Leerboek psychiatrie voor verpleegkundigen
Hoofdstuk 8 – Eetstoornissen
8.1 Eetstoornissen als psychiatrische aandoening
Eetstoornissen zijn psychiatrische aandoeningen met ernstige gevolgen voor het lichamelijke,
psychische en sociale functioneren.
Steeds is er sprake van disfunctioneel eetgedrag, langs een spectrum met drie verwante parameters:
voedselbeperking, purgeergedrag en overeten. Daarnaast bestaat er een sterke preoccupatie met
lichaamsomvang en gewicht en kunnen er verschillende andere kenmerken aanwezig zijn die voor de
herkenning van belang zijn, zoals obsessiviteit, angst, depressiviteit en gebrek aan eigenwaarde.
8.2 Symptomen van eetstoornissen
8.2.1 Gewicht
BMI => Body-Mass index => gewicht gedeeld door lengte in het kwadraat => zie tabel 8.1 op bladzijde
235.
Vrouwen met een eetstoornis noemen vaak een onrealistisch laag ideaal gewicht. Een BMI van 20
wordt vaak aangehouden als minimumgewicht voor patiënten met een eeststoornis. Dit wordt
gedaan om te voorkomen dat zij in de behandeling naar een te laag gewicht streven en om ervoor te
zorgen dat zij in een veilige marge komen voor het geval zij als reactie op stress of ziekte weer
zouden terugvallen.
8.2.2 Betekenis en beleving van figuur en gewicht
De betekenis die aan het gewicht wordt toegekend, is zowel van belang voor de diagnostiek als voor
de behandeling.
De overbezorgdheid over het figuur en het gewicht moet worden onderscheiden van de angst om dik
te worden (‘gewichtsfobie’). De mate van vermijding van situaties die een confrontatie met de eigen
lichamelijkheid met zich meebrengen, is veelal een indicatie voor de angst om dik te worden.
8.2.3 Lichaamsbeeld
Veel jonge meiden voelen zich te dik, zelfs als dat volgens de gangbare normen niet het geval is. Deze
waarneming of waardering van het lichaam beheerst hun gedachten en interfereert met hun
normale dagelijkse functioneren.
Het vaststellen van het gestoorde lichaamsbeeld kan vooral bij anorexiapatiënten soms moeilijk zijn,
doordat zij ontkennen dat zij zich dik of vet voelen. Bij chronische anorexiapatiënten kan het
waarnemingsaspect van hun lichaamsbeeld minder verstoord beleefd worden, maar de angst om dik
te worden kan nog steeds hevig zijn. Ook patiënten met een normaalgewicht of overgewicht kunnen
een gestoord lichaamsbeeld hebben, wanneer zij zich respectievelijk als te zwaar of niet te dik zien.
Hoofdstuk 8 – Eetstoornissen
8.1 Eetstoornissen als psychiatrische aandoening
Eetstoornissen zijn psychiatrische aandoeningen met ernstige gevolgen voor het lichamelijke,
psychische en sociale functioneren.
Steeds is er sprake van disfunctioneel eetgedrag, langs een spectrum met drie verwante parameters:
voedselbeperking, purgeergedrag en overeten. Daarnaast bestaat er een sterke preoccupatie met
lichaamsomvang en gewicht en kunnen er verschillende andere kenmerken aanwezig zijn die voor de
herkenning van belang zijn, zoals obsessiviteit, angst, depressiviteit en gebrek aan eigenwaarde.
8.2 Symptomen van eetstoornissen
8.2.1 Gewicht
BMI => Body-Mass index => gewicht gedeeld door lengte in het kwadraat => zie tabel 8.1 op bladzijde
235.
Vrouwen met een eetstoornis noemen vaak een onrealistisch laag ideaal gewicht. Een BMI van 20
wordt vaak aangehouden als minimumgewicht voor patiënten met een eeststoornis. Dit wordt
gedaan om te voorkomen dat zij in de behandeling naar een te laag gewicht streven en om ervoor te
zorgen dat zij in een veilige marge komen voor het geval zij als reactie op stress of ziekte weer
zouden terugvallen.
8.2.2 Betekenis en beleving van figuur en gewicht
De betekenis die aan het gewicht wordt toegekend, is zowel van belang voor de diagnostiek als voor
de behandeling.
De overbezorgdheid over het figuur en het gewicht moet worden onderscheiden van de angst om dik
te worden (‘gewichtsfobie’). De mate van vermijding van situaties die een confrontatie met de eigen
lichamelijkheid met zich meebrengen, is veelal een indicatie voor de angst om dik te worden.
8.2.3 Lichaamsbeeld
Veel jonge meiden voelen zich te dik, zelfs als dat volgens de gangbare normen niet het geval is. Deze
waarneming of waardering van het lichaam beheerst hun gedachten en interfereert met hun
normale dagelijkse functioneren.
Het vaststellen van het gestoorde lichaamsbeeld kan vooral bij anorexiapatiënten soms moeilijk zijn,
doordat zij ontkennen dat zij zich dik of vet voelen. Bij chronische anorexiapatiënten kan het
waarnemingsaspect van hun lichaamsbeeld minder verstoord beleefd worden, maar de angst om dik
te worden kan nog steeds hevig zijn. Ook patiënten met een normaalgewicht of overgewicht kunnen
een gestoord lichaamsbeeld hebben, wanneer zij zich respectievelijk als te zwaar of niet te dik zien.
