Samenvatting bodemvormende processen in kleigronden, zandgronden en veengronden (PECS02)

Zandgronden

Zand  grondsoort en textuurgrootte.
Zand  <8% lutum

Bodemvormende processen:
1. Podzolisatie  uit- en inspoeling humus, ijzer en aluminium
a. Moedermateriaal  arm  arme vegetatie. Organische stof door schimmels
omgezet tot amorfe humus  spoelt gemakkelijk uit.
Lage pH  ijzer en aluminium mobiel  spoelt mee uit.
Rijker moedermateriaal  rijkere vegetatie  door insecten omgezet in
moderhumus  spoelt minder makkelijk uit.
Witte zanden  amorfe humus  humuspodzol.
Bruine zanden  moderhumus  moderpodzol.
b. Klimaat  neergaande waterbeweging nodig  neerslagoverschot.
c. Tijd  duurt heel lang voordat duidelijke uit- en inspoelingslaag zich heeft
ontwikkeld.

2. Oxidatie en reductie ijzer:
a. Om iedere zandkorrel laagje ijzeroxide (roest)  fluctuatie grondwaterstand
 geoxideerde ijzer kan reduceren  wordt mobiel.
Reductieproces onder invloed van anaerobe reducerende bacteriën 
reduceren Fe3+ tot Fe2+.
b. Drogere periode  grondwater zakt  deel gereduceerde ijzer zal oxideren.
Andere deel zakt met grondwater mee  roestvlekken  gley-
verschijnselen.
c. Roestvlekken onder invloed van stagnerend water op ondoorlatende laag
ontstaan  pseudo-gley.
d. Hydromorfe kenmerken  profielkenmerken door water gevormd.

3. Ophoping organische stof:
a. 2 vormen:
i. Ophoping omdat afbraak organische stof kleiner was dan aanvoer 
zeer natte omstandigheden bijvoorbeeld.
ii. Ophoping omdat mens veel organische stof in vorm van mest heeft
opgebracht  antropogeen.

Voor afbraak organische stof zuurstof nodig  gebrek aan in natte, moerasachtige milieus
 afbraak blijft achter bij aanvoer  organische stof hoopt op  zeer humusrijke A-
horizont of veenvorming.

Dekzandgebieden en op stuwwallen  lang als landbouwsysteem gebruikt  heide van tijd
tot tijd afgeplagd voor strooisel onder schapen  potstalmest  bemesten lager geleden
zandgronden  bodems met zeer humusrijke bovengrond  enkeerdgronden.

, Geogenese in zandgronden:
Zandbodems ontstaan door:
- Afzetting door wind (eolisch):
o Fijn (50-210 m)
o Goed gesorteerd zand  geen grove componenten
o Weinig gelaagdheid herkenbaar
o Afgeronde korrels
- Afzetting door stromend water (fluviatiel):
o Grof (meestal >310 m)
o Matig of slecht gesorteerd  afwisseling grof en fijn.
o Duidelijke gelaagdheid
o Korrels kunnen scherpe randjes hebben.

Podzolisatie:
- Arm moedermateriaal  lutumarme zanden  arme vegetatie.
o Lage pH  uitspoeling Fe en Al.
o Humificatie door schimmels  amorfe humus  humuspodzolgronden.
- Neerslag/klimaat  meer neerslag dan verdamping  neerslagoverschot 
verticale waterbeweging.
- Tijd
- Definitie  chemische en fysische processen die leiden tot uitspoeling, transport en
neerslag van humus in bodem tezamen met ijzer en aluminium-oxiden.
Ontstaan van grijze uitspoelingslaag en zwartbruine inspoelingslaag.
- Voorwaarden:
o Neerslagoverschot + neergaande waterbeweging minimaal deel van jaar.
o NL  voedselarme zandgrond  slecht verweerbare mineralen (kwarts) en
geen klei en kalk.
o Buitenland:
 Koud klimaat  voedselrijker, zuur materiaal
 Warm en vochtig  voedselarm materiaal
Verloop proces:
1. Bodem met weinig nutriënten (wit zand)  kwartsrijk en zuur.
2. Voedselarme vegetatie + voedselarm organisch afval
3. Weinig bodemleven (geen homogenisatie, diepe beworteling om bij water te
komen).
4. Afbraak organisch afval door schimmels  vorming organische zuren + uitspoeling
door regen.
5. Oplossen ijzer en aluminium uit mineralen  vorming organische metaalcomplexen
+ neerslag
6. Xeromorfe humuspodzol  ijzer, compact (grondwater diep), fibers
Hydromorfe humuspodzol  geen ijzer en fibers, niet compact & invloed
grondwater.

Arme gronden  bomen die slecht afbreekbaar strooisel produceren, zoals naaldbomen 
weinig bodemleven  weinig afbraak & ophoping strooisel & verlaging pH.