Cariologie H1
Detectie en diagnose van cariës (deel 1)
Cariëslaesies zijn een teken van de ziekte cariës, en van voorbije perioden van ziekte.
In de cariologie met name onderscheid maken tussen actieve en niet-actieve laesie, omdat
dit verband houdt met eventuele therapie die toegepast moet worden.
Cariësdiagnostiek
▪ Gericht op het opsporen (detectie) van cariëslaesies in een vroegtijdig stadium.
▪ Gericht op vaststellen van cariësactiviteit op laesie en mondniveau.
▪ Gericht op vaststellen van laesiediepte.
- Cavitatie of niet?
Cariësmanagement (bovenstaande + )
▪ Gericht op cariëspreventie
- Voeding, fluoride en mondhygiëne
▪ Monitoren van cariëslaesies, cariësactiviteit en effecten preventie.
,Differentiaal diagnostiek (PMO: zijn er cariëslaesies aanwezig?)
Hebben we te maken met de gevolgen van cariës of van iets anders?
(Waarschijnlijk) actieve laesie (glazuurlaesie)
Waarschijnlijk carieuze laesie die zich tot in het dentine bevindt, maar kan
ook best zijn dat die niet actief is.
Niet-actief. Sprake van forse gebitsslijtage door maagzuur (erosie). Wel een
stabiele niet-actieve dentine laesie.
Approximale laesie in het glazuur (randlijst door erosie gereduceerd).
Afwijking in het glazuur die optreedt bij de aanleg als er te veel fluoride wordt opgenomen
tijdens het vormen van de tanden en kiezen. (geen sprake van cariës!)
- Gebeurt eigenlijk alleen in de streken waar er een hoge concentratie fluoride in het
drinkwater aanwezig is.
(tabel) Cariës aanwezig? Indien ja
Hoe diep is de laesie?
Is de laesie gecaviteerd?
Is de laesie actief?
Hiervoor een beoordelingsmethode nodig die aan bepaalde eisen moet voldoen.
,Eisen aan methode voor cariësdetectie en -beoordeling
▪ Detectie van vroege (kleine) laesies
- Zo vroeg mogelijk aantreffen zodat we zo vroeg mogelijk kunnen starten met
preventie.
▪ Meting van laesiestadium (hoe diep)
- Monitoring, vaststellen van progressie
▪ Vaststellen activiteit
- Monitoring, vaststellen van progressie
▪ Ondersteunen van keuze operatief ingrijpen of niet.
Welke methoden bestaan er?
1. Visuele beoordeling
2. Röntgenologisch onderzoek
3. Andere aanvullende diagnostiek
Visuele diagnostiek
1. Oppervlak reinigen: plaque verwijdering en dergelijke (polijsten).
2. Voorzichtig gebruik van sonde (niet hard prikken want dan maak je cavitatie in de
gebieden die juist nog niet gecaviteerd zijn en nog preventief behandeld zouden
kunnen worden.
3. Droogblazen
4. Goed licht, scherpe ogen
▪ Gaaf glazuur is bijna transparant
▪ Als het glazuur carieus wordt → toegenomen porositeit wat leidt tot meer
lichtverstrooiing: witte vlek (oppervlak is wel nog
intact).
, Visuele diagnostiek: sensitiviteit
▪ Sensitiviteit voor glazuurlaesies hoog
- De meeste glazuurlaesies kun je visueel waarnemen.
▪ Sensitiviteit voor detectie van laesies in dentine 50%! (laag)
- Bij heel veel laesies kun je niet zien of de zich al in het dentine bevinden.
Wat willen we weten?
1. Laesie stadium
▪ Diepte (glazuur- of dentinelaesie?)
- Alleen relevant voor diepe dentinelaesies voor de behandelstrategie.
▪ Cavitatie
- Relevant voor al dan niet invasief behandelen.
2. Laesie activiteit: actieve of inactieve laesie?
Over het algemeen kun je zeggen: hoe dieper een laesie is hoe groter de kans dat die
actief is.
Detectie en diagnose van cariës (deel 2: ICDAS en cariësactiviteit)
0 = gaaf glazuur
1 & 2 = initiële laesies in het glazuur.
3 & 4 = grotere laesies die zich tot in het buitenste deel van dentine bevinden.
