SOCIOLOGIE
H11: ONGELIJKHEID
KASTE, STAND EN KLASSE: DE VERBORGEN PIJN VAN DE ONGELIJKHEID
Sociale ongelijkheid
= verschillen in controle over en genot van begeerde goederen, diensten, rechten, gevoelens en
ervaringen
Bv. toegang onderwijs, rechten uitoefenen
Mate van ongelijkheid:
o contingent
niet in alle landen hetzelfde
verandert doorheen de tijd
Houding t.o.v ongelijkheid?
o egalitaire maatschappij:
formele gelijkheid
voor de (grond)wet
streven naar grotere gelijkheid
Sociale stratificatie = wijze waarop ongelijkheid in bepaalde samenleving vorm krijgt:
o Slavernij
o Kastensysteem
o Standen
-> Formele ongelijkheid:
positie gelegitimeerd in termen van geloof of opvattingen over mens en
maatschappij
geen persoonlijke verdienste = toegewezen status
sluiting en segregatie
Sluiting: door overerving sociale status, regels die omgang beperken, sociale
mobiliteit moeilijk
Segregatie: scheiding tussen standen, weinig met elkaar te maken, kan niet
van ene nr andere stand
Sociale stratificatie vandaag:
o Klasse
-> Formele gelijkheid– feitelijke ongelijkheid
iedereen in principe gelijk
, feitelijke ongelijkheid > bekwaamheid of onbekwaamheid individuen en groepen
= verworven status
Waarin ligt het verschil tussen ene vorm van sociale stratificatie en andere?
o Mate van ongelijkheid?
o Houding t.o.v ongelijkheid?
PERVERSE COMPENSATIES: STATUS EN SMAAK
ONGELIJKHEID EN COLLECTIVITEIT
Ongelijkheid = sociale stratificatie:
o Ene sociale positie hoger dan andere
Sociale ongelijkheid: studie van gemeenschappelijke tendensen
Collectieve ongelijkheid: ongelijkheid in een bepaalde soort collectiviteit
Maatschappelijke ongelijkheid: ongelijkheid in de maatschappij
STATUSCOMPENSATIE EN BEVESTIGING VAN LAGE STATUS
Statuscompensatie
o Peer group: tegengestelde gedragsvormen
o Zie ook kader p. 192 en 193
bekeken vanuit betrokken individuen:
op een andere manier aanzien verwerven
bekeken vanop afstand:
pervers mechanisme om ‘kansarmen’ op hun plaats te houden
= reproductie ongelijkheid
ONGUNSTIGE
SOCIALE CONDITIE
( + ZELF SCHULD
GEVEN)
BEROEPSONDERWIJS SLECHT
+ LAGE SCHOLING PRESTEREN OP
SCHOOL
BEVESTIGING
SLECHT VERZET
PRESTEREN BOELMAKEN
ALTERNATIEVE
COLLECTIVITEIT
,ETIKETTERING
= labeling theory
afwijkend gedrag reputatie of etiket
gevolgen:
Etiketbevestigende reacties van anderen: gaan gedrag sneller interpreteren als storend
Geëtiketteerde persoon internaliseert negatieve verwachtingen etiketbevestigend gedrag
o Bv. kans van ex-gevangenen om werk te vinden
ONGELIJKHEID EN SMAAK
Statusdimensies: verschillen waardoor mensen sociaal geplaatst worden
o Bv. onderwijs
o Bv. inkomen
o Bv. etniciteit
Statusconsistentie: tussen verschillende soorten ongelijkheid systematisch verband
Statusinconsistentie compenserend gedrag streven naar statusconsistentie beïnvloedt smaak
o Nieuwe rijken
o Intellectuele beroepen
o dimensies komen niet overeen, laag op ene en hoog op andere
Z
Y
X
ONDERWIJS INKOMEN ETNISCHE
STATUS
THEORIE V/D NIETSDOENDE KLASSE (VEBLEN)
In kapitalistisch systeem: status > bezit: wie veel heeft, is veel
Statusdistinctie:
o Einde 19e eeuw, Amerika: nietsdoende klasse - opvallende consumptie (duur, verspillend)
o Nu: druk, druk, druk
STATUS, SMAAK EN DISTINCTIE
, Bourdieu:
Levensstijl
Gedragspatronen cfr. sociale positie
Opvattingen niet individuele keuze
Smaak
Externe levensstijl geïnternaliseerd als smaak!
Klassenpositie geeft toegang tot:
o Economisch kapitaal = vermogen, geld
o Cultureel kapitaal = onderwijsniveau, kennis, informatie, vaardigheden
o Sociaal kapitaal = sociale relaties en netwerken
Dat alles levert ervaringen op / leerproces / gezin
Die worden geïnternaliseerd (deel van wie we zijn)
Beïnvloedt ons gedrag
“omdat men in een bepaald sociaal milieu opgroeit, verwerft men bepaalde vaardigheden die een
bepaalde smaak mogelijk maken, maar heeft men ook de middelen om die smaak te tonen en ontmoet
men mensen die deze smaak delen.”
