H1 Geest, gedrag en psychologische wetenschap
1.1 Wat is psychologie en wat is het niet?
Psychologie: een breed veld, met vele specialismen, maar in wezen is psychologie de wetenschap van gedrag
en geestelijke processen. (Psyche = geest, ologie= gebied van studie -> ‘studie van de geest’; oud-Grieks)
Het terrein van de psychologie bestaat zowel uit interne geestelijke processen, die we alleen indirect
waarnemen (denken, voelen, begeren), als externe, waarneembare gedragingen (praten, glimlachen, lopen).
1.1.1 Psychologie: het is meer dan je denkt
Ruwweg vallen alle psychologen in 3 groepen uiteen:
Experimenteel psychologen (onderzoekspsychologen): psycholoog die onderzoek doet naar elementaire
psychologische processen – i.t.t. een toegepast psycholoog.
Docent psychologie: psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs op bijv. hbo/bachelor/uni.
Toegepast psycholoog: psycholoog die de door experimenteel psychologen vergaarde kennis gebruikt om
problemen van mensen op te lossen.
Specialisaties in de toegepaste psychologie:
Arbeids- en organisatiepsychologen hebben zich gespecialiseerd in aanpassingen aan de werkplek die de
productiviteit en de arbeidsmoraal van werknemers moeten maximaliseren.
Sportpsychologen werken met atleten samen om hen te helpen hun prestaties en motivatie te verbeteren,
kunnen ook onderzoek doen.
Schoolpsychologen deskundig op het gebeid van lesgeven en leren.
Klinisch psychologen of counselors helpen mensen zich aan te passen op sociaal en emotioneel gebied, of
om moeilijke keuzes te maken.
Forensisch psycholoog leveren hun psychologsiche expertise aan het wets- en rechtssysteem.
1.1.2 Psychologie is geen psychiatrie
Psychiatrie is een medisch specialisme en maakt geen deel uit van de psychologie. Het is een medisch
specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling van mentale stoornissen. De opleiding is altijd
medisch van aard.
Psychiaters behandelen mensen vanuit een medische invalshoek en zien die mensen als patiënten, psychologen
doen dit vanuit een psychologische invalshoek en zien ze als cliënten.
1.1.3 Kritisch nadenken over psychologie en pseudopsychologie
Pseudopsychologie: niet-onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijk waarheden worden
gepresenteerd.
6 vaardigheden voor kritisch denken:
Wat is de bron? Is degene die de bewering doet echt deskundig op het vakgebied?
Is de bewering redelijk of extreem? Carl Sagan: ‘Voor buitengewone beweringen is buitengewoon bewijs
nodig.’
Wat is het bewijsmateriaal? Om zeker te weten of een bepaalde oplossing werkt, is er wetenschappelijk
bewijsmateriaal nodig, waarvoor wetenschappelijk onderzoek moet worden verricht. (Geen anekdotisch
bewijsmateriaal: getuigenissen die de ervaringen van iemand of enkele personen schetsen, maar ten
onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden aangezien.)
Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias? Bias: een vooroordeel, vervorming of vertekening van een
situatie, meestal op basis van persoonlijke ervaringen en waarden. Emotionele bias: de neiging om
oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens, in plaats van op een rationele analyse van
1.1 Wat is psychologie en wat is het niet?
Psychologie: een breed veld, met vele specialismen, maar in wezen is psychologie de wetenschap van gedrag
en geestelijke processen. (Psyche = geest, ologie= gebied van studie -> ‘studie van de geest’; oud-Grieks)
Het terrein van de psychologie bestaat zowel uit interne geestelijke processen, die we alleen indirect
waarnemen (denken, voelen, begeren), als externe, waarneembare gedragingen (praten, glimlachen, lopen).
1.1.1 Psychologie: het is meer dan je denkt
Ruwweg vallen alle psychologen in 3 groepen uiteen:
Experimenteel psychologen (onderzoekspsychologen): psycholoog die onderzoek doet naar elementaire
psychologische processen – i.t.t. een toegepast psycholoog.
Docent psychologie: psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs op bijv. hbo/bachelor/uni.
Toegepast psycholoog: psycholoog die de door experimenteel psychologen vergaarde kennis gebruikt om
problemen van mensen op te lossen.
Specialisaties in de toegepaste psychologie:
Arbeids- en organisatiepsychologen hebben zich gespecialiseerd in aanpassingen aan de werkplek die de
productiviteit en de arbeidsmoraal van werknemers moeten maximaliseren.
Sportpsychologen werken met atleten samen om hen te helpen hun prestaties en motivatie te verbeteren,
kunnen ook onderzoek doen.
Schoolpsychologen deskundig op het gebeid van lesgeven en leren.
Klinisch psychologen of counselors helpen mensen zich aan te passen op sociaal en emotioneel gebied, of
om moeilijke keuzes te maken.
Forensisch psycholoog leveren hun psychologsiche expertise aan het wets- en rechtssysteem.
1.1.2 Psychologie is geen psychiatrie
Psychiatrie is een medisch specialisme en maakt geen deel uit van de psychologie. Het is een medisch
specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling van mentale stoornissen. De opleiding is altijd
medisch van aard.
Psychiaters behandelen mensen vanuit een medische invalshoek en zien die mensen als patiënten, psychologen
doen dit vanuit een psychologische invalshoek en zien ze als cliënten.
1.1.3 Kritisch nadenken over psychologie en pseudopsychologie
Pseudopsychologie: niet-onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijk waarheden worden
gepresenteerd.
6 vaardigheden voor kritisch denken:
Wat is de bron? Is degene die de bewering doet echt deskundig op het vakgebied?
Is de bewering redelijk of extreem? Carl Sagan: ‘Voor buitengewone beweringen is buitengewoon bewijs
nodig.’
Wat is het bewijsmateriaal? Om zeker te weten of een bepaalde oplossing werkt, is er wetenschappelijk
bewijsmateriaal nodig, waarvoor wetenschappelijk onderzoek moet worden verricht. (Geen anekdotisch
bewijsmateriaal: getuigenissen die de ervaringen van iemand of enkele personen schetsen, maar ten
onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden aangezien.)
Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias? Bias: een vooroordeel, vervorming of vertekening van een
situatie, meestal op basis van persoonlijke ervaringen en waarden. Emotionele bias: de neiging om
oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens, in plaats van op een rationele analyse van
