H8 Vormen van Bewustzijn
1. De student kan beschrijven hoe het bewustzijn aan andere geestelijke processen is gerelateerd
2. De student kan de cyclus van het bewustzijn beschrijven
3. De student kan de functies van het bewustzijn benoemen
4. De student kent de manieren waarop het bewustzijn een andere vorm kan aannemen
5. De student weet hoe het bewuste zich verhoudt tot het onbewuste
Centrale vraag: Hoe kunnen psychologen dromen en andere subjectieve mentale toestanden objectief
bestuderen?
Cognitieve neurowetenschap: een nieuw interdisciplinair wetenschapsgebied waarin cognitief psychologen,
neurowetenschappers, computerwetenschappers en onderzoekers uit andere vakgebieden onderzoek doen
naar het verband tussen mentale processen en de hersenen.
Het bewustzijn moet info serieel verwerken, terwijl onbewuste hersencircuits in staat zijn tot parallelle
verwerking van vele infostromen, tegelijkertijd dus.
Kernvraag 8.1: Op welke wijze is het bewustzijn aan andere geestelijke processen gerelateerd?
Kernconcept 1: De hersenen werken op vele niveaus tegelijk, zowel bewuste als onbewuste.
Bewustzijn: het proces waarmee de hersenen een mentaal model creëren van onze ervaringen.
Wanneer een sensorische stimulering onze aandacht oproept en van het sensorisch geheugen naar het
werkgeheugen overgaat, worden we ons ervan bewust.
Aandacht: een proces waarbij het bewustzijn zich concentreert op één item of ‘chunk’ in het werkgeheugen.
(Iemand roept je naam in een overvolle ruimte; selectieve aandacht/cocktailparty-verschijnsel)
8.1.1 Instrumenten om bewustzijn te bestuderen
De nieuwe medische technieken (eeg, MRI, fMRI, PET-scan, CT-scan) voor brain imaging laten niet de
werkelijke inhoud van de bewuste ervaring zien, maar za maken wel duidelijk dat er afzonderlijke groepen
hersenstrucuren zijn die ‘oplichten’.
Mentale rotatie
Roger Shepard en Jacqueline Metzler (1971)
Inzoomen met de geest
Stephen Kosslyn(1976): onze bewust geest kunnen we gebruiken om op de details van
onze mentale beelden ‘in te zoomen’, net als een camera.
Onderzoek: mensen moeten eerst denken aan objecten zoals olifant/kat/stoel.
Vervolgens stelde hij vragen over details van ingebeelde voorwerp, en registreerde hij
hoelang het duurde voordat zijn proefpersonen antwoordden.
Proefpersonen hadden meer tijd nodig voor hun antwoord naarmate het detail
waarnaar gevraagd werd, kleiner was.
Beide experimenten: we manipuleren onze visuele beelden bewust.
8.1.2 Modellen van de bewuste en onbewuste geest
Verschillende bewustzijnsniveaus
1. De student kan beschrijven hoe het bewustzijn aan andere geestelijke processen is gerelateerd
2. De student kan de cyclus van het bewustzijn beschrijven
3. De student kan de functies van het bewustzijn benoemen
4. De student kent de manieren waarop het bewustzijn een andere vorm kan aannemen
5. De student weet hoe het bewuste zich verhoudt tot het onbewuste
Centrale vraag: Hoe kunnen psychologen dromen en andere subjectieve mentale toestanden objectief
bestuderen?
Cognitieve neurowetenschap: een nieuw interdisciplinair wetenschapsgebied waarin cognitief psychologen,
neurowetenschappers, computerwetenschappers en onderzoekers uit andere vakgebieden onderzoek doen
naar het verband tussen mentale processen en de hersenen.
Het bewustzijn moet info serieel verwerken, terwijl onbewuste hersencircuits in staat zijn tot parallelle
verwerking van vele infostromen, tegelijkertijd dus.
Kernvraag 8.1: Op welke wijze is het bewustzijn aan andere geestelijke processen gerelateerd?
Kernconcept 1: De hersenen werken op vele niveaus tegelijk, zowel bewuste als onbewuste.
Bewustzijn: het proces waarmee de hersenen een mentaal model creëren van onze ervaringen.
Wanneer een sensorische stimulering onze aandacht oproept en van het sensorisch geheugen naar het
werkgeheugen overgaat, worden we ons ervan bewust.
Aandacht: een proces waarbij het bewustzijn zich concentreert op één item of ‘chunk’ in het werkgeheugen.
(Iemand roept je naam in een overvolle ruimte; selectieve aandacht/cocktailparty-verschijnsel)
8.1.1 Instrumenten om bewustzijn te bestuderen
De nieuwe medische technieken (eeg, MRI, fMRI, PET-scan, CT-scan) voor brain imaging laten niet de
werkelijke inhoud van de bewuste ervaring zien, maar za maken wel duidelijk dat er afzonderlijke groepen
hersenstrucuren zijn die ‘oplichten’.
Mentale rotatie
Roger Shepard en Jacqueline Metzler (1971)
Inzoomen met de geest
Stephen Kosslyn(1976): onze bewust geest kunnen we gebruiken om op de details van
onze mentale beelden ‘in te zoomen’, net als een camera.
Onderzoek: mensen moeten eerst denken aan objecten zoals olifant/kat/stoel.
Vervolgens stelde hij vragen over details van ingebeelde voorwerp, en registreerde hij
hoelang het duurde voordat zijn proefpersonen antwoordden.
Proefpersonen hadden meer tijd nodig voor hun antwoord naarmate het detail
waarnaar gevraagd werd, kleiner was.
Beide experimenten: we manipuleren onze visuele beelden bewust.
8.1.2 Modellen van de bewuste en onbewuste geest
Verschillende bewustzijnsniveaus
