Onderzoek Rijke leeromgeving
2023
Demi van Harskamp
698666
PABODT1A
1
,Peter de Gruijter
09-04-2023
2
,Voorwoord
Dit onderzoek gaat over de rijke leeromgeving. Hierin lees je wat dit betekent en wat er allemaal bij
komt kijken. Er wordt een hoofdvraag en zeven deelvragen gesteld, deze worden een voor een
beantwoord om vervolgens een antwoord te geven op de hoofdvraag.
Mijn naam is Demi van Harskamp, ik ben een eerstejaars student op de hogeschool Inholland in Den
Haag. Op dit moment loop ik stage op de Willem de Zwijger school in Leiderdorp. Ik doe dit in de
onderbouw, bij de kleuters, groep 1/ 2. De school heeft twee kleutergroepen, beide hebben ze ook
een naam. Groep Pluk en groep Jip en Janneke. De groep waar ik stage loop is groep Pluk. Vaak in dit
onderzoek zal ik de onderzoeksgroep dus ook groep Pluk noemen in plaats van groep 1/ 2. Mijn
stagebegeleider of stagebegeleidster moet ik zeggen is Marjet Pit.
Ik vond het erg leuk en interessant om dit onderzoek te maken, tijdens mijn stageperiode is gebleken
dat de kleuters en de onderbouw echt bij mij past. Ik zie mezelf later zeker als kleuterjuf rond lopen.
Ik wil graag de school Willem de Zwijger bedanken voor mijn stage tot nu toe. Ook heb ik een
geweldige coach en begeleidster Marjet, ik kan heel veel van haar leren. Ik heb het ontzettend leuk
bij haar in de groep en ze begeleidt me heel goed. Ik heb helaas deze keer geen peerfeedback
gekregen van een medestudent dus ik kan niemand daarvoor bedanken. Wel wil ik uiteraard mijn
Slb’er Peter bedanken voor zijn feedback en het nakijken van dit onderzoek.
Demi van Harskamp, 09-04-2023, Alphen aan den Rijn.
3
,Verklaring vormvereisten
Naam student Demi van Harskamp
Studentnummer 698666
Onderwijseenheid Onderzoek Rijke leeromgeving
Datum 09-04-2023
Criteria Omschrijving Vink aan indien
je bewijsdossier
voldoet aan de
eis
Volledigheid Het bewijsdossier bevat bewijzen die de reflectie (claim)
ondersteunen ten aanzien van de leeruitkomst(en).
In het bewijsdossier wordt op passende plekken naar
bewijsmaterialen verwezen en het bewijsmateriaal is geordend
(Alle onderdelen zijn aanwezig)
Omvang Vermeld hier het aantal woorden van de kerntekst. 7490
Transparantie Bewijzen zijn als bijlagen opgenomen en via de navigatiebalk te
(bronnen) bereiken (koppenstructuur).
APA Naar gebruikte bronnen is volgens APA-richtlijnen verwezen (in
tekst en in bronnenlijst)
Structuur Het bewijsdossier is toegankelijk (opbouw, indeling, hyperlinks). Het
bewijsdossier is zodanig gestructureerd dat een beoordelaar efficiënt
de benodigde informatie kan vinden.
Taal De tekst is leesbaar en in correct Nederlands (of indien van
toepassing Engels) geschreven.
4
,Verwijswijzer Onderzoek Rijke leeromgeving
Leeruitkomsten onderwijseenheid Rijke leeromgeving Bewijslast en vindplaats
Geef specifiek aan met welk deel
Ik toon aan dat ik de volgende leeruitkomst(en) beheers: uit je bewijsstuk(ken) je de claim
ondersteunt. Maak de verbinding
met indicatoren die als
richtingaanwijzer zijn
geformuleerd bij de
leeruitkomsten. Bouw linkjes
naar de bijlagen in.
Leeruitkomst 1: pedagogisch-didactische kennis Leeruitkomst 1
Je toont met behulp van literatuur aan kennis te hebben Inleiding
over visies op onderwijs aan jonge kinderen, het belang 1.1 Doel van het onderzoek
van spel, kenmerken van een rijke (speel)leeromgeving, Hoofd- en deelvragen
het handelen van de leraar en het handelen en leren van 2. Theoretisch kader
leerlingen.
