HC 3: Hechting en
psychopathologie
Gehechtheid
“Gehechtheid is de affectieve band van een kind met een opvoeder die regelmatig met het kind
omgaat en aan wie het kind troost ontleent in tijden van angst en spanning. Het vormen van een
gehechtheidsrelatie is een belangrijke mijlpaal in het leven van kinderen en geeft hen een goede
basis voor een verdere gezonde ontwikkeling.”
Aangeboren gedragssysteem om te overleven dat wordt ingezet bij gevaar/stress (angst
of vermoeidheid, pijn of ziek)
Doel?
o veiligheid verwerven en beschermd worden tegen gevaar
o de wereld verkennen → je durft steeds verder en verder want je weet dat je
veilige terugvalbasis hebt
o zelfstandig worden
Vormt blauwdruk (‘intern werkmodel’) voor latere relaties
Hechting aan meerdere personen mogelijk +/- 4à6
Eerste gehechtheidsrelaties met de belangrijkste hechtingsfiguren tussen 6-12 mdn
Het vermogen om te hechten is niet alleen aangeboren, maar blijft ook lang aanwezig.
Vermoedelijk tot 5 à 7. Het uitstellen van de vorming van de eerste gehechtheidsrelatie is
wel riskant
Min. cognitief niveau van 9 tot 12 mdn (besef hebben dat personen en objecten blijven
bestaan, ook al zijn ze even uit beeld)
Ontbreken van sociale relatie, omdat het bijvoorbeeld vanaf de geboorte in een
kindertehuis geplaatst is of ernstig verwaarloosd is, kan een onomkeerbaar negatief
effect hebben op de verdere hersenontwikkeling
, Interactie met ontwikkeling brein
Hechting en stress regulatie
Deze regulatiepatronen zijn voorspellers voor gehechtheidspatronen op 1-jarige leeftijd
o Via co-regulatie (troosten, voeden, in slaap brengen ...)
Een veilige gehechtheidsrelatie ≈ goede stress- en emotieregulatie, wat de voorlopers
zijn van het leren reflecteren ofwel mentaliseren
Mentaliseren is een belangrijke factor in het voorkomen van de ontwikkeling van
psychopathologie. Mentaliseren betekent het kunnen denken over het gedrag van
zichzelf en van anderen in termen van veronderstelde mentale toestanden, zoals
gedachten, gevoelens, wensen, en intenties
Ervaringen worden een script in het brein
o Verwachtingen worden ingeschreven
o Grote invloed op aansturen van gedrag → blootstellen aan vroegkinderlijke
traumatische stress heeft een grote impact=> bepaalt wat in
denken/voelen/doen vastgelegd wordt
Trauma veroorzaakt anatomische veranderingen in de hersenen
o traumatische gebeurtenis zet hechting onder druk hyperreactie van het
limbische systeem structurele (semi-permanente) verandering van het
neuraal systeem
psychopathologie
Gehechtheid
“Gehechtheid is de affectieve band van een kind met een opvoeder die regelmatig met het kind
omgaat en aan wie het kind troost ontleent in tijden van angst en spanning. Het vormen van een
gehechtheidsrelatie is een belangrijke mijlpaal in het leven van kinderen en geeft hen een goede
basis voor een verdere gezonde ontwikkeling.”
Aangeboren gedragssysteem om te overleven dat wordt ingezet bij gevaar/stress (angst
of vermoeidheid, pijn of ziek)
Doel?
o veiligheid verwerven en beschermd worden tegen gevaar
o de wereld verkennen → je durft steeds verder en verder want je weet dat je
veilige terugvalbasis hebt
o zelfstandig worden
Vormt blauwdruk (‘intern werkmodel’) voor latere relaties
Hechting aan meerdere personen mogelijk +/- 4à6
Eerste gehechtheidsrelaties met de belangrijkste hechtingsfiguren tussen 6-12 mdn
Het vermogen om te hechten is niet alleen aangeboren, maar blijft ook lang aanwezig.
Vermoedelijk tot 5 à 7. Het uitstellen van de vorming van de eerste gehechtheidsrelatie is
wel riskant
Min. cognitief niveau van 9 tot 12 mdn (besef hebben dat personen en objecten blijven
bestaan, ook al zijn ze even uit beeld)
Ontbreken van sociale relatie, omdat het bijvoorbeeld vanaf de geboorte in een
kindertehuis geplaatst is of ernstig verwaarloosd is, kan een onomkeerbaar negatief
effect hebben op de verdere hersenontwikkeling
, Interactie met ontwikkeling brein
Hechting en stress regulatie
Deze regulatiepatronen zijn voorspellers voor gehechtheidspatronen op 1-jarige leeftijd
o Via co-regulatie (troosten, voeden, in slaap brengen ...)
Een veilige gehechtheidsrelatie ≈ goede stress- en emotieregulatie, wat de voorlopers
zijn van het leren reflecteren ofwel mentaliseren
Mentaliseren is een belangrijke factor in het voorkomen van de ontwikkeling van
psychopathologie. Mentaliseren betekent het kunnen denken over het gedrag van
zichzelf en van anderen in termen van veronderstelde mentale toestanden, zoals
gedachten, gevoelens, wensen, en intenties
Ervaringen worden een script in het brein
o Verwachtingen worden ingeschreven
o Grote invloed op aansturen van gedrag → blootstellen aan vroegkinderlijke
traumatische stress heeft een grote impact=> bepaalt wat in
denken/voelen/doen vastgelegd wordt
Trauma veroorzaakt anatomische veranderingen in de hersenen
o traumatische gebeurtenis zet hechting onder druk hyperreactie van het
limbische systeem structurele (semi-permanente) verandering van het
neuraal systeem
