Gezondheidspsychologie voor de fysiotherapeut
1. Fysiotherapie in relatie tot het biopsychosociale model
Biopsychosociale model: het biopsychosociale model geeft een meer complete beschrijving van het
gezondheidsprobleem dan het biomedische model. Bij het biomedische model speelt alleen het biomedische domein
een rol (= hoe zit in een individu in elkaar,homeostase etc.), bij het biopsychosociale model spelen naast het
biomedische domein ook het psychische en sociale domein een rol.
Meerdimensionaal Belasting-Belastbaarheidsmodel (MDBB-model): het MDBB-model is een voorbeeld van een
biopsychosociaal model.
International Classification of Funtioning (ICF): het ICF streeft expliciet een biopsychosociale beschrijving van het
menselijk functioneren na. Het perspectief heeft zich verruimt van het biomedische stoornisniveau naar het
activiteiten- en participatieniveau. Persoonlijke en externe factoren krijgen in het ICF ook een plaats.
ABCD-classificatie van Lane: de ABCD-classificatie geeft de invloed tussen mentale functies en lichamelijke
functies/structuren meer nadruk in relatie met het ICF. De de anatomische eigenschappen en stoornissen in functies in
het ICF schema worden uitgebreid met de ABCD-classificatie (A+D₂ zijn stoornissen in functies en B, C+D₁ anatomische
eigenschappen).
A = Mentale functies
B = Hersenen
C = Transmissie, centrale/perifere zenuwstelsel, immuunsysteem
D₁ = Organen/weefsels
D₂ = Lichamelijke functies
SORC-model: dit model is een uitbreiding van het SR-model (stimulusresponsmodel). De repsons op een stimulus is niet
geheel te voorspellen, dit komt omdat er individueel gezien veel variatie is. De O staat tussen de S en de R. Het
organisme (de persoon) bepaalt aan welke stimulus (S) aandacht geschonken wordt en hoe die stimulus verwerkt (R)
wordt. Daarnaast heeft de respons nog consequenties voor de patiënt, dit kan de respons versterken of verzwakken.
S = Stimulus pijnprikkeling
O = Organisme persoonlijkheid, gedachten, arousal (= toestand van waakzaamheid voor zintuiglijke prikkels van
buitenaf)
R = Respons emotie, pijn, gedrag
C = Consequenties positief/negatief
Psychosociale factoren als voorloper (antecedent): psychosociale factoren kunnen een gezondheidsprobleem laten
ontstaan, onderhouden of verergeren. In deze gevallen vormen de psychosociale factoren dan de antecedenten van het
probleem.
Er worden in dit proces twee routes onderscheiden:
1) Gedragsroute ongezonde gedragingen kunnen tot gezondheidsproblemen leiden, VB: roken, alcoholgebruik, te
weinig/veel lichaamsbeweging etc.
2) Psychofysiologische route stress kan leiden tot veel fysiologische responsen. Er kan sprake zijn van een
aanhoudende hyperreactiviteit binnen één of meer fysiologische systemen als reactie op stressoren en het hanteren
ervan. Psychologische responsen kunnen leiden tot het ontstaan of het beïnvloeden van functionele en structurele
pathologie/bestaande pathologie.
Psychosociale factoren als gevolg (consequenten): psychosociale factoren (bijv. depressie, slaapproblemen etc.)
kunnen gevolgen zijn van een gezondheidsprobleem consequenties van het gezondheidsprobleem. Deze
psychosociale gevolgen kunnen op hun beurt weer een voorloper vormen voor een gezondheidsprobleem, VB:
slaapproblemen kunnen een gevolg zijn van pijnproblemen, maar op hun beurt ook het pijnprobleem onderhouden.
1. Fysiotherapie in relatie tot het biopsychosociale model
Biopsychosociale model: het biopsychosociale model geeft een meer complete beschrijving van het
gezondheidsprobleem dan het biomedische model. Bij het biomedische model speelt alleen het biomedische domein
een rol (= hoe zit in een individu in elkaar,homeostase etc.), bij het biopsychosociale model spelen naast het
biomedische domein ook het psychische en sociale domein een rol.
Meerdimensionaal Belasting-Belastbaarheidsmodel (MDBB-model): het MDBB-model is een voorbeeld van een
biopsychosociaal model.
International Classification of Funtioning (ICF): het ICF streeft expliciet een biopsychosociale beschrijving van het
menselijk functioneren na. Het perspectief heeft zich verruimt van het biomedische stoornisniveau naar het
activiteiten- en participatieniveau. Persoonlijke en externe factoren krijgen in het ICF ook een plaats.
ABCD-classificatie van Lane: de ABCD-classificatie geeft de invloed tussen mentale functies en lichamelijke
functies/structuren meer nadruk in relatie met het ICF. De de anatomische eigenschappen en stoornissen in functies in
het ICF schema worden uitgebreid met de ABCD-classificatie (A+D₂ zijn stoornissen in functies en B, C+D₁ anatomische
eigenschappen).
A = Mentale functies
B = Hersenen
C = Transmissie, centrale/perifere zenuwstelsel, immuunsysteem
D₁ = Organen/weefsels
D₂ = Lichamelijke functies
SORC-model: dit model is een uitbreiding van het SR-model (stimulusresponsmodel). De repsons op een stimulus is niet
geheel te voorspellen, dit komt omdat er individueel gezien veel variatie is. De O staat tussen de S en de R. Het
organisme (de persoon) bepaalt aan welke stimulus (S) aandacht geschonken wordt en hoe die stimulus verwerkt (R)
wordt. Daarnaast heeft de respons nog consequenties voor de patiënt, dit kan de respons versterken of verzwakken.
S = Stimulus pijnprikkeling
O = Organisme persoonlijkheid, gedachten, arousal (= toestand van waakzaamheid voor zintuiglijke prikkels van
buitenaf)
R = Respons emotie, pijn, gedrag
C = Consequenties positief/negatief
Psychosociale factoren als voorloper (antecedent): psychosociale factoren kunnen een gezondheidsprobleem laten
ontstaan, onderhouden of verergeren. In deze gevallen vormen de psychosociale factoren dan de antecedenten van het
probleem.
Er worden in dit proces twee routes onderscheiden:
1) Gedragsroute ongezonde gedragingen kunnen tot gezondheidsproblemen leiden, VB: roken, alcoholgebruik, te
weinig/veel lichaamsbeweging etc.
2) Psychofysiologische route stress kan leiden tot veel fysiologische responsen. Er kan sprake zijn van een
aanhoudende hyperreactiviteit binnen één of meer fysiologische systemen als reactie op stressoren en het hanteren
ervan. Psychologische responsen kunnen leiden tot het ontstaan of het beïnvloeden van functionele en structurele
pathologie/bestaande pathologie.
Psychosociale factoren als gevolg (consequenten): psychosociale factoren (bijv. depressie, slaapproblemen etc.)
kunnen gevolgen zijn van een gezondheidsprobleem consequenties van het gezondheidsprobleem. Deze
psychosociale gevolgen kunnen op hun beurt weer een voorloper vormen voor een gezondheidsprobleem, VB:
slaapproblemen kunnen een gevolg zijn van pijnproblemen, maar op hun beurt ook het pijnprobleem onderhouden.
