Spraak diagnostiek: ontwikkeling volledige samenvatting

Spraak ontwikkeling
Basiskennis: deel 1: achtergronden p 13-124

Theorieën
- Behavioristische theorie
 operante conditionering (SR)
 duurt lang
- Cognitieve theorie formuleren en testen hypothesen klanksysteem
 Fonologische processen
- Leermodel
 Fonetische processen
 vroege vocalisaties (reflexmatig- LAD)
 vanaf 6 maanden: vocalisaties > gedragingen (betekenis)
klassieke (pavlov) & operante conditionering
- (Linguïstische modellen …)


Fasen spraakklankverwerving
- Prelinguale fase (0-12M)
- Overgang nr brabbelen (1-2J)
- Ontwikkeling fonetisch/fonemisch systeem (2-5J)
- Beheersing spraak & geletterdheid (>5J)


Fonologische processen
- Syllabestructuurprocessen
 Syllabedeletie, clusterreductie, deletie eindconsonant, reduplicatie, epenthesis,
metathesis, coalescentie
- Substitutieprocessen
 Verschuivingen, stopping, (de)nasalisatie, gliding, (de-)affricatie
- Assimilatieprocessen (harmonie-)
 Progressieve/regressieve assimilatie

,4. articulatie- en fonologische stoornissen

4.1. definitie, prevalentie en incidentie
= SPRAAKKLANKSTOORNISSEN

Definitie

- Kinderen met SKS hebben problemen met het correct gebruiken van leeftijdsgeschikte SK in
hun taal.
- Gradaties invloed op spraakverstaanbaarheid


Prevalentie




spraakklankstoornissen - Hangt af van
moment waarop je




meet
 Jonge kinderen vaker dan oudere
- 4 komen niet altijd afgezonderd voor


4.2. ziekte- en leermodel
Ziektemodel

- alles wat afwijkt van de norm = verstoord/symptoom
- Logopedische stoornissen & SKS:
 ‘aandoeningen tgv organische afwijkingen’
 Oorzaak wegnemen, daarna afwijkend gedrag aanpakken.
 Duidelijk(er) bij structurele SKS & neurologische aandoeningen (bv schizes)

Leermodel

- Normale & afwijkende SKproductie = geleerd gedrag
- Vage grens tss normaal & afwijkend, niet enkel beoordeeld op statistische normen
 Obv sociaal culturele normen en waardeoordelen
 Bv: bij een bouwvakker zijn foute klanken niet erg
 Wat je zelf erg vindt
- Symptomen, oorzaken, patiënten

,Classificatie
Huidige classificatie




Voorgaande classificatie obv etiologie

- Dyslalieën: functionele SKS
 Oorzaak onbekend
 Grootste groep
- Dysglossieën: afwijking thv articulatieorganen
- Spraakapraxieën: programmeringsstoornis
 hersenletsel
- Dysartrieën: probleem thv bezenuwing
- Dysaudie: secundair tgv gehoorstoornis

Voorgaande classificatie obv linguïstische niveaus

- Fonetische stoornissen (productief)
 uitvoeren
- Fonologische stoornissen (contrastief)
 Regels verwerven

, Huidige + voorgaande classificatie




Spraakproductiemodel




- Fonemen achter elkaar plakken, tak is anders dan dak
- Hoe ga ik een t uitspreken (tegen alveolaire klank enz.)
- Uitvoering: spieren
- Onvoldoende input
 ASKS