E-lijn 2: volledige samenvatting handboek filosofie

Samenvatting: inleiding tot de medische filosofie

Deel 1: Wat is filosofie?  H1

 Filosofie
 Grieks: filein (begeren) + sofia (wijsheid)
 An-archie: geen vaste vertrekpunten/ definitie  moeilijk afbakenen
 Meest fundamentele vraagstukken beter begrijpen
 Existentiële basisvragen, geen totaalverklaring
 Verwondering is het startpunt van filosofie. De wijze waarop wordt omgegaan met
verwondering, is hoe filosofie is
 Zoeken naar waarheid
 Geen relativisme
 Standpunt verdedigen, wel openstaan voor ontkrachting
 Probleem uit de context oplichten en hardnekkig doordenken
 Alles iedereen gelijk heeft, heeft niemand ooit gelijk (elk debat onmogelijk)
 Moeilijk
 Soms eindig je met minder
 Nooit blijvend zeker
 Tractaten
 Nodeloos bemoeilijken
 Abstractie
 Transparantie behouden, maar niet ten koste van de nuance of complexiteit

 4 misverstanden
 Filosofie reduceren naar 1 van haar deelaspecten
 Bv speculatief nadenken over het leven, op café, in de nacht
 Filosofie reduceren tot levensstijl
 Manier van leven die ons dichter bij de betekenis van het leven brengt
 Geruststellen, houvast ethiek (discipline met richtlijnen voor manier van handelen)
 Ideeën oude filosofen overnemen en verwerken tot iets wat nu bruikbaar is  niet
ethisch of filosofisch
 Ethiek (discipline met richtlijnen voor manier van handelen)
 Filosofie is zweven  isoleren van de werkelijkheid (wereldvreemd)
 Filosofie is weinig nuttig of zinvol
 FOUT: kan niet wereldvreemd zijn  wat we doen, is van deze wereld (itt religie)
 Thales van Milete: in de put gevallen door geconcentreerd de sterrenhemel te bekijken
 Verhouding filosofie en wetenschap
 Filosofie zijn vragen waar de wetenschap NOG geen antwoord op heeft (dienstmaagd)
 FOUT: zelfde fenomenen, andere manier van vragen stellen
 Wetenschap: wat weten we hierover
 Filo: hoe komen we tot die kennis
 4 kernaspecten
 Methodische twijfel

,  René Descartes (17e E): twijfel!  ik twijfel, dus ik besta
 Doel: waarheid bereiken
 Kritische vragen stellen bij zekerheden
 Geldigheid toetsen
 Eigen standpunt in vraag stellen
 Aristoteles: mens is redelijk wezen
 Kant: onze rede blijft vragen stellen waar we geen antwoord op kunnen geven 
oneindig
 Socrates
 Fundamenteel nadenken
 Verwondering: extra bril opzetten
 Niet onmiddellijk toepasbaar/nuttige vraagstukken  wel relevant en hardnekkig
 Moeilijke medische vraagstukken: genetische manipulatie, prenatale screening,
technologie in sport,…
 Specifieke methode van denken en redeneren
 Systemisch en logisch redeneren
 Stap per stap denken en werkelijkheid benoemen
 Voor elk ding in de wereld, een woord of symbool of concept  taal volstaat niet voor
complexe problemen (wel streefdoel)
 Synthese en analyse: heldere en controleerbare argumentatie
 Zelfkritiek: twijfelen aan eigen standpunt
 Soms onoplosbare of niet exacte problemen  wel blijven analyseren
 Bv hoe doe ik goed voor de hulpvrager?
 Essayistisch rond een probleem cirkelen
 Paradox: 2 tegengestelde waarheden die niet tegelijk kunnen waar zijn  onoplosbaar
 Aporetisch
 Aporie = probleem waarin je vastgeraakt
 Zoeken tot je niet meer kan (hardnekking probleem proberen oplossen), daarna verder
zoeken in andere richtingen
 Nog verder zoeken ookal denken anderen de waarheid te weten
 Doel is niet de oplossing, maar aantonen waar het denken struikelt
 Verklaren hoe de dingen zijn (bv alles heeft zin)  opgebouwd uit persoonlijke
Bepalen waarheid ervaringen (antwoord zorgt voor essentieel comfort)
 Objectief
 Geloven of niet, het gebeurt toch  bv zwaartekracht
 Subjectivistisch
 Op geen enkele manier ondersteund, geen feiten, persoonlijke mening
 Arbitraire uitspraken (doen er niet toe)
 Bv ik vind blauw mooi
 Endoxia
 Plato
 Het hebben van een overtuiging of opinie, niet persee waarheid
 Subjectief
 Elk wetenschappelijk inzicht als het door menselijk perspectief tot stand kwam
 Niet experimenteel verifieerbaar maar niet willekeurig (statistisch toetsen)

,  Bv individuele vrijheid is belangrijk
 HOE COMPLEXER DE VRAAG, HOE MOEILIJKER HET ANTWOORD
 Samenleving
 Belang eigen ervaring
 Soms spreekt ervaring feiten tegen
 Bv wet op patiëntenrechten
 Socrates
 Filosofisch leidmotief: hoe meer je erover nadenkt, hoe minder je pretendeerd er iets van te
weten
 Misbruikt: valse bescheidenheid-> doen alsof je er niets vanaf weet
 Onze waarheid telt niet meer dan een ander  waarheid is relatief (iedereen heeft
gelijk)
 Absoluut waarheidsdenken: als alle waarheden opinies zijn, dan kan niets een aanleiding
zijn om mijn opinie te wijzigen of ter discussie te stellen
 Belang eigen ervaring, beleving (opinie = feit)
 Geen mede-deelbaarheid: als hij het niet heeft gemaakt, wordt hij, met een analyse, de
mond gesnoerd
 Zoeken naar de waarheid: probleem verabsoluteren, zo hard mogelijk doordenken, nooit
zeker zijn van eindresultaat
 Filosofie en medische
 Gymnasium
 Plek van lichamelijke beweging (plaats opleiding)
 Plek van intellectuele opvoeding



Deel 2: wat is gezondheid

 Medische filosofie
 Filosofische bevraging van het belang en de plaats van gezondheid in de samenleving,
vroeger en nu
 Vroeger: uiterlijke kenmerken
 Nu: biomedisch model
 Mensen naar ziekenhuis zonder symptomen
 + : preventie
 - : angst
 Geneeskunde
 Iatrikè (wetenschap) en technè (kunde) van het genezen


H2: De Oude Grieken
Griekse polis en logos

 Antieke Griekenland: ontstaan filosofie  begeren wijsheid en verlangen naar waarheid
 Grieks model van de samenleving (Athene 5e E v X: opkomst wetenschap)
 Nieuwe manier van leven: polis
 Drukt zich uit via de taal (logos)