Kennisclips thema 5: post operatief
Kennisclip 1: Operatietechnieken aan de knie (gonartrose en
acuut knieletsel)
Deel 1: Gonartrose
Een operatie aan de knie waarbij een gezondheidsprobleem gerelateerd aan artrose
een rol speelt, is geïndiceerd wanneer:
Het gezondheidsprobleem van dusdanig beperkte aard is (alleen korte
belasting is mogelijk)
Er een ‘falend’ conservatief traject heeft plaatsgevonden (geen baat bij
fysiotherapie)
De hulpvraag binnen het te verwachten herstel post-operatief valt (de
verwachtingen moeten op elkaar afgestemd zijn)
Operatie methoden:
Artroscopie (een procedure uit de minimaal-invasieve chirurgie, die het inwendige
van een gewricht opereert door middel van een artroscoop, een type van endoscoop
die in het gewricht wordt gebracht via een kleine insnijding)
Lavage (grote hoeveelheid spoelvloeistof voor losse fragmenten)
Nettoyeren (het rafelige gewrichtsoppervlak wordt schoongemaakt)
Debridement (losliggende stukken kraakbeen wordt verwijderd)
Osteotomie (een orthopedisch chirurgische ingreep waarbij een stuk bot wordt
doorgenomen. Osteotomie betekent letterlijk het doorsnijden van bot. Meestal wordt
dit gedaan om een misvorming of verkromming te corrigeren)
Door een andere stand ontstaat er een andere belasting in het gewricht
waardoor beschadigd kraakbeen wordt ontlast
Valgiserende tibiakop osteotomie
Dit is een operatie waarbij een deel van het gewricht wordt vervangen. Komt vooral
voor bij mediale compartimentartrose.
Er kan ook gekozen worden voor een hemiprothese in plaats van osteotomie.
Artrodese (een operatie waarbij de normale beweeglijkheid van een gewricht wordt
opgeheven, zodat het gewricht verder stijf is)
Operatief verstijven van een gewricht
Artrodese van de knie leidt echter tot een aanzienlijke functiebeperking en daarmee
invaliditeit. Dit wordt dan ook niet heel veel uitgevoerd.
Distractiebehandeling (een operatie waarbij het gewricht door middel van een
metalen frame ‘uit elkaar wordt getrokken’)
De behandeling is ingrijpend en brengt een risico op infectie van de wonden met zich
mee. Daarnaast is het ook experimenteel.
,Prothesiologie (een gewrichtsvervangende operatie)
Hemiprothese (deel van het gewricht)
Totale prothese (volledige gewricht)
De levensduur van de knieprothese bedraagt meer dan 15 jaar. Na 10 jaar zijn meer
dan 90% van de patiënten met knieprothese nog tevreden en functioneert de TKP
goed (bij oudere patiënten).
Afwegingen prothesiologie
Totale knieprothese of hemiprothese
Gecementeerd, ongecementeerd of hybride
o Meerderheid gecementeerd, want direct 100% belastbaar
o Ongecementeerd minder botverlies, waardoor revisie in de toekomst
makkelijker is
Cruciate retaining (CR) of posterior stabilised (PS)
o PS protheses bij afwezigheid of slecht functionerende AKB
o PS prothese heeft dan een opstaande ‘nok’ op de bearing
Mobile of fixed bearing
o Bearing = polytheen tussenschijf
o Mobile zou minder risico op slijtage van de bearing en loslating van de
prothese geven, maar een toename op dislocatie van de bearing
High flexion of conventioneel
o High flexion tot maximaal 155 graden flexie
o Conventioneel tot maximaal 120 graden flexie
o Blijkt niet heel relevant, de pre-operatieve flexie is een betere
voorspeller van de postoperatieve flexiemogelijkheid
Geslacht specifiek of unisex
o Vrouwen knie heeft een smallere pasvorm
o Blijkt geen klinische of radiografische voordelen te hebben
Met of zonder patellacomponent
o Resurfacing van de patella
o Blijkt geen klinisch verschil te maken.
