Hoofdstuk 1 – Aarde (landschapszones)
Bodem = Het bovenste deel van de grond waar planten in wortelen en dat in meer of mindere mate
is verkleurd door organisch materiaal en uitspoeling
Mineralisatie = Het proces waarbij plantenmateriaal wordt afgebroken
Geofactoren = De onderdelen van een landschap die op elkaar inwerken en samen de processen aan
en het uiterlijk van het aardoppervlak bepalen
Neerslagoverschot = De hoeveelheid water die overblijft wanneer er meer neerslag valt dan er
verdampt
Uitspoeling = Bodemvormend proces waarbij regenwater dat door de grond stroomt,
voedingsstoffen meeneemt en wegspoelt
Mono-cultuur = Vorm van landbouw waarbij grote oppervlakten worden aangeplant met één gewas
Chemische vruchtbaarheid = De vruchtbaarheid die bepaald wordt door de hoeveelheid
voedingsstoffen in een bodem
Fysische vruchtbaarheid = De vruchtbaarheid die bepaald wordt door de hoeveelheid water en lucht
in de bodem en de doordringbaarheid voor wortels
Tropische zone = De landschapszone die gekenmerkt wordt hoge temperatuur het hele jaar door en
een hoge neerslaghoeveelheid
Zwerflandbouw = Landbouwsysteem dat kenmerkend is voor de tropische zone, waarbij boeren om
de paar jaar een ander stuk grond gebruiken
Aride = Droog
Sedentaire akkerbouw = Akkerbouw waarbij de boeren een vaste woonplaats hebben
Nomadische veeteelt = Veeteelt waarbij de boeren geen vaste woonplaats hebben
Wadi’s = Een rivierbedding die een groot deel van het jaar droog staat
Subtropische zone = De landschapszone die gekenmerkt wordt door droge, hete zomers en natte
winters
Gematigde zone = De landschapszone op gematigde breedte waarin de temperatuurverschillen
tussen zomer en winter niet al te groot zijn
Boreale zone = De landschapszone met naaldwouden die grotendeels samenvalt met de gebieden
met een landklimaat
Polaire zone = De landschapszone op hoge breedte waar het groeiseizoen erg kort is en geen bomen
voorkomen
Permafrost = Een geheel of gedeeltelijk bevroren bodem
Landdegradatie = De processen aan het aardoppervlak waardoor grond minder goed bruikbaar is
voor landbouw
Capillaire werking = De water opzuigende werking van kleine openingen (poriën) tussen
gronddeeltjes
,Verwoestijning = Het proces waarbij land dat ooit begroeid was onbegroeid raakt en waarbij
vervolgens het bovenste deel van de bodem wegspoelt of wegwaait
Neerslagvariabiliteit = De mate waarin de werkelijke jaarlijkse neerslag afwijkt van de gemiddelde
neerslag volgens de klimaatgegevens
Natuurrampen = Rampen die het gevolg zijn van natuurverschijnselen
Milieurampen = Rampen die veroorzaakt worden door milieuproblemen zoals vervuiling,
verontreiniging en aantasting van het milieu
Aantasting van de ozonlaag = De ozonlaag als deel van de stratosfeer wordt aangetast door
drijfgassen
Risicoperceptie = De manier waarop bewoners van gebieden met natuurrampen de gevaren ervaren
Hoofdstuk 2 – Aarde (Middellandse Zeegebied)
Alpiene gebergtevormende fase = De gebergtevormende fase die sinds 70 miljoen jaar aan de gang is
en leidt tot de vorming van jonge gebergten
Caldera = Vulkaanvorm die ontstaat wanneer een stratovulkaan door een zeer explosieve eruptie
instort
Mediterrane landbouw = Landbouw die is aangepast aan de kenmerken van de subtropische
landschapszone
Mediterrane vegetatie = De natuurlijke begroeiing die voorkomt in de subtropische landschapszone
Transhumance = Mediterraan landbouwsysteem waarbij veehouders ’s winters in de laagvlakten
verblijven en in de zomer de bergen intrekken
Hoofdstuk 3 – Wereld (stedelijke gebieden in de VS)
Stedelijk netwerk = Een groep van steden die onderling verbonden zijn. Een stedelijk netwerk kan op
meerdere schaalniveaus voorkomen
Wereldstad = Grote stad met een mondiale uitstraling die een belangrijke rol speelt op economisch,
politiek en cultureel gebied in een belangrijk deel van de wereld
Megastad = Stad met meer dan 10 miljoen inwoners
Achterland = Het gebied dat voor tal van voorzieningen georiënteerd is op een bepaalde centrale
stad
Zakelijke en financiële dienstverlening = Bedrijven en instellingen die hun diensten (financieel,
juridisch, adviserend, research) aanbieden aan grote bedrijven
Hub = Knooppunt in het internationale transportnetwerk
Spoke = Verbinding in een netwerk, zoals een lijnverbinding in een vliegnetwerk
Central Business District (CBD) = Deel van het stadscentrum waar de zakenwereld is geconcentreerd.
