Pedagogiek hoorcollege 1
Meervoudig kijken, superdiversiteit, diversiteitsbenaderingen en kruispuntdenken
Wat verstaan we onder diversiteit?
- Etniciteit - klasse
- Levensfase - talent/ handicap
- Religie/ levensbeschouwing - sekse/ gender
- Seksuele oriëntatie - socialisatie
Diversiteit en pedagogiek
Op basisscholen is veel discussie over het vieren van zwarte piet, het vieren van (gelovige)
feestdagen, docent met verschillende etniciteit of seksuele voorkeuren.
Superdiversiteit
• Kwantitatieve transitie (het verschil tussen groepen)
Wij hebben vanaf de jaren 80 een toenamen van migranten die andere opvattingen
hebben. De etnische culturele diversiteit groeit sneller dan ooit. Dat betekent dat
iedereen in de toekomst zal behoren tot een etnische minderheid. Migranten hebben
een positie in onze samenleving gekregen en maken gebruik van hun democratische
rechten.
Voorbeeld: pieten discussie, het standpunt is aan het verschuiven door invloeden van
andere culturen en het verschuiven van de Nederlandse etnische meerderheid.
• Kwalitatieve transitie (het verschil binnen groepen)
Binnen de verschillende groepen is ook een enorme diversiteit.
Voorbeeld: er kan tegenwoordig niet meer gesproken worden over ‘de Moslim’ of ‘de
Chinees’, omdat er binnen het Islamitische geloof verschillende stromingen zijn en
binnen de groepen zijn verschillende sociale posities.
Theoriegeladenheid van de waarneming – meervoudig kijken
In hoeverre ben je als mens in staat om neutraal waar te nemen? Onze waarneming wordt
gekleurd door ons referentiekader en ons referentiekader wordt beïnvloed door de sociale
context.
Ons referentiekader wordt beïnvloed door onze opvoeden en het onderwijs dat wij volgen,
daarin leren wij van de ervaringen en de kennis van anderen en op deze manier kunne
stereotype opvattingen of vooroordelen kunnen doorgegeven.
, Meervoudig kijken
De taak van de pedagogiek is om de vooroordelen op te sporen en deze tegen te gaan en te
kijken naar het unieke individu. Wel heb je te maken met de invloed van je eigen
referentiekader, maar ook met het referentiekader van de ander (bijvoorbeeld een ouder of
kind) hiervoor moet je in verbindende dialoog gaan met aandacht voor de interne
diversiteiten.
je moet een openhouding kunnen hebben meervoudig kunnen kijken
niet met een 1dimensionale kijken vanuit alleen je eigen referentiekader. Dit doet geen
recht aan complexiteit. Je moet proberen om meervoudig te kijken vanuit verschillende
perspectieven.
Diversiteitsbenaderingen – hoe zou je met diversiteit om kunnen gaan?
1. Deficietbenadering inhalen of wegwerken van achterstanden
Niet alle burger beschikken over dezelfde mogelijkheden om volwaardig deel te
kunnen nemen in de samenleving wat leidt tot verschillen in welvaart, tolerantie en
ontwikkelingsmogelijkheden. Deze mensen hebben een deficiet (te kort) te opzichten
van de dominante groep in de samenleving.
Binnen deze benadering wordt het probleem bij de groep neergelegd.
2. Differentiebenadering Overbruggen van culturele verschillen
Het uitgaan van gelijkwaardigheid tussen culturen. Je hebt verschillende culturen
maar deze zijn allemaal even waardevol. De verschillen worden erkent en moeten
overbrugd worden door goede interculturele communicatie. Begrip voor de andere
krijgen. Op het gebied van gender betekent dit dat man en vrouw een andere cultuur
hebben maar even waardevol zijn.
Een gevaar is cultuurrelativisme, dat je alle culturele gebruiken gelijkstelt
3. Discriminatiebenadering Tegengaan van uitsluiting en
paternalisme
Het tegengaan van uitsluiting en patenalisme (beleerdene houding). Centraal staat de
aldanniet bewuste discriminatie door de dominante groep die hun eigen privileges en
positie willen behouden. Doel is om groepen die worden uitgesloten te emanicperen.
Het eenzijdige vertrek van discriminatie als uitgangspunt nemen en mensen in een
slachtofferpositie stoppen zijn gevaren van deze benadering.
4. Doelgroepenbenadering 3-in-1 gecombineerd
Combineert de voorgaande drie benaderingen in 1. Gericht op voorafgestelde
doelgropen; minderheden, vrouwen, handcipten, homoseksuelen.
De is in deze benadering geen oog voor de intraculturele verschillen (kwalitatieve
transitie), het leidt tot 1 identiteit.
