§1.1 - leven met water
Het klimaat verandert
Duidelijk werd dat de klimaatverandering gevolgen heeft voor de
waterhuishouding in Nederland. Gevolg van klimaatverandering:
- Warmere en drogere zomers
- Zachtere en nattere winters.
In de neerslag zullen grotere schommelingen plaatsvinden
onregelmatiger neerslagregiem. Een toenemende neerslaghoeveelheid in
de winter betekent dat de rivieren en sloten eer water moeten verwerken.
Oorzaken van droogte zijn
- De verdamping zal toenemen door de stijging van de
zomertemperatuur
- Er zakt minder water in de bodem
- Door snellere waterafvoer wordt de grondwatervoorraad minder
aangevuld en zal de grondwaterspiegel dalen. De bovenste laag van
de bodem droogt daardoor eerder uit.
Nederland verandert
Omdat Nederland erg verstedelijkt is, komt er steeds meer verstening van
het oppervlak. De laatste jaren is het beleid van de overheid erop gericht
dat er in de toekomst geen nieuwe waterproblemen ontstaan. Aangezien
een teveel aan water even onwenselijk is als een tekort aan water,
probeert men enerzijds overstromingen te voorkomen en anderzijds
voldoende water van goede kwaliteit beschikbaar te hebben.
Drietrapsstrategie: vasthouden
drietrapsstrategie: vasthouden, bergen en afvoeren.
- Vasthouden (retentie) wil zeggen dat het water blijft op de plaats
waar het valt. De neerslag wordt opgeslagen in het
oppervlaktewater en in de bodem.
- Bergen: Als het water niet voldoende ter plaatse kan worden
vastgehouden, moet het worden geborgen in plassen, meren of
kanalen.
- Afvoeren wil zeggen dat het water naar een ander gebied wordt
gebracht. Via rivieren en kanalen wordt zo veel mogelijk water op
zee geloosd. Als niet al het overtollige water kan worden afgevoerd,
is er sprake van wateroverlast.
Watertoets
Om ervoor te zorgen dat er bij de aanleg van woonwijken,
industrieterreinen en infrastructuur voldoende rekening wordt gehouden
met het water, heeft de overheid de watertoets ingesteld. De watertoets
wil zeggen dat bij nieuwe besluiten op het gebied van de ruimtelijke
ordening zoals de bouw van een woonwijk of nieuw industrieterrein,
duidelijk wordt beschreven wat de gevolgen van die bouw zijn voor de
veiligheid, de wateroverlast, de waterkwaliteit en de verdroging. Hierbij
, moet het waterschap worden betrokken. Een waterschap is een regionale
overheidsinstantie die tot taak heeft om de waterhuishouding te regelen.
Verschijnselen of gebieden bekijken vanuit verschillende dimensiesAan
verschijnselen kun je een aantal aspecten (dimensies) onderscheiden:
De demografische dimensie.
De economische dimensie.
De fysische dimensie.
De sociaal-culturele dimensie.
De politieke dimensie.
§1.2 – water: vriend of vijand?
Het water stijgt!
Sinds 1850 neemt de gemiddelde temperatuur opnieuw toe en worden de
gletsjers kleiner. Tussen 1850 en 2010 is het niveau van de Noordzee zo’n
20 tot 30 cm gestegen en heeft het opnieuw het niveau van de vroege
middeleeuwen bereikt.
Het KNMI heeft op basis van het rapport van het IPCC (het klimaatpanel
van de Verenigde Naties) vier klimaatscenario’s voor Nederland gemaakt.
Het KNMI acht alle vier scenario’s aannemelijk, maar geeft niet aan welk
scenario het meest waarschijnlijk is. In alle vier de scenario’s verwacht
men dat het tempo van de zeespiegelstijging toeneemt en dat de
zeespiegel ook na het jaar 2100 blijft stijgen.
De zeespiegelstijging wordt niet alleen veroorzaakt door het smelten van
het landijs. De grootste bijdrage komt van het uitzetten van het warmere
oceaanwater.