5 & 6 = diepe laesies
Detectie en diagnose van cariës (deel 1)
Cariëslaesies zijn een teken van de ziekte cariës, en van voorbije perioden van ziekte.
In de cariologie met name onderscheid maken tussen actieve en niet-actieve laesie, omdat
dit verband houdt met eventuele therapie die toegepast moet worden.
Cariësdiagnostiek
▪ Gericht op het opsporen (detectie) van cariëslaesies in een vroegtijdig stadium.
▪ Gericht op vaststellen van cariësactiviteit op laesie en mondniveau.
▪ Gericht op vaststellen van laesiediepte.
- Cavitatie of niet?
Cariësmanagement (bovenstaande + )
▪ Gericht op cariëspreventie
- Voeding, fluoride en mondhygiëne
▪ Monitoren van cariëslaesies, cariësactiviteit en effecten preventie.
,Differentiaal diagnostiek (PMO: zijn er cariëslaesies aanwezig?)
Hebben we te maken met de gevolgen van cariës of van iets anders?
(Waarschijnlijk) actieve laesie (glazuurlaesie)
Waarschijnlijk carieuze laesie die zich tot in het dentine bevindt, maar kan
ook best zijn dat die niet actief is.
Niet-actief. Sprake van forse gebitsslijtage door maagzuur (erosie). Wel een
stabiele niet-actieve dentine laesie.
Approximale laesie in het glazuur (randlijst door erosie gereduceerd).
Afwijking in het glazuur die optreedt bij de aanleg als er te veel fluoride wordt opgenomen
tijdens het vormen van de tanden en kiezen. (geen sprake van cariës!)
- Gebeurt eigenlijk alleen in de streken waar er een hoge concentratie fluoride in het
drinkwater aanwezig is.
(tabel) Cariës aanwezig? Indien ja
Hoe diep is de laesie?
Is de laesie gecaviteerd?
Is de laesie actief?
Hiervoor een beoordelingsmethode nodig die aan bepaalde eisen moet voldoen.
,Eisen aan methode voor cariësdetectie en -beoordeling
▪ Detectie van vroege (kleine) laesies
- Zo vroeg mogelijk aantreffen zodat we zo vroeg mogelijk kunnen starten met
preventie.
▪ Meting van laesiestadium (hoe diep)
- Monitoring, vaststellen van progressie
▪ Vaststellen activiteit
- Monitoring, vaststellen van progressie
▪ Ondersteunen van keuze operatief ingrijpen of niet.
Welke methoden bestaan er?
1. Visuele beoordeling
2. Röntgenologisch onderzoek
3. Andere aanvullende diagnostiek
Visuele diagnostiek
1. Oppervlak reinigen: plaque verwijdering en dergelijke (polijsten).
2. Voorzichtig gebruik van sonde (niet hard prikken want dan maak je cavitatie in de
gebieden die juist nog niet gecaviteerd zijn en nog preventief behandeld zouden
kunnen worden.
3. Droogblazen
4. Goed licht, scherpe ogen
▪ Gaaf glazuur is bijna transparant
▪ Als het glazuur carieus wordt → toegenomen porositeit wat leidt tot meer
lichtverstrooiing: witte vlek (oppervlak is wel nog
intact).
, Visuele diagnostiek: sensitiviteit
▪ Sensitiviteit voor glazuurlaesies hoog
- De meeste glazuurlaesies kun je visueel waarnemen.
▪ Sensitiviteit voor detectie van laesies in dentine 50%! (laag)
- Bij heel veel laesies kun je niet zien of de zich al in het dentine bevinden.
Wat willen we weten?
1. Laesie stadium
▪ Diepte (glazuur- of dentinelaesie?)
- Alleen relevant voor diepe dentinelaesies voor de behandelstrategie.
▪ Cavitatie
- Relevant voor al dan niet invasief behandelen.
2. Laesie activiteit: actieve of inactieve laesie?
Over het algemeen kun je zeggen: hoe dieper een laesie is hoe groter de kans dat die
actief is.
Detectie en diagnose van cariës (deel 2: ICDAS en cariësactiviteit)
0 = gaaf glazuur
1 & 2 = initiële laesies in het glazuur.
3 & 4 = grotere laesies die zich tot in het buitenste deel van dentine bevinden.
5 & 6 = diepe laesies
