RAWLS : A THEORY OF JUSTICE
ethische benadering van SL
principes van rechtvaardige samenleving ?
kritiek op utilitarisme
geenr ekening met verschillen tussen mensen
> criterium wederkerigheid : wat zijn we bereid te aanvaarden, op voorwaarde dat de ander het ook aanvaart
> principes die beantwoorden aan criterium
A. OPZET VAN TEKST
beginselen kiezen die basis voor SL zullen bieden
< doelstellingen van SL
< keuze van redelijke mensen in toestand van gelijke vrijheid (methode)
B. METHODE
the original position (gedachte-experiment)
< sluier van onwetendheid : niemand kent zijn plaats, lot en eigenschappen
< gelijkheid : onderlinge verhoudingen zijn symmetrisch en dus gelijke beslissingsmacht
< morele personen : eigen doelen én rechtvaardigheidsgevoel (wederkerigheid)
+ rechtvaardigheid als fairness (N.B) : instemming bereikt binnen faire beginsituatie (gelijke kennis en invloed)
rol van beginsituatie in theorie
1. principes keizen
2. grondwet (in overeenstemming met principes)
3. wetten (in overeenstemming met grondwet)
4. instemming met eerdere beslissing door eerlijke omstandigheiden (ze zouden zelf ook instemmen) :
gemeenschappelijke aanvaarding van principes
+ SL totstand gekomen volgens principes (uit eerlijke volksvergadering in beginsituatie) :
meeste eerlijke mensen zouden die principes aanvaarden
,!! voorwaarde dat partijen in beginsituatie redelijk zijn : eigen doelen (economische actor) én bereid om ze te
onderwerpen aan de rechtvaardigheid (rechtvaardigheidsgevoel)
!! belangloos ten opzichte van elkaars belangen (zonder wederzijdse afhankelijkheden) :
afhankelijkheden verborgen achter sluier + doelen kunnen naast elkaar bestaan (cf. godsdienstvrijheid)
!! partijen kiezen redelijk : meest doeltreffende middelen (rationele keuze model) én onvoorwaardelijke
bereidheid niet te profiteren (rechtvaardigheidsgevoel)
C. RESULTAAT
principes achter sluier van onwetendheid bedenken, dus zou men vrijwillig met de principes instemmen en
deelnemen aan SL (als ze zo tot stand komen)
nutigheidsbeginsel (utilitarisme)
≠ mensen zullen niet instemmen met feit dat ze misschien worden opgeofferd voor het groter geluk
< positie onbekend en eigenbelang
< wederkerigheid
gelijkheidsbeginsel
= gelijke toekenning basisrechten en plichten
verschilprincipe
= ongelijkheid moet ten voordele zijn van minstbedeelden of algemene belang
!! zelfs compensatie voor natuurlijk toeval
> eerlijke overeenkomst
> bereidwillige medewerking (ook zij die minderbedeeld zijn)
D. CONLUSIE
1. gelijke basisvrijheden
2. verschilprincipes gerechtvaardigd als
a. tvv minstbedeelden
b. gelijkheid van kansen
, NOZICK : STATE, ANARCHY AND UTOPIA
A. THEMA
rechtvaardigheid van bezit
1. rechtvaardigheid van verwerving
2. rechtvaatdigheid van overdracht
B. INDUCTIEVE DEFINITIE
= iets is rechtvaardig in bezit, als het op een rechtvaardige manier is verworven (1) of overgedragen (2)
(beide principes kunnen herhaald worden)
≠ recht op bezitting anders dan (1) en (2)
C. RECHTVAARDIGE VERDELING
rechtvaardig verdeling
< voortgekomen langs rechtmatige weg (1) (2)
< vanuit een andere rechtvaardige verdeling
niets > rechtvaardige toestand bezit > rectvaardige veranderingen > behoud van rechtvaardigheid
parallel tussen waarheid en rechtvaardigheid ?
waarheid conclusie volgt uit premisses waar rook is, is vuur
rechtvaardigeid feit dat toestand met behoud van rechtvaardigheid uit een rechtvaardige toestand
voortgekomen is volstaat niet om haar rechtvaardigheid aan te tonen
hetzelfde resultaat < iemand het geld geven (gift) / persoon steelt het gelde (diefstal)
rechtvaardigheid is historisch
= afhankelijk van wat feitelijk gebeurt is : feitelijke totstandkoming
≠ identieke resultaten
D. ONRECHTVAARDIGE VERDELING
- stelen
- bezwendele
- afnemen van wat men voortbrengt (belastingen!) : vorm van slavernij
⟷ Rawls : verschilprincipe
ethische benadering van SL
principes van rechtvaardige samenleving ?
