Literatuur rechtspersonen en vennootschappen - week 3 t/m 8
Week 3: rechtspersonen: kenmerken en oprichting
De kern van het ondernemingsrecht
Hoofdstuk 1
Een onderneming is gericht op het behalen van economisch voordeel.
Er zijn 3 soorten vennootschappen:
1) De vennootschap onder firma (wvk)
2) De maatschap (bw 7a)
3) De commanditaire vennootschap (wvk)
Er zijn zes soorten nederlandse rechtspersonen:
1) De naamloze vennootschap (bw 2)
2) De besloten vennootschap (bw 2)
3) De coöperatie (bw 2)
4) De stichting (bw 2)
5) De vereniging (bw 2)
6) De onderlinge waarborgmaatschappij (bw 2)
De besloten vennootschap (bv) wordt geregeld in art. 2:175 bw e.v. De bv behoort tot de
kapitaalvennootschappen, aangezien zijn dankzij overdraagbare aandelen een verdeeld
kapitaal heeft.
Aandeelhouders brengen vermogen in de bv in. Als tegenprestatie krijgen zij een aandeel.
Een aandeel houdt in dat de houder hiervan vermogen inbrengt ter grootte van het nominale
bedrag van het aandeel.
Als voordeel voor de aandeelhouder brengt een aandeel het volgende met zich mee:
➔ Zeggenschap: stemrecht in de aandeelhoudersvergadering op basis van art. 2:228 bw
(statuten kunnen dit ‘voordeel’ weglaten)
➔ Winstverdeling: ieder aandeel geeft recht op een gedeelte van de winst op basis van
art. 2:216 bw (dit wordt dividend genoemd)
In beginsel zijn aandelen vrij verhandelbaar. Bij notariële akte zijn ze overdraagbaar. De bv
kan echter in haar statuten opnemen dat de verhandelbaar beperkt wordt (zie ook art. 2:195
bw). Dit wordt een blokkeringsregeling genoemd.
Alle houders van aandelen in een bv dienen te worden opgenomen in een register dat het
bestuur van de bv bijhoudt (art. 2:194 bw).
Aandeelhouders zijn in beginsel niet aansprakelijk voor hetgeen namens de bv is verricht.
,De naamloze vennootschap (nv) staat geregeld in art. 2:64 bw e.v. De nv is ook een
kapitaalvennootschap.
De nv heeft een maatschappelijk kapitaal verdeeld in aandelen (zie art. 2:64 bw).
Aandelen van de bv hoeven niet op naam uitgegeven te worden, deze kunnen ook aan toonder
worden uitgegeven.
Het enige echte verschil met de bv is dat de nv een minimum startkapitaal (gestort kapitaal)
van 45.000 euro bedraagt. Daarnaast moet het gestorte kapitaal minimaal 1/4e van het
geplaatste kapitaal bedragen. Het geplaatste kapitaal is dan weer minimaal 1/5e van het
maatschappelijk kapitaal.
De coöperatie is een rechtspersoon die als doel heeft om voordeel te creëren voor haar leden.
Art. 2:53 e.v. bw bepaalt dat de coöperatie is opgezet als bijzondere vorm van een vereniging.
Het overgrote deel van de bepalingen voor een vereniging is dus ook toepasbaar op de
coöperatie.
Een concern (art. 2:24b bw) is een onderneming die bestaat uit meerdere rechtspersonen.
Bijvoorbeeld een stichting waarin het bestuur bestaat uit een bv.
De vereniging (art. 2:25 e.v. bw) en stichting (2:285 e.v. bw) zijn niet geschikt als
ondernemingsvormen. Zo dragen zij allebei het winstuitkeringsverbod. Wanneer de
winstuitkeringsverbod wordt overtreden kan de rechter de rechtspersoon ‘als straf’ ontbinden,
zie art. 2:21 lid 3 bw.
