenen of symptomen die kunnen wijzen op grote structurele
pathologie en die niet of nauwelijks invloed heeft op activiteiten in het dagelijks leven.
Graad II: Nekpijn zonder tekenen of symptomen die kunnen wijzen op grote structurele
pathologie, maar die wel een forse invloed heeft op activiteiten in het dagelijks leven.
Graad III: Nekpijn zonder tekenen of symptomen die kunnen wijzen op grote structurele
pathologie, waarbij wel neurologische symptomen aanwezig zijn, zoals verminderde
peesreflexen, spierzwakte of sensibiliteitsstoornissen (hypo- of hyperesthesie) in de bovenste
extremiteit, bijvoorbeeld als gevolg van een cervicale hernia of stenose.
Graad IV: Nekpijn met tekenen of symptomen die kunnen wijzen op ernstige structurele
pathologie. Ernstige structurele pathologie omvat (maar is niet beperkt tot): fracturen,
vertebrale dislocaties, schade aan het ruggenmerg, infecties, tumoren of systemische ziekten,
waaronder gewrichtsontstekingen.
Cervicaal radiculair syndroom (CRS) is een syndroom dat kan leiden tot substantiële
beperkingen en morbiditeit.
o CRS berust in 70 tot 75% van de gevallen op spinale zenuw-wortelcompressie
vanwege stenose in een foramen intervertebrale.
o In 20 tot 25% van de gevallen is herniatie van een cervicale tussenwervelschijf
de oorzaak van de compressie
Symptomen sensorische symptomen in de arm, zoals paresthesieën, gevoelloosheid, verminderde tastzin
beperkte cervicale range of motion (ROM), gedefinieerd als een rotatie < 60 graden of een
beperkte en pijnlijke rotatie
verminderde spierkracht of spiercontrole
uitstralende pijn in de arm
Tekenen verminderde peesreflexen, spierzwakte of sensibiliteitsstoornissen
Test bevestigen van nekpijn graad III:
een positieve Spurling’s test en/of
een positieve tractie-/distractietest
uitsluiten van nekpijn graad III:
een negatieve Upper Limb Tension Test (ULTT) voor de plexus brachialis en de n. medianus
identificatie van sensorische symptomen in de arm, zoals paresthesieën, gevoelloosheid,
verminderde tastzin;
identificatie van beperkte cervicale range of motion (ROM), gedefinieerd als een rotatie < 60
graden of een beperkte en pijnlijke rotatie;
identificatie van verminderde spierkracht, spiercontrole of sensibiliteitsstoornissen;
Bij natuurlijk beloop verminderd de nekpijn met 45% binnen 6 weken, anders spreek
je van een afwijkende beloop
Van recidiverende nekpijn is sprake indien na die zes weken een recidief optreedt en
er meerdere recidieven zijn binnen een jaar na aanvang van de eerste klachten.
Risicofactoren
, o Musculosketale pijn en lage fysieke belastbaarheid, vrouwelijk geslacht,
repeterend werk, meer dan een uur forensentijd en hoge werkdruk
Rode vlaggen die kunnen wijzen op specifieke ernstige pathologie (nekpijn graad IV)
Mogelijke pathologie Overeenkomstige rode vlag
Fractuur oudere leeftijd, trauma in voorgeschiedenis, corticosteroïdgebruik,
osteoporose
Cervicale arterile disfunctie cerebrovasculaire symptomen, zoals duizeligheid, dubbelzien,
misselijkheid, braken, zwakte van de ledematen en papillaire
veranderingen
Schade aan ruggenmerg of cervicale neurologische symptomen, bijvoorbeeld wijdverspreide neurologische
myopathie tekenen in beide armen en/of benen zoals sensibiliteitsstoornissen, verlies
van spierkracht in de extremiteiten, darm- en blaasdisfunctie
Infectie (incl. urine en huidinfectie) symptomen en tekenen van infectie (bijvoorbeeld koorts, nachtelijk
zweten), risicofactoren voor infectie (bijvoorbeeld onderliggend
ziekteproces, bij immunosuppressiva, open wond, intraveneus
drugsgebruik, blootstelling aan besmettelijke ziekten)
Maligne tumoren kanker in de voorgeschiedenis, geen verbetering van klachten na
behandeling van vier weken, onverklaarbaar gewichtsverlies, leeftijd > 50
jaar, slikproblemen, hoofdpijn, braken
Systematische ziekte (herpes zoster, hoofdpijn, koorts, eenzijdige huiduitslag, brandende pijn, jeuk
spondylitis ankylosis, inflammatoire
artritis en reumatoide artritis)
Na het uitsluiten van nekpijn graad IV, bestaat de anamnese bij patiënten met nekpijn uit:
uitsluiten/vaststellen van nekpijn graad III aan de hand van de tekenen en symptomen
die kunnen wijzen op cervicaal radiculair syndroom (tabel 3);
o Bij nekpijn graad III heeft de patiënt niet alleen pijn, maar zijn er ook
neurologische tekenen en symptomen, waaronder uitstralende pijn in de
bovenste extremiteit. Bij deze patiënten bestaat een vermoeden van CRS, dat
kan worden bevestigd of uitgesloten met behulp van lichamelijk onderzoek
navragen van de ernst en de aard van de klachten (stoornissen in anatomische
eigenschappen en functies) en de mate van interferentie van de klachten met het
dagelijks functioneren (beperkingen in dagelijkse activiteiten en
participatieproblemen);
navragen hoe het beloop van de klachten is (normaal of afwijkend):
differentiëren tussen nekpijn graad I en II:
o graad I: de nekpijn heeft nauwelijks invloed op activiteiten in het dagelijks
leven;
o graad II: de nekpijn heeft forse invloed op activiteiten in het dagelijks leven;
Als zich bij deze patiënten ten tijde van de anamnese een gunstig
beloop van de nekpijn aftekent, en er een beperkt aantal herstel
belemmerende prognostische factoren zijn, of deze factoren zelfs
helemaal ontbreken, is er geen indicatie voor fysiotherapie.
Als ten tijde van de anamnese al sprake is van een afwijkend beloop is
er mogelijk een indicatie voor fysiotherapie. Bij de aanwezigheid van
herstel belemmerende prognostische factoren moet worden vastgesteld
of de fysiotherapeut de meest aangewezen professional is voor het
beïnvloeden van deze factoren, of dat het beter is om de patiënt te
adviseren om contact op te nemen met een andere professional
uitvragen of de klachten werk-gerelateerd of trauma-gerelateerd zijn aan de hand van
de ontstaanswijze van de klachten;