In de VS herkenbaar aan de hoogbouw
Suburbs = Voorstad met vooral een woonfunctie voor de midden- en hogere inkomensklasse
, Bereikbaarheid = Mate waarin een plaats of een gebied met verschillende transportmiddelen te
bereiken is
Geografische ligging = Kenmerken van een gebied. Het kan gaan om kenmerken van zowel de plaats
zelf (site) als de ligging ten opzichte van andere gebieden of plaatsen (situation). De geografische
ligging heeft invloed op de ontwikkelingsmogelijkheden van een plaats
Functionele regio = Een gebied waarbij elk deelgebied een specifieke functie krijgt zoals wonen,
werken en recreëren. De deelgebieden zijn onderling prima verbonden. Een mainportregio is hier
een voorbeeld van.
Ruimtelijke geleding = De indeling van een stedelijk gebied in deelgebieden, gelet op de functie van
de deelgebieden
Metropool = Letterlijk ‘moederstad’. Bestaat uit een grote centrale stad met voorsteden en
daaromheen een dichtbevolkte rand zone. Alle stedelijke functies zijn hier vertegenwoordigd.
Edge cities = Nieuw stedelijk centrum rond een stad in de buurt van rondwegen en
verkeersknooppunten met een uitgebreid voorzieningenniveau (kantoorcomplexen, shopping malls
enzovoort)
Gated community = Woonwijk die is afgesloten voor niet-bewoners
Gezinshereniging = Het laten overkomen door een migrant van vrouw en kinderen uit het land van
herkomst
Gezinsvorming = Het laten overkomen door een migrant van de huwelijkspartner uit het land van
herkomst
Volgmigratie = Vorm van migratie waarbij een migrant gevolgd wordt door familie, vrienden of
streekgenoten
Ruimtelijke segregatie = Ruimtelijke scheiding van woonwijken op basis van etniciteit of welvaart.
