Psychiatrie voor verpleegkundigen
Hoofdstuk 7 DSM-5-classificatie van stemmingsstoornissen
Par 7.1 Inleiding
Stemmingsstoornissen= zijn langer durende ontregelingen van de gemoedstoestand
Par 7.2 DSM-5-classificatie van stemmingsstoornissen
Volgens de DSM-5-classificatie worden stemmingsstoornissen geclassificeerd in acht categorieën van
de depressieve stemmingsstoornissen en in zeven categorieën van de bipolaire
stemmingsstoornissen.
Depressieve stemmingsstoornissen:
- Disruptieve stemmingsdisregulatiestoornis
- Depressieve stoornis
- Persisterende depressieve stoornis (dystymie)
- Premenstruele stemmingsstoornis
- Depressieve stemmingsstoornis door een middel/medicatie
- Depressieve stemmingsstoornis door een somatische aandoening
- Andere gespecificeerde depressieve stemmingsstoornis
- Ongespecificeerde depressieve stemmingsstoornis
Bipolaire stemmingsstoornissen:
- Bipolaire-I-stoornis
- Bipolaire-II-stoornis
- Cyclothyme stoornis
- Bipolaire stemmingsstoornis door een middel/medicatie
- Bipolaire stemmingsstoornis door een somatische aandoening
- Andere gespecificeerde bipolaire stemmingsstoornis
- Ongespecificeerde bipolaire stemmingsstoornis
Specificaties bij depressieve en bipolaire stoornis volgens DSM-5:
- Licht; niet meer symptomen nodig om de diagnose te stellen en slechts geringe beperkingen
in het algemeen, sociaal of beroepsmatig functioneren
- Matig; symptomen of beperkingen tussen licht en ernstig
- Ernstig; meer symptomen dan nodig om de diagnose te stellen en duidelijke beperkingen
- Gedeeltelijk in remissie; de stemmingsstoornis is gedeeltelijk in herstel
- Volledig in remissie; de stemmingsstoornis is hersteld
- Met angstige spanning; aanwezigheid van de volgende symptomen: zich gespannen voelen,
zich rusteloos voelen, moeite met concentreren, vrees voor verschrikkelijke gebeurtenis,
gevoel zelfbeheersing te verliezen. Aanwezigheid van twee symptomen betekent licht, drie
matig, vier of vijf matig tot ernstig, vier of vijf en motorische agitatie ernstig.
- Met gemengde kenmerken; aanwezigheid van minstens drie depressieve symptomen tijdens
een manische periode, of aanwezigheid van minstens drie manische symptomen tijdens een
depressieve periode
- Met rapid cycling; de bipolaire stoornis gaat gepaard met ten minste vier
stemmingsomslagen
, - Met melancholische kenmerken; depressieve stemming zonder plezier in bijna alle
activiteiten
- Met atypische kenmerken; als de stemming tijdelijk opklaart naar aanleiding van positieve
gebeurtenissen en er sprake is van ten minste twee van de volgende kenmerken:
toegenomen eetlust, overmatig slapen, sterke vermoeidheid, langdurige overgevoeligheid
voor afwijzing van anderen
- Met psychotische kenmerken; met wanen of hallucinaties
- Met katatonie; met specifieke bewegingsstoornissen
- Met begin peri partum; de stemmingsklachten zijn begonnen tijdens de zwangerschap of
binnen vier weken na de bevalling
- Met seizoensgebonden patroon; er is minstens twee jaar op rij een verband tussen begin
van de stemmingsstoornis en het seizoen, en er is een verband tussen het opklaren van de
stemmingsstoornis en het seizoen
Par 7.4 Depressieve stoornis
Pseudodementie= dementie door ernstige stemmingsstoornissen.
Depressieve stoornis volgens DSM-5:
In afwijking tot eerder functioneren is er gedurende ten minste veertien dagen aaneengesloten
sprake van minstens vijf van onderstaande symptomen, waaronder een sombere stemming:
- Een sombere stemming gedurende het grootste deel van de dag
- Duidelijk interesseverlies of een duidelijke vermindering van het beleven van plezier
- Significant gewichtsverlies zonder dieet of verminderde eetlust
- Bijna dagelijks inslaapproblemen of juist neiging tot overmatig slapen
- Geremdheid of verhoogde prikkelbaarheid
- Moeheid of verlies van energie
- Gevoelens van waardeloosheid of onterechte schuldgevoelens
- Verminderd vermogen tot nadenken, concentratieverlies of besluiteloosheid
- Terugkerende gedachten aan de dood, suïcidegedachten, -plannen of pogingen.
Par 7.4.1 Epidemiologie
Depressieve stemmingsstoornissen komen bijna twee keer zo vaak voor bij vrouwen als bij mannen.
Dit lijkt samen te hangen met hormonale verschillen. Depressieve stoornissen komen vaker voor in
rijkere landen en meer in grote steden dan op het platteland. De eerste symptomen van een
depressieve stemmingsstoornis doen zich gemiddeld voor op 40- jarige leeftijd. Jaarlijks overlijden
ongeveer 1800 Nederlanders door suïcide. De schatting is dat circa 70% van de gevallen een
depressieve stemmingsstoornis heeft.
Par 7.4.2 Verklaringsmodellen
Biologische verklaring
De biologische verklaring sluit aan bij het idee van de oude Grieken dat lichamelijke factoren een rol
spelen bij het ontstaan van depressieve stemmingsklachten. Uit stamboomonderzoek blijkt wel dat
eerstegraads familieleden van een persoon die lijdt of heeft geleden aan een depressieve stoornis in
ergere zin, een circa 1,5 tot 2,5 keer verhoogde kans hebben om zelf ook een depressieve stoornis te
krijgen.
