Zuid-Amerika
Bevolking in beweging
2.1 – Migranten in een nieuw continent
Waar mensen wonen
Als werelddeel heeft Zuid-Amerika, na Oceanië, de minste inwoners. De bevolkingsdichtheid
is relatief laag, maar de spreiding van de bevolking is zeer ongelijk.
De spreiding verklaard
De groei en ongelijke spreiding van de bevolking zijn te verklaren door het geboorteschot en
door de migratie.
Migratie in de prekoloniale tijd
De eerste bewoners zijn via de Straat Bering naar Amerika getrokken, ze trokken steeds
verder naar het zuiden, met name door het Andesgebergte. Het Andes was aantrekkelijk,
want:
Koeler dan lagergelegen streken
Geschikt voor akkerbouw, tuinbouw en veehouderij.
Met terrassenlanbouw (= waterverdeling en aanpassing aan wisselende temperatuur) kon de
groeiende bevolking gevoed worden.
Migratie in de koloniale tijd
In 1494 werd het vasteland verdeeld door de Spanjaarden en de Portugezen. De zoektocht
naar kostbare delfstoffen begon. Het economische zwaartepunt verschoof van het Andes
naar lagergelegen gebieden. Een belangrijke pullfactor was de teelt van rietsuiker. Op de
plantages werkten eerst Indiaanse arbeidskrachten en later Afrikaanse slaven.
De oorspronkelijke bevolking nam af door ziekte en strijd en er kwam nog maar weinig
immigratie. Een groot deel van het continent bleef dunbevolkt. Er waren vooral
zelfvoorzienende nomaden en zwerflandbouw.
Migratie in de postkoloniale tijd
Rond 1830 bestaat Zuid-Amerika uit onafhankelijke staten. Na 1850 komt immigratie uit
Europa goed op gang door:
Goedkoper en sneller vervoer (schip en spoor)
Het ontstaan van handelssteden
Export van voedsel kon dankzij koeltechnieken
De regering stimuleerde immigratie uit Europa door de uitgifte van goedkope grond voor
landbouw. Vooral de subtropische gebieden waren in trek als landbouwgebied.
Migratie in de moderne tijd
Na 1945 brak er een tijd aan van politieke onrust en onderdrukking in dictaturen. Veel
mensen vluchten naar het buiteland. Pas na de jaren 90 nam de democratisering en welvaart
toe. De intracontinentale migratiestromen nemen toe, vooral naar Argentinië en Chili.
1
, Binnenlandse migratie na 1960
Na 1960 groeien vooral kleinere steden en komt er verspreiding vanuit overbevolkte
kustagglomeratie richting het binnenland. Voorbeelden van verhuisstromen:
Droge dichtbevolkte noordoosten van Brazilië heeft vertrekoverschot
Argentijnse platteland heeft vertrekoverschot van mensen die naar steden trekken
In Chili verhuizen veel werkloze boeren
en arme stedelingen naar noordelijke
mijnbouwstreken
Natuurlijke bevolkingsgroei
De toename van de bevolking komt ook door
natuurlijke groei. Fase in demografische
transitie:
Vanaf 1930 derde fase
Vanaf 1960 vierde fase
De demografische druk neemt toe, door:
Geboortebeperking
Verbeterde voorzieningen (sterftecijfer
daalt)
De vergrijzing in Zuid-Amerika blijft toenemen,
waardoor de kwetsbaarheid van ouderen ook toeneemt.
Gezinsplanning
Gezinsplanning wordt steeds meer geaccepteerd door de toegenomen welvaart,
verstedelijking en de afgenomen invloed van de kerk. Binnen een land zijn grote verschillen
in het aantal geboortes: armoede, analfabetisme, platteland en sloppenwijken gaan samen
met een hoog geboortecijfer en hoge kindersterfte.
2
Bevolking in beweging
2.1 – Migranten in een nieuw continent
Waar mensen wonen
Als werelddeel heeft Zuid-Amerika, na Oceanië, de minste inwoners. De bevolkingsdichtheid
is relatief laag, maar de spreiding van de bevolking is zeer ongelijk.
De spreiding verklaard
De groei en ongelijke spreiding van de bevolking zijn te verklaren door het geboorteschot en
door de migratie.
Migratie in de prekoloniale tijd
De eerste bewoners zijn via de Straat Bering naar Amerika getrokken, ze trokken steeds
verder naar het zuiden, met name door het Andesgebergte. Het Andes was aantrekkelijk,
want:
Koeler dan lagergelegen streken
Geschikt voor akkerbouw, tuinbouw en veehouderij.
Met terrassenlanbouw (= waterverdeling en aanpassing aan wisselende temperatuur) kon de
groeiende bevolking gevoed worden.
Migratie in de koloniale tijd
In 1494 werd het vasteland verdeeld door de Spanjaarden en de Portugezen. De zoektocht
naar kostbare delfstoffen begon. Het economische zwaartepunt verschoof van het Andes
naar lagergelegen gebieden. Een belangrijke pullfactor was de teelt van rietsuiker. Op de
plantages werkten eerst Indiaanse arbeidskrachten en later Afrikaanse slaven.
De oorspronkelijke bevolking nam af door ziekte en strijd en er kwam nog maar weinig
immigratie. Een groot deel van het continent bleef dunbevolkt. Er waren vooral
zelfvoorzienende nomaden en zwerflandbouw.
Migratie in de postkoloniale tijd
Rond 1830 bestaat Zuid-Amerika uit onafhankelijke staten. Na 1850 komt immigratie uit
Europa goed op gang door:
Goedkoper en sneller vervoer (schip en spoor)
Het ontstaan van handelssteden
Export van voedsel kon dankzij koeltechnieken
De regering stimuleerde immigratie uit Europa door de uitgifte van goedkope grond voor
landbouw. Vooral de subtropische gebieden waren in trek als landbouwgebied.
Migratie in de moderne tijd
Na 1945 brak er een tijd aan van politieke onrust en onderdrukking in dictaturen. Veel
mensen vluchten naar het buiteland. Pas na de jaren 90 nam de democratisering en welvaart
toe. De intracontinentale migratiestromen nemen toe, vooral naar Argentinië en Chili.
1
, Binnenlandse migratie na 1960
Na 1960 groeien vooral kleinere steden en komt er verspreiding vanuit overbevolkte
kustagglomeratie richting het binnenland. Voorbeelden van verhuisstromen:
Droge dichtbevolkte noordoosten van Brazilië heeft vertrekoverschot
Argentijnse platteland heeft vertrekoverschot van mensen die naar steden trekken
In Chili verhuizen veel werkloze boeren
en arme stedelingen naar noordelijke
mijnbouwstreken
Natuurlijke bevolkingsgroei
De toename van de bevolking komt ook door
natuurlijke groei. Fase in demografische
transitie:
Vanaf 1930 derde fase
Vanaf 1960 vierde fase
De demografische druk neemt toe, door:
Geboortebeperking
Verbeterde voorzieningen (sterftecijfer
daalt)
De vergrijzing in Zuid-Amerika blijft toenemen,
waardoor de kwetsbaarheid van ouderen ook toeneemt.
Gezinsplanning
Gezinsplanning wordt steeds meer geaccepteerd door de toegenomen welvaart,
verstedelijking en de afgenomen invloed van de kerk. Binnen een land zijn grote verschillen
in het aantal geboortes: armoede, analfabetisme, platteland en sloppenwijken gaan samen
met een hoog geboortecijfer en hoge kindersterfte.
2