Het komt vooral voor in stedelijke gebieden
Sociale polarisatie = Proces waarbij de tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen steeds sterker
worden en leiden tot oplopende spanning en onenigheid
Getto’s = Arme wijk waar één etnische minderheid is oververtegenwoordigd
Suburbs = Voorstad met vooral een woonfunctie voor de midden- en hogere inkomensklasse
“Megalopolis” = De Megalopolis langs de oostkust van de VS van Boston tot Washington (BosWash)
Megalopolis = Een zeer uitgestrekt stedelijk gebied bestaande uit meerdere onderling sterk
verbonden metropolen
Stedelijk netwerk = Een groep van steden die onderling verbonden zijn. Een stedelijk netwerk kan op
meerdere schaalniveaus voorkomen
Clustering = Concentraties van elkaar aanvullende bedrijven waardoor er een omgeving ontstaat
waar innovaties tot ontwikkeling kunnen komen
Natuurlijke broeikaseffect = Het verschijnsel dat de atmosfeer (vooral door de aanwezigheid van
koolstofdioxide, methaan en waterdamp) een deel van de warmtestraling van de aarde tegenhoudt
Bodem = Het bovenste deel van de grond waar planten in wortelen en dat in meer of mindere mate
is verkleurd door organisch materiaal en uitspoeling
Mineralisatie = Het proces waarbij plantenmateriaal wordt afgebroken
Geofactoren = De onderdelen van een landschap die op elkaar inwerken en samen de processen aan
en het uiterlijk van het aardoppervlak bepalen
Neerslagoverschot = De hoeveelheid water die overblijft wanneer er meer neerslag valt dan er
verdampt
Uitspoeling = Bodemvormend proces waarbij regenwater dat door de grond stroomt,
voedingsstoffen meeneemt en wegspoelt
Mono-cultuur = Vorm van landbouw waarbij grote oppervlakten worden aangeplant met één gewas
Chemische vruchtbaarheid = De vruchtbaarheid die bepaald wordt door de hoeveelheid
voedingsstoffen in een bodem
Fysische vruchtbaarheid = De vruchtbaarheid die bepaald wordt door de hoeveelheid water en lucht
in de bodem en de doordringbaarheid voor wortels
Tropische zone = De landschapszone die gekenmerkt wordt hoge temperatuur het hele jaar door en
een hoge neerslaghoeveelheid
Zwerflandbouw = Landbouwsysteem dat kenmerkend is voor de tropische zone, waarbij boeren om
de paar jaar een ander stuk grond gebruiken
Aride = Droog
Sedentaire akkerbouw = Akkerbouw waarbij de boeren een vaste woonplaats hebben
Nomadische veeteelt = Veeteelt waarbij de boeren geen vaste woonplaats hebben
Wadi’s = Een rivierbedding die een groot deel van het jaar droog staat
Subtropische zone = De landschapszone die gekenmerkt wordt door droge, hete zomers en natte
winters
Gematigde zone = De landschapszone op gematigde breedte waarin de temperatuurverschillen
tussen zomer en winter niet al te groot zijn
Boreale zone = De landschapszone met naaldwouden die grotendeels samenvalt met de gebieden
met een landklimaat
Polaire zone = De landschapszone op hoge breedte waar het groeiseizoen erg kort is en geen bomen
voorkomen
Permafrost = Een geheel of gedeeltelijk bevroren bodem
Landdegradatie = De processen aan het aardoppervlak waardoor grond minder goed bruikbaar is
voor landbouw
Capillaire werking = De water opzuigende werking van kleine openingen (poriën) tussen
gronddeeltjes
,Verwoestijning = Het proces waarbij land dat ooit begroeid was onbegroeid raakt en waarbij
vervolgens het bovenste deel van de bodem wegspoelt of wegwaait
Neerslagvariabiliteit = De mate waarin de werkelijke jaarlijkse neerslag afwijkt van de gemiddelde
neerslag volgens de klimaatgegevens
Natuurrampen = Rampen die het gevolg zijn van natuurverschijnselen
Milieurampen = Rampen die veroorzaakt worden door milieuproblemen zoals vervuiling,
verontreiniging en aantasting van het milieu
Aantasting van de ozonlaag = De ozonlaag als deel van de stratosfeer wordt aangetast door
drijfgassen
Risicoperceptie = De manier waarop bewoners van gebieden met natuurrampen de gevaren ervaren
Hoofdstuk 2 – Aarde (Middellandse Zeegebied)
Alpiene gebergtevormende fase = De gebergtevormende fase die sinds 70 miljoen jaar aan de gang is
en leidt tot de vorming van jonge gebergten
Caldera = Vulkaanvorm die ontstaat wanneer een stratovulkaan door een zeer explosieve eruptie
instort
Mediterrane landbouw = Landbouw die is aangepast aan de kenmerken van de subtropische
landschapszone
Mediterrane vegetatie = De natuurlijke begroeiing die voorkomt in de subtropische landschapszone
Transhumance = Mediterraan landbouwsysteem waarbij veehouders ’s winters in de laagvlakten
verblijven en in de zomer de bergen intrekken
Hoofdstuk 3 – Wereld (stedelijke gebieden in de VS)
Stedelijk netwerk = Een groep van steden die onderling verbonden zijn. Een stedelijk netwerk kan op
meerdere schaalniveaus voorkomen
Wereldstad = Grote stad met een mondiale uitstraling die een belangrijke rol speelt op economisch,
politiek en cultureel gebied in een belangrijk deel van de wereld
Megastad = Stad met meer dan 10 miljoen inwoners
Achterland = Het gebied dat voor tal van voorzieningen georiënteerd is op een bepaalde centrale
stad
Zakelijke en financiële dienstverlening = Bedrijven en instellingen die hun diensten (financieel,
juridisch, adviserend, research) aanbieden aan grote bedrijven
Hub = Knooppunt in het internationale transportnetwerk
Spoke = Verbinding in een netwerk, zoals een lijnverbinding in een vliegnetwerk
Central Business District (CBD) = Deel van het stadscentrum waar de zakenwereld is geconcentreerd.