Meervoudig kijken, superdiversiteit, diversiteitsbenaderingen en kruispuntdenken
Wat verstaan we onder diversiteit?
- Etniciteit - klasse
- Levensfase - talent/ handicap
- Religie/ levensbeschouwing - sekse/ gender
- Seksuele oriëntatie - socialisatie
Diversiteit en pedagogiek
Op basisscholen is veel discussie over het vieren van zwarte piet, het vieren van (gelovige)
feestdagen, docent met verschillende etniciteit of seksuele voorkeuren.
Superdiversiteit
• Kwantitatieve transitie (het verschil tussen groepen)
Wij hebben vanaf de jaren 80 een toenamen van migranten die andere opvattingen
hebben. De etnische culturele diversiteit groeit sneller dan ooit. Dat betekent dat
iedereen in de toekomst zal behoren tot een etnische minderheid. Migranten hebben
een positie in onze samenleving gekregen en maken gebruik van hun democratische
rechten.
Voorbeeld: pieten discussie, het standpunt is aan het verschuiven door invloeden van
andere culturen en het verschuiven van de Nederlandse etnische meerderheid.
• Kwalitatieve transitie (het verschil binnen groepen)
Binnen de verschillende groepen is ook een enorme diversiteit.
Voorbeeld: er kan tegenwoordig niet meer gesproken worden over ‘de Moslim’ of ‘de
Chinees’, omdat er binnen het Islamitische geloof verschillende stromingen zijn en
binnen de groepen zijn verschillende sociale posities.
Theoriegeladenheid van de waarneming – meervoudig kijken
In hoeverre ben je als mens in staat om neutraal waar te nemen? Onze waarneming wordt
gekleurd door ons referentiekader en ons referentiekader wordt beïnvloed door de sociale
context.
Ons referentiekader wordt beïnvloed door onze opvoeden en het onderwijs dat wij volgen,
daarin leren wij van de ervaringen en de kennis van anderen en op deze manier kunne
stereotype opvattingen of vooroordelen kunnen doorgegeven.
, Meervoudig kijken
De taak van de pedagogiek is om de vooroordelen op te sporen en deze tegen te gaan en te
kijken naar het unieke individu. Wel heb je te maken met de invloed van je eigen
referentiekader, maar ook met het referentiekader van de ander (bijvoorbeeld een ouder of
kind) hiervoor moet je in verbindende dialoog gaan met aandacht voor de interne
diversiteiten.
je moet een openhouding kunnen hebben meervoudig kunnen kijken
niet met een 1dimensionale kijken vanuit alleen je eigen referentiekader. Dit doet geen
recht aan complexiteit. Je moet proberen om meervoudig te kijken vanuit verschillende
perspectieven.
Diversiteitsbenaderingen – hoe zou je met diversiteit om kunnen gaan?
1. Deficietbenadering inhalen of wegwerken van achterstanden
Niet alle burger beschikken over dezelfde mogelijkheden om volwaardig deel te
kunnen nemen in de samenleving wat leidt tot verschillen in welvaart, tolerantie en
ontwikkelingsmogelijkheden. Deze mensen hebben een deficiet (te kort) te opzichten
van de dominante groep in de samenleving.
Binnen deze benadering wordt het probleem bij de groep neergelegd.
2. Differentiebenadering Overbruggen van culturele verschillen
Het uitgaan van gelijkwaardigheid tussen culturen. Je hebt verschillende culturen
maar deze zijn allemaal even waardevol. De verschillen worden erkent en moeten
overbrugd worden door goede interculturele communicatie. Begrip voor de andere
krijgen. Op het gebied van gender betekent dit dat man en vrouw een andere cultuur
hebben maar even waardevol zijn.
Een gevaar is cultuurrelativisme, dat je alle culturele gebruiken gelijkstelt
3. Discriminatiebenadering Tegengaan van uitsluiting en
paternalisme
Het tegengaan van uitsluiting en patenalisme (beleerdene houding). Centraal staat de
aldanniet bewuste discriminatie door de dominante groep die hun eigen privileges en
positie willen behouden. Doel is om groepen die worden uitgesloten te emanicperen.
Het eenzijdige vertrek van discriminatie als uitgangspunt nemen en mensen in een
slachtofferpositie stoppen zijn gevaren van deze benadering.
4. Doelgroepenbenadering 3-in-1 gecombineerd
Combineert de voorgaande drie benaderingen in 1. Gericht op voorafgestelde
doelgropen; minderheden, vrouwen, handcipten, homoseksuelen.
De is in deze benadering geen oog voor de intraculturele verschillen (kwalitatieve
transitie), het leidt tot 1 identiteit.