Leeruitkomst 2: onderzoekende houding Leeruitkomst 2
Je inventariseert met behulp van onderzoeksinstrumenten 3. Onderzoeksmethode
wat je van de opgedane kennis terugziet in jouw 4. Resultaten en analyse
praktijkklas en geeft weer waar jij ruimte ziet voor Bijlage 1: Observatieschema Rijke
verrijking. leeromgeving
Bijlage 2 Observatieschema
leerkracht
Bijlage 3 Betrokkenheid
scoreformulier
5. Conclusie
6. Aanbevelingen
Leeruitkomst 3: reflecteren Leeruitkomst 3: reflectie
Je laat zien hoe dit onderzoek betekenis heeft voor jouw
ontwikkeling als aankomend leerkracht en hoe je je in
pedagogisch opzicht verder wilt ontwikkelen.
5
, Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................................3
Leeruitkomst 1........................................................................................................................................7
1. Inleiding..............................................................................................................................................7
1.1 Doel van het onderzoek............................................................................................................7
1.2 Hoofd- en deelvragen...............................................................................................................7
2. Theoretisch kader...........................................................................................................................8
Wat maakt een leeromgeving rijk voor het jonge kind?.................................................................8
Hoe handelt een leerkracht in een rijke leeromgeving?.................................................................9
Welk spelen/handelen kan bij (jonge) kinderen worden waargenomen als zij in een rijke
leeromgeving leren?.....................................................................................................................10
Wat is het effect van een rijke leeromgeving op de ontwikkeling van het jonge kind?................11
Samenvatting................................................................................................................................12
Leeruitkomst 2......................................................................................................................................13
3. Onderzoeksmethode....................................................................................................................13
4. Resultaten en analyse...................................................................................................................14
Welke kenmerken van een rijke leeromgeving zijn in groep Pluk van de school Willem de Zwijger
waarneembaar?............................................................................................................................14
Wat doet de leraar om een rijke leeromgeving in groep Pluk van de school Willem de Zwijger te
bevorderen?.................................................................................................................................15
Welk gedrag vertonen jonge kinderen die in de ontworpen rijke omgeving in groep Pluk van de
school Willem de Zwijger leren?...................................................................................................16
5. Conclusie......................................................................................................................................17
6. Aanbevelingen..............................................................................................................................21
Leeruitkomst 3: reflectie......................................................................................................................23
Literatuurlijst........................................................................................................................................24
Bijlage 1: Observatieschema Rijke leeromgeving.................................................................................25
Bijlage 2 Observatieschema leerkracht................................................................................................27
Bijlage 3 Betrokkenheid scoreformulier...............................................................................................29
6
2023
Demi van Harskamp
698666
PABODT1A
1
,Peter de Gruijter
09-04-2023
2
,Voorwoord
Dit onderzoek gaat over de rijke leeromgeving. Hierin lees je wat dit betekent en wat er allemaal bij
komt kijken. Er wordt een hoofdvraag en zeven deelvragen gesteld, deze worden een voor een
beantwoord om vervolgens een antwoord te geven op de hoofdvraag.
Mijn naam is Demi van Harskamp, ik ben een eerstejaars student op de hogeschool Inholland in Den
Haag. Op dit moment loop ik stage op de Willem de Zwijger school in Leiderdorp. Ik doe dit in de
onderbouw, bij de kleuters, groep 1/ 2. De school heeft twee kleutergroepen, beide hebben ze ook
een naam. Groep Pluk en groep Jip en Janneke. De groep waar ik stage loop is groep Pluk. Vaak in dit
onderzoek zal ik de onderzoeksgroep dus ook groep Pluk noemen in plaats van groep 1/ 2. Mijn
stagebegeleider of stagebegeleidster moet ik zeggen is Marjet Pit.
Ik vond het erg leuk en interessant om dit onderzoek te maken, tijdens mijn stageperiode is gebleken
dat de kleuters en de onderbouw echt bij mij past. Ik zie mezelf later zeker als kleuterjuf rond lopen.
Ik wil graag de school Willem de Zwijger bedanken voor mijn stage tot nu toe. Ook heb ik een
geweldige coach en begeleidster Marjet, ik kan heel veel van haar leren. Ik heb het ontzettend leuk
bij haar in de groep en ze begeleidt me heel goed. Ik heb helaas deze keer geen peerfeedback
gekregen van een medestudent dus ik kan niemand daarvoor bedanken. Wel wil ik uiteraard mijn
Slb’er Peter bedanken voor zijn feedback en het nakijken van dit onderzoek.
Demi van Harskamp, 09-04-2023, Alphen aan den Rijn.
3
,Verklaring vormvereisten
Naam student Demi van Harskamp
Studentnummer 698666
Onderwijseenheid Onderzoek Rijke leeromgeving
Datum 09-04-2023
Criteria Omschrijving Vink aan indien
je bewijsdossier
voldoet aan de
eis
Volledigheid Het bewijsdossier bevat bewijzen die de reflectie (claim)
ondersteunen ten aanzien van de leeruitkomst(en).