Het klimaat verandert
Duidelijk werd dat de klimaatverandering gevolgen heeft voor de
waterhuishouding in Nederland. Gevolg van klimaatverandering:
- Warmere en drogere zomers
- Zachtere en nattere winters.
In de neerslag zullen grotere schommelingen plaatsvinden
onregelmatiger neerslagregiem. Een toenemende neerslaghoeveelheid in
de winter betekent dat de rivieren en sloten eer water moeten verwerken.
Oorzaken van droogte zijn
- De verdamping zal toenemen door de stijging van de
zomertemperatuur
- Er zakt minder water in de bodem
- Door snellere waterafvoer wordt de grondwatervoorraad minder
aangevuld en zal de grondwaterspiegel dalen. De bovenste laag van
de bodem droogt daardoor eerder uit.
Nederland verandert
Omdat Nederland erg verstedelijkt is, komt er steeds meer verstening van
het oppervlak. De laatste jaren is het beleid van de overheid erop gericht
dat er in de toekomst geen nieuwe waterproblemen ontstaan. Aangezien
een teveel aan water even onwenselijk is als een tekort aan water,
probeert men enerzijds overstromingen te voorkomen en anderzijds
voldoende water van goede kwaliteit beschikbaar te hebben.
Drietrapsstrategie: vasthouden
drietrapsstrategie: vasthouden, bergen en afvoeren.
- Vasthouden (retentie) wil zeggen dat het water blijft op de plaats
waar het valt. De neerslag wordt opgeslagen in het
oppervlaktewater en in de bodem.
- Bergen: Als het water niet voldoende ter plaatse kan worden
vastgehouden, moet het worden geborgen in plassen, meren of
kanalen.
- Afvoeren wil zeggen dat het water naar een ander gebied wordt
gebracht. Via rivieren en kanalen wordt zo veel mogelijk water op
zee geloosd. Als niet al het overtollige water kan worden afgevoerd,
is er sprake van wateroverlast.
Watertoets
Om ervoor te zorgen dat er bij de aanleg van woonwijken,
industrieterreinen en infrastructuur voldoende rekening wordt gehouden
met het water, heeft de overheid de watertoets ingesteld. De watertoets
wil zeggen dat bij nieuwe besluiten op het gebied van de ruimtelijke
ordening zoals de bouw van een woonwijk of nieuw industrieterrein,
duidelijk wordt beschreven wat de gevolgen van die bouw zijn voor de
veiligheid, de wateroverlast, de waterkwaliteit en de verdroging. Hierbij
, moet het waterschap worden betrokken. Een waterschap is een regionale
overheidsinstantie die tot taak heeft om de waterhuishouding te regelen.
Verschijnselen of gebieden bekijken vanuit verschillende dimensiesAan
verschijnselen kun je een aantal aspecten (dimensies) onderscheiden:
De demografische dimensie.
De economische dimensie.
De fysische dimensie.
De sociaal-culturele dimensie.
De politieke dimensie.
§1.2 – water: vriend of vijand?
Het water stijgt!
Sinds 1850 neemt de gemiddelde temperatuur opnieuw toe en worden de
gletsjers kleiner. Tussen 1850 en 2010 is het niveau van de Noordzee zo’n
20 tot 30 cm gestegen en heeft het opnieuw het niveau van de vroege
middeleeuwen bereikt.
Het KNMI heeft op basis van het rapport van het IPCC (het klimaatpanel
van de Verenigde Naties) vier klimaatscenario’s voor Nederland gemaakt.
Het KNMI acht alle vier scenario’s aannemelijk, maar geeft niet aan welk
scenario het meest waarschijnlijk is. In alle vier de scenario’s verwacht
men dat het tempo van de zeespiegelstijging toeneemt en dat de
zeespiegel ook na het jaar 2100 blijft stijgen.
De zeespiegelstijging wordt niet alleen veroorzaakt door het smelten van
het landijs. De grootste bijdrage komt van het uitzetten van het warmere
oceaanwater.