Het handelsregister is eigenlijk de burgerlijke stand voor ondernemingen. Wetten omtrent het
handelsregister zijn te vinden in de Handelsregisterwet 2007.
Alle ondernemingen (voor definitie zie art. 2 Hrgb 2008), dienen te worden ingeschreven in
het handelsregister, zie hiervoor art. 6 Hrgw 2007.
Krachtens art. 2 lid 1 Wet op de ondernemingsraden, dient elke onderneming met 50 of meer
werknemers in dienst een ondernemingsraad in te stellen.
In deze wet wordt het begrip onderneming erg ruim uitgelegd.
, Hoofdstuk 2
De bv en nv worden bij notariële akte opgericht. Deze kunnen worden opgericht door een of
meerdere personen, zie art. 2:64/175 lid 2 bw.
In de akte van oprichting van de rechtspersoon dienen ook de statuten te worden opgenomen.
De notariële akte van oprichting vermelden achtereenvolgens: de namen van de oprichters, de
oprichtingshandeling, de statuten, en de (directe) verplichtingen waar de bv/nv na de
oprichting aan is gebonden.
Wanneer een rechtspersoon bij oprichting niet voldoet aan alle oprichtingsvoorschriften
(bijvoorbeeld de bankverklaring), dan is dit een oprichtingsgebrek. Dit leidt ertoe dat de
rechtbank de rechtspersoon op verzoek van een belanghebbende of het openbaar ministerie
kan ontbinden.
Als er dan een oprichtingsgebrek is, bestaat de rechtspersoon wel gewoon. Het enige verschil
is dat de rechtspersoon op dat moment voor ontbinding vatbaar is.
Na ontbinding blijft de rechtspersoon nog wel bestaan om te zorgen voor vereffening ex art.
2:19 lid 5 bw. Pas wanneer de vereffening voldaan is, houdt de vennootschap op te bestaan,
zie art. 2:19 lid 6 bw.
Het komt redelijk vaak voor dat de oprichters van een vennootschap al voor haar oprichting
handelen namens de vennootschap. Dit wordt ook wel preconstitutief handelen genoemd. Het
preconstitutieve handelen wordt geregeld in art. 2:93/203 bw.
Dit handelen namens de nog op te richten vennootschap wordt beschouwd als een
vertegenwoordiging van de nog niet bestaande vennootschap. Na de oprichting kan de
vennootschap de handeling bekrachtigen. Pas wanneer er stilzwijgend of uitdrukkelijk
bekrachtigd is door het bestuur van de vennootschap, is de vennootschap gebonden aan de
preconstitutieve handeling.
Art. 2:93/203 lid 2 bw bepaalt dat degenen die namens de rechtspersoon in oprichting hebben
gehandeld, hoofdelijk zijn verbonden jegens de wederpartij, tenzij uitdrukkelijk anders is
bedongen.
Sinds 2020 moeten nv’s en bv’s aangeven in het handelsregister (art. 15a Hrwg 2007) wie
hun ultimate beneficial owners (UBO’s) zijn. UBO is in ieder geval degene die direct of
indirect meer dan 25 procent van de aandelen in de vennootschap houdt.
De coöperatie moet worden opgericht door een meerzijdige rechtshandeling bij notariële akte.
Dit betekent dat een coöp niet kan worden opgericht door één persoon, zie art. 2:53 en 2:54
bw.
Op grond van art. 2:53a bw zijn bepaling die van toepassing zijn op de vereniging, ook van
toepassing op de coöp. Dit omdat de coöp eigenlijk een bijzondere vorm van de vereniging.
Art. 2:27 lid 4 bw geeft aan welke onderwerpen ten minste aan bod moeten komen in de
statuten, dit zijn: de naam, de zetel (gemeente waar de coöp stand houdt), het doel van de
coöp, verplichtingen van leden tegenover de coöp, wijze van bijeenroeping voor de alv en de
wijze van benoeming en ontslag van de bestuurders.