In het bewijsdossier wordt op passende plekken naar
bewijsmaterialen verwezen en het bewijsmateriaal is geordend
(Alle onderdelen zijn aanwezig)
Omvang Vermeld hier het aantal woorden van de kerntekst. 7490
Transparantie Bewijzen zijn als bijlagen opgenomen en via de navigatiebalk te
(bronnen) bereiken (koppenstructuur).
APA Naar gebruikte bronnen is volgens APA-richtlijnen verwezen (in
tekst en in bronnenlijst)
Structuur Het bewijsdossier is toegankelijk (opbouw, indeling, hyperlinks). Het
bewijsdossier is zodanig gestructureerd dat een beoordelaar efficiënt
de benodigde informatie kan vinden.
Taal De tekst is leesbaar en in correct Nederlands (of indien van
toepassing Engels) geschreven.
4
,Verwijswijzer Onderzoek Rijke leeromgeving
Leeruitkomsten onderwijseenheid Rijke leeromgeving Bewijslast en vindplaats
Geef specifiek aan met welk deel
Ik toon aan dat ik de volgende leeruitkomst(en) beheers: uit je bewijsstuk(ken) je de claim
ondersteunt. Maak de verbinding
met indicatoren die als
richtingaanwijzer zijn
geformuleerd bij de
leeruitkomsten. Bouw linkjes
naar de bijlagen in.
Leeruitkomst 1: pedagogisch-didactische kennis Leeruitkomst 1
Je toont met behulp van literatuur aan kennis te hebben Inleiding
over visies op onderwijs aan jonge kinderen, het belang 1.1 Doel van het onderzoek
van spel, kenmerken van een rijke (speel)leeromgeving, Hoofd- en deelvragen
het handelen van de leraar en het handelen en leren van 2. Theoretisch kader
leerlingen.
Leeruitkomst 2: onderzoekende houding Leeruitkomst 2
Je inventariseert met behulp van onderzoeksinstrumenten 3. Onderzoeksmethode
wat je van de opgedane kennis terugziet in jouw 4. Resultaten en analyse
praktijkklas en geeft weer waar jij ruimte ziet voor Bijlage 1: Observatieschema Rijke
verrijking. leeromgeving
Bijlage 2 Observatieschema
leerkracht
Bijlage 3 Betrokkenheid
scoreformulier
5. Conclusie
6. Aanbevelingen
Leeruitkomst 3: reflecteren Leeruitkomst 3: reflectie
Je laat zien hoe dit onderzoek betekenis heeft voor jouw
ontwikkeling als aankomend leerkracht en hoe je je in
pedagogisch opzicht verder wilt ontwikkelen.
5
, Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................................3
Leeruitkomst 1........................................................................................................................................7
1. Inleiding..............................................................................................................................................7
1.1 Doel van het onderzoek............................................................................................................7
1.2 Hoofd- en deelvragen...............................................................................................................7
2. Theoretisch kader...........................................................................................................................8
Wat maakt een leeromgeving rijk voor het jonge kind?.................................................................8
Hoe handelt een leerkracht in een rijke leeromgeving?.................................................................9
Welk spelen/handelen kan bij (jonge) kinderen worden waargenomen als zij in een rijke
leeromgeving leren?.....................................................................................................................10
Wat is het effect van een rijke leeromgeving op de ontwikkeling van het jonge kind?................11
Samenvatting................................................................................................................................12
Leeruitkomst 2......................................................................................................................................13
3. Onderzoeksmethode....................................................................................................................13
4. Resultaten en analyse...................................................................................................................14
Welke kenmerken van een rijke leeromgeving zijn in groep Pluk van de school Willem de Zwijger
waarneembaar?............................................................................................................................14
Wat doet de leraar om een rijke leeromgeving in groep Pluk van de school Willem de Zwijger te
bevorderen?.................................................................................................................................15
Welk gedrag vertonen jonge kinderen die in de ontworpen rijke omgeving in groep Pluk van de
school Willem de Zwijger leren?...................................................................................................16
5. Conclusie......................................................................................................................................17
6. Aanbevelingen..............................................................................................................................21
Leeruitkomst 3: reflectie......................................................................................................................23
Literatuurlijst........................................................................................................................................24
Bijlage 1: Observatieschema Rijke leeromgeving.................................................................................25
Bijlage 2 Observatieschema leerkracht................................................................................................27
Bijlage 3 Betrokkenheid scoreformulier...............................................................................................29
6