Pre- en/of postoperatieve fase
Aanbeveling: bied voorlichting en advies aan bij alle patiënten die een
gewrichtsvervangende operatie vanwege heup- en/of knie artrose ondergaan:
Om de kennis over de operatie te vergroten
Goed voorbereid de operatie in te gaan
Het herstel na de operatie te bevorderen
Toevoeging: de voorlichting en adviezen worden afgestemd op de situatie van de
individuele patiënt, maar in ieder geval de volgende onderwerpen worden besproken:
De operatie, de revalidatieperiode erna en de eventuele inzet van externe hulp
Het belang van (behoud van) voldoende spierkracht en algehele fitheid
voorafgaand aan de operatie en andere factoren die een rol spelen in het
herstel na de operatie
, De leefregels voor de eerste fase na de operatie indien deze vanuit het
ziekenhuis zijn meegegeven door de orthopedisch chirurg
Kennisclip 1: Operatietechnieken aan de knie (gonartrose en
acuut knieletsel)
Deel 1: Gonartrose
Een operatie aan de knie waarbij een gezondheidsprobleem gerelateerd aan artrose
een rol speelt, is geïndiceerd wanneer:
Het gezondheidsprobleem van dusdanig beperkte aard is (alleen korte
belasting is mogelijk)
Er een ‘falend’ conservatief traject heeft plaatsgevonden (geen baat bij
fysiotherapie)
De hulpvraag binnen het te verwachten herstel post-operatief valt (de
verwachtingen moeten op elkaar afgestemd zijn)
Operatie methoden:
Artroscopie (een procedure uit de minimaal-invasieve chirurgie, die het inwendige
van een gewricht opereert door middel van een artroscoop, een type van endoscoop
die in het gewricht wordt gebracht via een kleine insnijding)
Lavage (grote hoeveelheid spoelvloeistof voor losse fragmenten)
Nettoyeren (het rafelige gewrichtsoppervlak wordt schoongemaakt)
Debridement (losliggende stukken kraakbeen wordt verwijderd)
Osteotomie (een orthopedisch chirurgische ingreep waarbij een stuk bot wordt
doorgenomen. Osteotomie betekent letterlijk het doorsnijden van bot. Meestal wordt
dit gedaan om een misvorming of verkromming te corrigeren)
Door een andere stand ontstaat er een andere belasting in het gewricht
waardoor beschadigd kraakbeen wordt ontlast
Valgiserende tibiakop osteotomie
Dit is een operatie waarbij een deel van het gewricht wordt vervangen. Komt vooral
voor bij mediale compartimentartrose.
Er kan ook gekozen worden voor een hemiprothese in plaats van osteotomie.
Artrodese (een operatie waarbij de normale beweeglijkheid van een gewricht wordt
opgeheven, zodat het gewricht verder stijf is)
Operatief verstijven van een gewricht
Artrodese van de knie leidt echter tot een aanzienlijke functiebeperking en daarmee
invaliditeit. Dit wordt dan ook niet heel veel uitgevoerd.
Distractiebehandeling (een operatie waarbij het gewricht door middel van een
metalen frame ‘uit elkaar wordt getrokken’)
De behandeling is ingrijpend en brengt een risico op infectie van de wonden met zich
mee. Daarnaast is het ook experimenteel.
,Prothesiologie (een gewrichtsvervangende operatie)
Hemiprothese (deel van het gewricht)
Totale prothese (volledige gewricht)
De levensduur van de knieprothese bedraagt meer dan 15 jaar. Na 10 jaar zijn meer
dan 90% van de patiënten met knieprothese nog tevreden en functioneert de TKP
goed (bij oudere patiënten).
Afwegingen prothesiologie
Totale knieprothese of hemiprothese
Gecementeerd, ongecementeerd of hybride
o Meerderheid gecementeerd, want direct 100% belastbaar
o Ongecementeerd minder botverlies, waardoor revisie in de toekomst
makkelijker is
Cruciate retaining (CR) of posterior stabilised (PS)
o PS protheses bij afwezigheid of slecht functionerende AKB
o PS prothese heeft dan een opstaande ‘nok’ op de bearing
Mobile of fixed bearing
o Bearing = polytheen tussenschijf
o Mobile zou minder risico op slijtage van de bearing en loslating van de
prothese geven, maar een toename op dislocatie van de bearing
High flexion of conventioneel
o High flexion tot maximaal 155 graden flexie
o Conventioneel tot maximaal 120 graden flexie
o Blijkt niet heel relevant, de pre-operatieve flexie is een betere
voorspeller van de postoperatieve flexiemogelijkheid
Geslacht specifiek of unisex
o Vrouwen knie heeft een smallere pasvorm
o Blijkt geen klinische of radiografische voordelen te hebben
Met of zonder patellacomponent
o Resurfacing van de patella
o Blijkt geen klinisch verschil te maken.
Pre- en/of postoperatieve fase
Aanbeveling: bied voorlichting en advies aan bij alle patiënten die een
gewrichtsvervangende operatie vanwege heup- en/of knie artrose ondergaan:
Om de kennis over de operatie te vergroten
Goed voorbereid de operatie in te gaan
Het herstel na de operatie te bevorderen
Toevoeging: de voorlichting en adviezen worden afgestemd op de situatie van de
individuele patiënt, maar in ieder geval de volgende onderwerpen worden besproken:
De operatie, de revalidatieperiode erna en de eventuele inzet van externe hulp
Het belang van (behoud van) voldoende spierkracht en algehele fitheid
voorafgaand aan de operatie en andere factoren die een rol spelen in het
herstel na de operatie
, De leefregels voor de eerste fase na de operatie indien deze vanuit het
ziekenhuis zijn meegegeven door de orthopedisch chirurg