Week 3: rechtspersonen: kenmerken en oprichting
De kern van het ondernemingsrecht
Hoofdstuk 1
Een onderneming is gericht op het behalen van economisch voordeel.
Er zijn 3 soorten vennootschappen:
1) De vennootschap onder firma (wvk)
2) De maatschap (bw 7a)
3) De commanditaire vennootschap (wvk)
Er zijn zes soorten nederlandse rechtspersonen:
1) De naamloze vennootschap (bw 2)
2) De besloten vennootschap (bw 2)
3) De coöperatie (bw 2)
4) De stichting (bw 2)
5) De vereniging (bw 2)
6) De onderlinge waarborgmaatschappij (bw 2)
De besloten vennootschap (bv) wordt geregeld in art. 2:175 bw e.v. De bv behoort tot de
kapitaalvennootschappen, aangezien zijn dankzij overdraagbare aandelen een verdeeld
kapitaal heeft.
Aandeelhouders brengen vermogen in de bv in. Als tegenprestatie krijgen zij een aandeel.
Een aandeel houdt in dat de houder hiervan vermogen inbrengt ter grootte van het nominale
bedrag van het aandeel.
Als voordeel voor de aandeelhouder brengt een aandeel het volgende met zich mee:
➔ Zeggenschap: stemrecht in de aandeelhoudersvergadering op basis van art. 2:228 bw
(statuten kunnen dit ‘voordeel’ weglaten)
➔ Winstverdeling: ieder aandeel geeft recht op een gedeelte van de winst op basis van
art. 2:216 bw (dit wordt dividend genoemd)
In beginsel zijn aandelen vrij verhandelbaar. Bij notariële akte zijn ze overdraagbaar. De bv
kan echter in haar statuten opnemen dat de verhandelbaar beperkt wordt (zie ook art. 2:195
bw). Dit wordt een blokkeringsregeling genoemd.
Alle houders van aandelen in een bv dienen te worden opgenomen in een register dat het
bestuur van de bv bijhoudt (art. 2:194 bw).
Aandeelhouders zijn in beginsel niet aansprakelijk voor hetgeen namens de bv is verricht.
,De naamloze vennootschap (nv) staat geregeld in art. 2:64 bw e.v. De nv is ook een
kapitaalvennootschap.
De nv heeft een maatschappelijk kapitaal verdeeld in aandelen (zie art. 2:64 bw).
Aandelen van de bv hoeven niet op naam uitgegeven te worden, deze kunnen ook aan toonder
worden uitgegeven.
Het enige echte verschil met de bv is dat de nv een minimum startkapitaal (gestort kapitaal)
van 45.000 euro bedraagt. Daarnaast moet het gestorte kapitaal minimaal 1/4e van het
geplaatste kapitaal bedragen. Het geplaatste kapitaal is dan weer minimaal 1/5e van het
maatschappelijk kapitaal.
De coöperatie is een rechtspersoon die als doel heeft om voordeel te creëren voor haar leden.
Art. 2:53 e.v. bw bepaalt dat de coöperatie is opgezet als bijzondere vorm van een vereniging.
Het overgrote deel van de bepalingen voor een vereniging is dus ook toepasbaar op de
coöperatie.
Een concern (art. 2:24b bw) is een onderneming die bestaat uit meerdere rechtspersonen.
Bijvoorbeeld een stichting waarin het bestuur bestaat uit een bv.
De vereniging (art. 2:25 e.v. bw) en stichting (2:285 e.v. bw) zijn niet geschikt als
ondernemingsvormen. Zo dragen zij allebei het winstuitkeringsverbod. Wanneer de
winstuitkeringsverbod wordt overtreden kan de rechter de rechtspersoon ‘als straf’ ontbinden,
zie art. 2:21 lid 3 bw.
