Hoorcollege Privaatrecht Week 4
Overdracht
- Causaal stelsel: 3:84
o Paul Scholten
- Abstract stelsel
o E.M. Meijers
o Friedrich Carl von Savigny -> ‘stichter’ van abstracte stelsel 200 jaar geleden.
Duitse Historische School, Duitse recht op grondslag van Romeins recht
systematiek gegeven -> onderdeel daarvan was het abstracte stelsel van
overdracht. In het Romeinse recht was er wel een abstract stelsel in te zien,
maar de Romeinen zagen dat zelf niet zo. 1900: abstract stelsel in BGB. Idee
dat overdracht causaal of abstract kan zijn, kwam hierdoor in de wereld. Er
ontstond een groot debat in Nederland, met aan de ene kant Scholten en aan
de andere kant Meijers. Uiteindelijk kwam er in het BW een causaal stelsel
van overdracht. Meijers zag in dat er beter een scherp systeem zou moeten
zijn, in plaats van een debat. De HR had ondertussen ook al bepaald dat er
een causaal stelsel van overdracht was. Het verschil tussen causaal en
abstract is dat er bij abstract stelsel geen verbinding tussen goederenrecht en
verbintenissenrecht is, bij een causaal stelsel is dat wel het geval.
o Causaal of abstract? Is er voor overdracht een geldige titel nodig of is er geen
geldige titel nodig voor overdracht? Is er voor overdracht een
koopovereenkomst nodig of niet? Zijn goederenrecht en verbintenissenrecht
verbonden (causaal) of gescheiden (abstract)?
HR Damhof/Staat: koopovereenkomst tussen Damhof en Kontinental
tijdens WOII, Kontinental zou kantoormeubelen leveren aan Damhof.
Levering vindt plaats volgens 3:115c (traditio longa manu).
Kantoormeubelen zullen geleverd worden doordat Telderhof ze voor
Kontinental in opslag heeft, die ze voor Damhof zal gaan houden. Er
vindt geen feitelijke bezitsverschaffing plaats, maar een
bezitsverschaffing door een tweezijdige verklaring. In Londen besluit
de Nederlandse regering in ballingschap dat alle transacties met de
vijand nietig zijn (juridisch nooit bestaan) en alles wat van een
vijandelijke onderdaan is, is voor de Nederlandse overheid. De
Nederlandse overheid neemt daarom de kantoormeubelen in beslag
en verspreid ze over oorlogsslachtoffers. Er is geen koopovereenkomst
meer, want alle overeenkomsten zijn nietig. Alles wat geleverd is
zonder geldige titel is niet overgegaan, de meubelen waren dus nog
steeds van Kontinental. De overheid meent dat zij recht hadden om de
meubels te verspreiden, volgens de overheid is er dus sprake van een
causaal stelsel. Volgens Damhof is er sprake van een abstract stelsel
en hoeft er alleen sprake te zijn van levering. De HR ziet zichzelf hier
als wetgever en vindt dat er een geldige titel moet zijn voor levering,
zij vinden dat er een causaal stelsel van overdracht is. De koop is van
belang voor het rechtsgevolg.
Overdracht
- Causaal stelsel: 3:84
o Paul Scholten
- Abstract stelsel
o E.M. Meijers
o Friedrich Carl von Savigny -> ‘stichter’ van abstracte stelsel 200 jaar geleden.
Duitse Historische School, Duitse recht op grondslag van Romeins recht
systematiek gegeven -> onderdeel daarvan was het abstracte stelsel van
overdracht. In het Romeinse recht was er wel een abstract stelsel in te zien,
maar de Romeinen zagen dat zelf niet zo. 1900: abstract stelsel in BGB. Idee
dat overdracht causaal of abstract kan zijn, kwam hierdoor in de wereld. Er
ontstond een groot debat in Nederland, met aan de ene kant Scholten en aan
de andere kant Meijers. Uiteindelijk kwam er in het BW een causaal stelsel
van overdracht. Meijers zag in dat er beter een scherp systeem zou moeten
zijn, in plaats van een debat. De HR had ondertussen ook al bepaald dat er
een causaal stelsel van overdracht was. Het verschil tussen causaal en
abstract is dat er bij abstract stelsel geen verbinding tussen goederenrecht en
verbintenissenrecht is, bij een causaal stelsel is dat wel het geval.
o Causaal of abstract? Is er voor overdracht een geldige titel nodig of is er geen
geldige titel nodig voor overdracht? Is er voor overdracht een
koopovereenkomst nodig of niet? Zijn goederenrecht en verbintenissenrecht
verbonden (causaal) of gescheiden (abstract)?
HR Damhof/Staat: koopovereenkomst tussen Damhof en Kontinental
tijdens WOII, Kontinental zou kantoormeubelen leveren aan Damhof.
Levering vindt plaats volgens 3:115c (traditio longa manu).
Kantoormeubelen zullen geleverd worden doordat Telderhof ze voor
Kontinental in opslag heeft, die ze voor Damhof zal gaan houden. Er
vindt geen feitelijke bezitsverschaffing plaats, maar een
bezitsverschaffing door een tweezijdige verklaring. In Londen besluit
de Nederlandse regering in ballingschap dat alle transacties met de
vijand nietig zijn (juridisch nooit bestaan) en alles wat van een
vijandelijke onderdaan is, is voor de Nederlandse overheid. De
Nederlandse overheid neemt daarom de kantoormeubelen in beslag
en verspreid ze over oorlogsslachtoffers. Er is geen koopovereenkomst
meer, want alle overeenkomsten zijn nietig. Alles wat geleverd is
zonder geldige titel is niet overgegaan, de meubelen waren dus nog
steeds van Kontinental. De overheid meent dat zij recht hadden om de
meubels te verspreiden, volgens de overheid is er dus sprake van een
causaal stelsel. Volgens Damhof is er sprake van een abstract stelsel
en hoeft er alleen sprake te zijn van levering. De HR ziet zichzelf hier
als wetgever en vindt dat er een geldige titel moet zijn voor levering,
zij vinden dat er een causaal stelsel van overdracht is. De koop is van
belang voor het rechtsgevolg.