In de VS herkenbaar aan de hoogbouw
Suburbs = Voorstad met vooral een woonfunctie voor de midden- en hogere inkomensklasse
, Bereikbaarheid = Mate waarin een plaats of een gebied met verschillende transportmiddelen te
bereiken is
Geografische ligging = Kenmerken van een gebied. Het kan gaan om kenmerken van zowel de plaats
zelf (site) als de ligging ten opzichte van andere gebieden of plaatsen (situation). De geografische
ligging heeft invloed op de ontwikkelingsmogelijkheden van een plaats
Functionele regio = Een gebied waarbij elk deelgebied een specifieke functie krijgt zoals wonen,
werken en recreëren. De deelgebieden zijn onderling prima verbonden. Een mainportregio is hier
een voorbeeld van.
Ruimtelijke geleding = De indeling van een stedelijk gebied in deelgebieden, gelet op de functie van
de deelgebieden
Metropool = Letterlijk ‘moederstad’. Bestaat uit een grote centrale stad met voorsteden en
daaromheen een dichtbevolkte rand zone. Alle stedelijke functies zijn hier vertegenwoordigd.
Edge cities = Nieuw stedelijk centrum rond een stad in de buurt van rondwegen en
verkeersknooppunten met een uitgebreid voorzieningenniveau (kantoorcomplexen, shopping malls
enzovoort)
Gated community = Woonwijk die is afgesloten voor niet-bewoners
Gezinshereniging = Het laten overkomen door een migrant van vrouw en kinderen uit het land van
herkomst
Gezinsvorming = Het laten overkomen door een migrant van de huwelijkspartner uit het land van
herkomst
Volgmigratie = Vorm van migratie waarbij een migrant gevolgd wordt door familie, vrienden of
streekgenoten
Ruimtelijke segregatie = Ruimtelijke scheiding van woonwijken op basis van etniciteit of welvaart.
Het komt vooral voor in stedelijke gebieden
Sociale polarisatie = Proces waarbij de tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen steeds sterker
worden en leiden tot oplopende spanning en onenigheid
Getto’s = Arme wijk waar één etnische minderheid is oververtegenwoordigd
Suburbs = Voorstad met vooral een woonfunctie voor de midden- en hogere inkomensklasse
“Megalopolis” = De Megalopolis langs de oostkust van de VS van Boston tot Washington (BosWash)
Megalopolis = Een zeer uitgestrekt stedelijk gebied bestaande uit meerdere onderling sterk
verbonden metropolen
Stedelijk netwerk = Een groep van steden die onderling verbonden zijn. Een stedelijk netwerk kan op
meerdere schaalniveaus voorkomen
Clustering = Concentraties van elkaar aanvullende bedrijven waardoor er een omgeving ontstaat
waar innovaties tot ontwikkeling kunnen komen
Natuurlijke broeikaseffect = Het verschijnsel dat de atmosfeer (vooral door de aanwezigheid van
koolstofdioxide, methaan en waterdamp) een deel van de warmtestraling van de aarde tegenhoudt