Hoofdstuk 7 DSM-5-classificatie van stemmingsstoornissen
Par 7.1 Inleiding
Stemmingsstoornissen= zijn langer durende ontregelingen van de gemoedstoestand
Par 7.2 DSM-5-classificatie van stemmingsstoornissen
Volgens de DSM-5-classificatie worden stemmingsstoornissen geclassificeerd in acht categorieën van
de depressieve stemmingsstoornissen en in zeven categorieën van de bipolaire
stemmingsstoornissen.
Depressieve stemmingsstoornissen:
- Disruptieve stemmingsdisregulatiestoornis
- Depressieve stoornis
- Persisterende depressieve stoornis (dystymie)
- Premenstruele stemmingsstoornis
- Depressieve stemmingsstoornis door een middel/medicatie
- Depressieve stemmingsstoornis door een somatische aandoening
- Andere gespecificeerde depressieve stemmingsstoornis
- Ongespecificeerde depressieve stemmingsstoornis
Bipolaire stemmingsstoornissen:
- Bipolaire-I-stoornis
- Bipolaire-II-stoornis
- Cyclothyme stoornis
- Bipolaire stemmingsstoornis door een middel/medicatie
- Bipolaire stemmingsstoornis door een somatische aandoening
- Andere gespecificeerde bipolaire stemmingsstoornis
- Ongespecificeerde bipolaire stemmingsstoornis
Specificaties bij depressieve en bipolaire stoornis volgens DSM-5:
- Licht; niet meer symptomen nodig om de diagnose te stellen en slechts geringe beperkingen
in het algemeen, sociaal of beroepsmatig functioneren
- Matig; symptomen of beperkingen tussen licht en ernstig
- Ernstig; meer symptomen dan nodig om de diagnose te stellen en duidelijke beperkingen
- Gedeeltelijk in remissie; de stemmingsstoornis is gedeeltelijk in herstel
- Volledig in remissie; de stemmingsstoornis is hersteld
- Met angstige spanning; aanwezigheid van de volgende symptomen: zich gespannen voelen,
zich rusteloos voelen, moeite met concentreren, vrees voor verschrikkelijke gebeurtenis,
gevoel zelfbeheersing te verliezen. Aanwezigheid van twee symptomen betekent licht, drie
matig, vier of vijf matig tot ernstig, vier of vijf en motorische agitatie ernstig.
- Met gemengde kenmerken; aanwezigheid van minstens drie depressieve symptomen tijdens
een manische periode, of aanwezigheid van minstens drie manische symptomen tijdens een
depressieve periode
- Met rapid cycling; de bipolaire stoornis gaat gepaard met ten minste vier
stemmingsomslagen
, - Met melancholische kenmerken; depressieve stemming zonder plezier in bijna alle
activiteiten
- Met atypische kenmerken; als de stemming tijdelijk opklaart naar aanleiding van positieve
gebeurtenissen en er sprake is van ten minste twee van de volgende kenmerken:
toegenomen eetlust, overmatig slapen, sterke vermoeidheid, langdurige overgevoeligheid
voor afwijzing van anderen
- Met psychotische kenmerken; met wanen of hallucinaties
- Met katatonie; met specifieke bewegingsstoornissen
- Met begin peri partum; de stemmingsklachten zijn begonnen tijdens de zwangerschap of
binnen vier weken na de bevalling
- Met seizoensgebonden patroon; er is minstens twee jaar op rij een verband tussen begin
van de stemmingsstoornis en het seizoen, en er is een verband tussen het opklaren van de
stemmingsstoornis en het seizoen
Par 7.4 Depressieve stoornis
Pseudodementie= dementie door ernstige stemmingsstoornissen.
Depressieve stoornis volgens DSM-5:
In afwijking tot eerder functioneren is er gedurende ten minste veertien dagen aaneengesloten
sprake van minstens vijf van onderstaande symptomen, waaronder een sombere stemming:
- Een sombere stemming gedurende het grootste deel van de dag
- Duidelijk interesseverlies of een duidelijke vermindering van het beleven van plezier
- Significant gewichtsverlies zonder dieet of verminderde eetlust
- Bijna dagelijks inslaapproblemen of juist neiging tot overmatig slapen
- Geremdheid of verhoogde prikkelbaarheid
- Moeheid of verlies van energie
- Gevoelens van waardeloosheid of onterechte schuldgevoelens
- Verminderd vermogen tot nadenken, concentratieverlies of besluiteloosheid
- Terugkerende gedachten aan de dood, suïcidegedachten, -plannen of pogingen.
Par 7.4.1 Epidemiologie
Depressieve stemmingsstoornissen komen bijna twee keer zo vaak voor bij vrouwen als bij mannen.
Dit lijkt samen te hangen met hormonale verschillen. Depressieve stoornissen komen vaker voor in
rijkere landen en meer in grote steden dan op het platteland. De eerste symptomen van een
depressieve stemmingsstoornis doen zich gemiddeld voor op 40- jarige leeftijd. Jaarlijks overlijden
ongeveer 1800 Nederlanders door suïcide. De schatting is dat circa 70% van de gevallen een
depressieve stemmingsstoornis heeft.
Par 7.4.2 Verklaringsmodellen
Biologische verklaring
De biologische verklaring sluit aan bij het idee van de oude Grieken dat lichamelijke factoren een rol
spelen bij het ontstaan van depressieve stemmingsklachten. Uit stamboomonderzoek blijkt wel dat
eerstegraads familieleden van een persoon die lijdt of heeft geleden aan een depressieve stoornis in
ergere zin, een circa 1,5 tot 2,5 keer verhoogde kans hebben om zelf ook een depressieve stoornis te
krijgen.