Het handelsregister is eigenlijk de burgerlijke stand voor ondernemingen. Wetten omtrent het
handelsregister zijn te vinden in de Handelsregisterwet 2007.
Alle ondernemingen (voor definitie zie art. 2 Hrgb 2008), dienen te worden ingeschreven in
het handelsregister, zie hiervoor art. 6 Hrgw 2007.
Krachtens art. 2 lid 1 Wet op de ondernemingsraden, dient elke onderneming met 50 of meer
werknemers in dienst een ondernemingsraad in te stellen.
In deze wet wordt het begrip onderneming erg ruim uitgelegd.
, Hoofdstuk 2
De bv en nv worden bij notariële akte opgericht. Deze kunnen worden opgericht door een of
meerdere personen, zie art. 2:64/175 lid 2 bw.
In de akte van oprichting van de rechtspersoon dienen ook de statuten te worden opgenomen.
De notariële akte van oprichting vermelden achtereenvolgens: de namen van de oprichters, de
oprichtingshandeling, de statuten, en de (directe) verplichtingen waar de bv/nv na de
oprichting aan is gebonden.
Wanneer een rechtspersoon bij oprichting niet voldoet aan alle oprichtingsvoorschriften
(bijvoorbeeld de bankverklaring), dan is dit een oprichtingsgebrek. Dit leidt ertoe dat de
rechtbank de rechtspersoon op verzoek van een belanghebbende of het openbaar ministerie
kan ontbinden.
Als er dan een oprichtingsgebrek is, bestaat de rechtspersoon wel gewoon. Het enige verschil
is dat de rechtspersoon op dat moment voor ontbinding vatbaar is.
Na ontbinding blijft de rechtspersoon nog wel bestaan om te zorgen voor vereffening ex art.
2:19 lid 5 bw. Pas wanneer de vereffening voldaan is, houdt de vennootschap op te bestaan,
zie art. 2:19 lid 6 bw.
Het komt redelijk vaak voor dat de oprichters van een vennootschap al voor haar oprichting
handelen namens de vennootschap. Dit wordt ook wel preconstitutief handelen genoemd. Het
preconstitutieve handelen wordt geregeld in art. 2:93/203 bw.
Dit handelen namens de nog op te richten vennootschap wordt beschouwd als een
vertegenwoordiging van de nog niet bestaande vennootschap. Na de oprichting kan de
vennootschap de handeling bekrachtigen. Pas wanneer er stilzwijgend of uitdrukkelijk
bekrachtigd is door het bestuur van de vennootschap, is de vennootschap gebonden aan de
preconstitutieve handeling.
Art. 2:93/203 lid 2 bw bepaalt dat degenen die namens de rechtspersoon in oprichting hebben
gehandeld, hoofdelijk zijn verbonden jegens de wederpartij, tenzij uitdrukkelijk anders is
bedongen.
Sinds 2020 moeten nv’s en bv’s aangeven in het handelsregister (art. 15a Hrwg 2007) wie
hun ultimate beneficial owners (UBO’s) zijn. UBO is in ieder geval degene die direct of
indirect meer dan 25 procent van de aandelen in de vennootschap houdt.
De coöperatie moet worden opgericht door een meerzijdige rechtshandeling bij notariële akte.
Dit betekent dat een coöp niet kan worden opgericht door één persoon, zie art. 2:53 en 2:54
bw.
Op grond van art. 2:53a bw zijn bepaling die van toepassing zijn op de vereniging, ook van
toepassing op de coöp. Dit omdat de coöp eigenlijk een bijzondere vorm van de vereniging.
Art. 2:27 lid 4 bw geeft aan welke onderwerpen ten minste aan bod moeten komen in de
statuten, dit zijn: de naam, de zetel (gemeente waar de coöp stand houdt), het doel van de
coöp, verplichtingen van leden tegenover de coöp, wijze van bijeenroeping voor de alv en de
wijze van benoeming en ontslag van de bestuurders.
