Samenvatting Het palet van de psychologie, ISBN: 9789046900109 Psychologie

PSYCHOLOGIE
THEORIE: SAMENVATTING



H1. PSYCHOLOGIE: EEN PALET VOL THEORIEËN

1. WAT IS PSYCHOLOGIE?


1.1 ONENIGHEID OVER DE DEFINITIE
Object: studieonderwerp v een wetenschap

 Vaak interne (binnen wetenschap) & externe (vanuit andere wetenschappen) overeenstemming over
object
 Bij psychologie zowel intern als extern geen overeenstemming
o Verschillende stromingen binnen wetenschap -> verschillende objecten
o Gevolg: rivaliserende beschrijvingen v 1 onderwerp
(vb. verklaring v depressie vanuit geneeskunde (verstoorde chemische huishouding) VS vanuit
sociologie (toename v depressie door veranderende waarden en normen)
o Extra moeilijkheid: grote overlap met andere menswetenschappen




1.2 POGING TOT DEFINIËRING V D PSYCHOLOGIE
Onenigheid definitie -> omschrijving adhv 3 kenmerken:

- Onderwerp
- Gebruikte theorieën
- Maatschappelijke draagvlak

Psychologie: wetenschap die gedrag, gevoelens en gedachten v d mens bestudeert én de omstandigheden
waarin 3 G’s voorkomen

 Vooral studies op individueel niveau ( andere wetenschappen)

Gepsychologiseerde wereld: wanneer de manier waarop de doorsneeburger maatschappelijke verschijnselen
ervaart mede bepaald wordt door psychologische theorieën




2. THEORIEËN

- Studie v veel verschillende maatschappelijke verschijnselen
- Oud -> vele malen bestudeert

 Veel verschillende inzichten
o Opdelen in theoretische referentiekaders om ordening te brengen
 Theorieën: referentiekaders van waaruit psychologen te werk gaan
o Gebundeld in stromingen (bestuderen allen 3 G’s, maar leggen op andere G nadruk)

1

,  1 verschijnsel verschillend verklaard vanuit verschillende theorieën

Functies theorie:

- Ordenen v d werkelijkheid
- Verklaren en voorspellen van gedrag
- Heuristische functie: stimuleren v nieuwe ideeën




3. KENMERKEN PSYCHOLOGISCHE STROMINGEN

- Geschiedenis (niet te kennen)
- Mensbeeld: manier waarop bepaalde stroming ‘de mens’ opvat
o Is historisch, cultureel en religieus bepaald
o Twee onderdelen:
 Beschrijving v kenmerkende eigenschappen (bodem menselijk bestaan)
 Verwijzing hoe mensen behoren te zijn (doelbeeld)
o Gevolgen voor visie op gezondheid en ziekte

Theorieën
↓
Stromingen
↓
Mensbeelden




4. INDELINGEN V THEORETISCHE STROMINGEN

- Mensbeelden
- Biopsychosociaal model (ontleend aan algemene systeemtheorie)




4.1 MENSBEELDEN
Hiërarchie met drie niveaus

 Hoger niveau omvat lager niveau, omgekeerd kan niet!




2

,4.1.1 MECHANISTISCHE MENSBEELD
Mens = machine

- Geen onderscheid tss mens en dier
- Lineair causaal (1 oorzaak 1 gevolg)
- Geheel = som der delen (mens bestaat uit verschillende losse delen, los v elkaar te bestuderen)
- Bestuderen zonder rekening te houden met omgeving




Stromingen: behaviorisme, biologische en cognitieve psychologie




4.1.2 ORGANISTISCHE MENSBEELD
Mens = groeiend organisme, 1 geheel

- Vergelijking tss mens en dier
o Verschil: mensen -> sociale of culturele omgeving, dieren -> géén sociale of culturele
omgeving
- Circulair causaal/multicausaliteit (wisselwerking oorzaak-gevolg)
- Geheel > som der delen
- Bestuderen MET omgeving, delen niet los v geheel stellen

Interne dynamiek: onderdelen beïnvloeden elkaar EN zijn niet los te koppelen v elkaar
↕
Externe dynamiek: organisme = in wisselwerking met omgeving




Stromingen: gezinsinteractiesysteem, omgevingspsychologie, (deels) cognitieve psychologie en biologische
psychologie




4.1.3 PERSONALISTISCHE MENSBEELD
Mens = uniek karakter, biologisch EN cultureel leven

- Mensen bestuderen als mens (GEEN vergelijking met dieren)
- Mensen bestuderen als geheel (niet opknippen)
- Mensen handelen doelgericht, bestuderen v zingeving
o Mensen zijn zelf verantwoordelijk voor eigen gedrag
- Geen oorzaak-gevolg relaties!

! Mensen kunnen denken in verleden, heden en toekomst (motivatie) !




Stromingen: humanistische psychologie, (deels) psychoanalyse
3

, 4.1.4 METHODEN IN DE PSYCHOLOGIE
Manieren v kennisverwerving

1. Harde kant/verklarende benadering
o Objectiviteit (enkel observeerbaar gedrag)
o Reductionisme (opknippen v delen)
o Verklaren

Mensbeeld: mechanistisch, (deels) organistisch

Stromingen: behaviorisme

2. Zachte kant/ verstehende of begrijpende methode
o Subjectiviteit
o Complexiteit (mens als 1 groot geheel)
o Verstehen (begrijpen)

Mensbeeld: /

Stromingen: /

3. Hermeneutische/theoriegeladen methode
o Interpreteren
o Eigen referentiekader
o Zoeken naar betekenis v situaties/gebeurtenissen

Mensbeeld: personalistisch

Stromingen: psychoanalyse, sociaalconstructionisme




4.1.5 HOE GEBRUIKMAKEN V MENSBEELDEN EN METHODEN?
Elke stroming heeft sterke en zwakke punten

 Allemaal kunnen gebruiken en toepassen!

Standpunten:

Pragmatisch standpunt

 Iedere stroming heeft een bril (manier v waarnemen & interpreteren v werkelijkheid) en een zoeklicht
(onderwerp waar nadruk op ligt)
 Iedere stroming is eenzijdig
o Oplossing: stromingen combineren

Standpunt vanuit hersenonderzoek
4