kritiek op utilitarisme
geenr ekening met verschillen tussen mensen
> criterium wederkerigheid : wat zijn we bereid te aanvaarden, op voorwaarde dat de ander het ook aanvaart
> principes die beantwoorden aan criterium
A. OPZET VAN TEKST
beginselen kiezen die basis voor SL zullen bieden
< doelstellingen van SL
< keuze van redelijke mensen in toestand van gelijke vrijheid (methode)
B. METHODE
the original position (gedachte-experiment)
< sluier van onwetendheid : niemand kent zijn plaats, lot en eigenschappen
< gelijkheid : onderlinge verhoudingen zijn symmetrisch en dus gelijke beslissingsmacht
< morele personen : eigen doelen én rechtvaardigheidsgevoel (wederkerigheid)
+ rechtvaardigheid als fairness (N.B) : instemming bereikt binnen faire beginsituatie (gelijke kennis en invloed)
rol van beginsituatie in theorie
1. principes keizen
2. grondwet (in overeenstemming met principes)
3. wetten (in overeenstemming met grondwet)
4. instemming met eerdere beslissing door eerlijke omstandigheiden (ze zouden zelf ook instemmen) :
gemeenschappelijke aanvaarding van principes
+ SL totstand gekomen volgens principes (uit eerlijke volksvergadering in beginsituatie) :
meeste eerlijke mensen zouden die principes aanvaarden
,!! voorwaarde dat partijen in beginsituatie redelijk zijn : eigen doelen (economische actor) én bereid om ze te
onderwerpen aan de rechtvaardigheid (rechtvaardigheidsgevoel)
!! belangloos ten opzichte van elkaars belangen (zonder wederzijdse afhankelijkheden) :
afhankelijkheden verborgen achter sluier + doelen kunnen naast elkaar bestaan (cf. godsdienstvrijheid)
!! partijen kiezen redelijk : meest doeltreffende middelen (rationele keuze model) én onvoorwaardelijke
bereidheid niet te profiteren (rechtvaardigheidsgevoel)
C. RESULTAAT
principes achter sluier van onwetendheid bedenken, dus zou men vrijwillig met de principes instemmen en
deelnemen aan SL (als ze zo tot stand komen)
nutigheidsbeginsel (utilitarisme)
≠ mensen zullen niet instemmen met feit dat ze misschien worden opgeofferd voor het groter geluk
< positie onbekend en eigenbelang
< wederkerigheid
gelijkheidsbeginsel
= gelijke toekenning basisrechten en plichten
verschilprincipe
= ongelijkheid moet ten voordele zijn van minstbedeelden of algemene belang
!! zelfs compensatie voor natuurlijk toeval
> eerlijke overeenkomst
> bereidwillige medewerking (ook zij die minderbedeeld zijn)
D. CONLUSIE
1. gelijke basisvrijheden
2. verschilprincipes gerechtvaardigd als
a. tvv minstbedeelden
b. gelijkheid van kansen
, NOZICK : STATE, ANARCHY AND UTOPIA
A. THEMA
rechtvaardigheid van bezit
1. rechtvaardigheid van verwerving
2. rechtvaatdigheid van overdracht
B. INDUCTIEVE DEFINITIE
= iets is rechtvaardig in bezit, als het op een rechtvaardige manier is verworven (1) of overgedragen (2)
(beide principes kunnen herhaald worden)
≠ recht op bezitting anders dan (1) en (2)
C. RECHTVAARDIGE VERDELING
rechtvaardig verdeling
< voortgekomen langs rechtmatige weg (1) (2)
< vanuit een andere rechtvaardige verdeling
niets > rechtvaardige toestand bezit > rectvaardige veranderingen > behoud van rechtvaardigheid
parallel tussen waarheid en rechtvaardigheid ?
waarheid conclusie volgt uit premisses waar rook is, is vuur
rechtvaardigeid feit dat toestand met behoud van rechtvaardigheid uit een rechtvaardige toestand
voortgekomen is volstaat niet om haar rechtvaardigheid aan te tonen
hetzelfde resultaat < iemand het geld geven (gift) / persoon steelt het gelde (diefstal)
rechtvaardigheid is historisch
= afhankelijk van wat feitelijk gebeurt is : feitelijke totstandkoming
≠ identieke resultaten
D. ONRECHTVAARDIGE VERDELING
- stelen
- bezwendele
- afnemen van wat men voortbrengt (belastingen!) : vorm van slavernij
⟷ Rawls : verschilprincipe