Habitus = geheel van factoren die bij een individu een bepaalde smaak en daarbij behorende
gedragspatronen waarschijnlijk maken
o Men groeit op in een bepaald milieu
o Verwerft een aantal vaardigheden / vormen van kapitaal
o Die maken bepaalde gedragspatronen en een bepaalde smaak waarschijnlijk
H11: ONGELIJKHEID
KASTE, STAND EN KLASSE: DE VERBORGEN PIJN VAN DE ONGELIJKHEID
Sociale ongelijkheid
= verschillen in controle over en genot van begeerde goederen, diensten, rechten, gevoelens en
ervaringen
Bv. toegang onderwijs, rechten uitoefenen
Mate van ongelijkheid:
o contingent
niet in alle landen hetzelfde
verandert doorheen de tijd
Houding t.o.v ongelijkheid?
o egalitaire maatschappij:
formele gelijkheid
voor de (grond)wet
streven naar grotere gelijkheid
Sociale stratificatie = wijze waarop ongelijkheid in bepaalde samenleving vorm krijgt:
o Slavernij
o Kastensysteem
o Standen
-> Formele ongelijkheid:
positie gelegitimeerd in termen van geloof of opvattingen over mens en
maatschappij
geen persoonlijke verdienste = toegewezen status
sluiting en segregatie
Sluiting: door overerving sociale status, regels die omgang beperken, sociale
mobiliteit moeilijk
Segregatie: scheiding tussen standen, weinig met elkaar te maken, kan niet
van ene nr andere stand
Sociale stratificatie vandaag:
o Klasse
-> Formele gelijkheid– feitelijke ongelijkheid
iedereen in principe gelijk
, feitelijke ongelijkheid > bekwaamheid of onbekwaamheid individuen en groepen
= verworven status
Waarin ligt het verschil tussen ene vorm van sociale stratificatie en andere?
o Mate van ongelijkheid?
o Houding t.o.v ongelijkheid?
PERVERSE COMPENSATIES: STATUS EN SMAAK
ONGELIJKHEID EN COLLECTIVITEIT
Ongelijkheid = sociale stratificatie:
o Ene sociale positie hoger dan andere
Sociale ongelijkheid: studie van gemeenschappelijke tendensen
Collectieve ongelijkheid: ongelijkheid in een bepaalde soort collectiviteit
Maatschappelijke ongelijkheid: ongelijkheid in de maatschappij
STATUSCOMPENSATIE EN BEVESTIGING VAN LAGE STATUS
Statuscompensatie
o Peer group: tegengestelde gedragsvormen
o Zie ook kader p. 192 en 193
bekeken vanuit betrokken individuen:
op een andere manier aanzien verwerven
bekeken vanop afstand:
pervers mechanisme om ‘kansarmen’ op hun plaats te houden
= reproductie ongelijkheid
ONGUNSTIGE
SOCIALE CONDITIE
( + ZELF SCHULD
GEVEN)
BEROEPSONDERWIJS SLECHT
+ LAGE SCHOLING PRESTEREN OP
SCHOOL
BEVESTIGING
SLECHT VERZET
PRESTEREN BOELMAKEN
ALTERNATIEVE
COLLECTIVITEIT
,ETIKETTERING
= labeling theory
afwijkend gedrag reputatie of etiket
gevolgen:
Etiketbevestigende reacties van anderen: gaan gedrag sneller interpreteren als storend
Geëtiketteerde persoon internaliseert negatieve verwachtingen etiketbevestigend gedrag
o Bv. kans van ex-gevangenen om werk te vinden
ONGELIJKHEID EN SMAAK
Statusdimensies: verschillen waardoor mensen sociaal geplaatst worden
o Bv. onderwijs
o Bv. inkomen
o Bv. etniciteit
Statusconsistentie: tussen verschillende soorten ongelijkheid systematisch verband
Statusinconsistentie compenserend gedrag streven naar statusconsistentie beïnvloedt smaak
o Nieuwe rijken
o Intellectuele beroepen
o dimensies komen niet overeen, laag op ene en hoog op andere
Z
Y
X
ONDERWIJS INKOMEN ETNISCHE
STATUS
THEORIE V/D NIETSDOENDE KLASSE (VEBLEN)
In kapitalistisch systeem: status > bezit: wie veel heeft, is veel
Statusdistinctie:
o Einde 19e eeuw, Amerika: nietsdoende klasse - opvallende consumptie (duur, verspillend)
o Nu: druk, druk, druk
STATUS, SMAAK EN DISTINCTIE
, Bourdieu:
Levensstijl
Gedragspatronen cfr. sociale positie
Opvattingen niet individuele keuze
Smaak
Externe levensstijl geïnternaliseerd als smaak!
Klassenpositie geeft toegang tot:
o Economisch kapitaal = vermogen, geld
o Cultureel kapitaal = onderwijsniveau, kennis, informatie, vaardigheden
o Sociaal kapitaal = sociale relaties en netwerken
Dat alles levert ervaringen op / leerproces / gezin
Die worden geïnternaliseerd (deel van wie we zijn)
Beïnvloedt ons gedrag
“omdat men in een bepaald sociaal milieu opgroeit, verwerft men bepaalde vaardigheden die een
bepaalde smaak mogelijk maken, maar heeft men ook de middelen om die smaak te tonen en ontmoet
men mensen die deze smaak delen.”
Habitus = geheel van factoren die bij een individu een bepaalde smaak en daarbij behorende
gedragspatronen waarschijnlijk maken
o Men groeit op in een bepaald milieu
o Verwerft een aantal vaardigheden / vormen van kapitaal
o Die maken bepaalde gedragspatronen en een bepaalde smaak waarschijnlijk
