1. GAIA:
Lurraren Egitura eta Dinamika
Fecha: 27/09/21
1.- Eguzki sistemaren eta lurraren jatorria
● Lurra duela 4 600 mu inguru sortu zen, materialen pilaketaren ondorioz:
○ Akresio planetesimalen hipotesia:
Partikulek elkarren aurak talka egin etagrabitatearen eraginez
planetesimal izeneke gero eta egitura handiagoak sortu ziren.
Lurra, eta zer osagai dituen
● Tenperatura jeisten hasi eta materialak gogortzen joan ziren. Material dentsoenak
barnean kokatu ziren, nukleoa osatzen. Material harritsuak nukleoaren inguruan
mantua osatzen zutelarik eta dentsitaterik baxuena zuten materialak azalean kokatu
ziren lurrazala eratu zutelarik.
2.- Lurraren barne egitura
Uhin motak:
➔ Uhin primarioak (P):
◆ Azkarrenak
◆ sismografoetara lehen iristen direnak.
◆ Noranzko berean bibratzen dute partikulek, konpresio- eta deskonpresio-higiduren bidez.
◆ Material solido eta likidoak zeharkatu ditzakete, baina likidoak zeharkatzean abiadura
murrizten dute.
◆
➔ Uhin sekundarioak (S):
◆ Abiadura txikiagoa
◆ sismografoek lehengoak baino ondoren erregistratzen dituzte.
◆ Partikulek zut bibratzen dute.
◆ Material solidoetan bakarrik hedatzen dira, ez fluidoetan.
◆
, 2
➔ R eta L uhinak (azalekoak):
◆ Ez dute Lurraren barnealdeari buruzko informaziorik ematen gainazaletik hedatzen
baitira. Hala ere hauek dira hondamendiak sortarazten dituztenak.
Eredu geokimikoa
Geruzen konposizioan oinarritzen da. Lurra 3 geruza nagusitan banatzen da: lurrazala, mantua eta
nukleoa.
➔ Lurrazala:
◆ Harritsua, mehea eta solidoa da.
◆ Bere lodiera 30 eta 70 km artean kokatzen da.
● Lurrazal kontinentalak: era guztietako harri eta sedimentuek osatzen dutena eta
● Lurrazal ozeanikoa: 10 km lodi dena, bertan harri magmatikoak
➔ Mantua:
◆ Lurrazala eta nukleoaren artean kokatua,
◆ 2900 km sakoneraraino iristen da.
◆ Harritsua da eta pteridotita izeneko harri magmatiko trinkoek osatzen dute.
● goi mantua:
○ 670 km-ko sakonera hartzen du;
○ geruza honetan material erradiaktibo ugari metatzen da, eta beraien
desintegrazio naturalak eragiten duen beroak,
○ geruza hau egoera plastikoan
○
● behe mantua:
○ geruza honetan tenperatura hazi egiten den arren, presio handiak ez die
pteridotitei urtzen uzten.
○
➔ Nukleoa:
◆ Metalez dago osatua gehien bat.
● Kanpo nukleoa,
○ 2 900 eta 5 160 km artean kokatzen da.
○ Tenperatura hain da altua, non materialak urtuta daude.
◆ Materialak urtuta egoteagatik konbekzio korronteak agertzen
dira, eta mugimenduan dauden materialak metalikoak direnez,
Lurraren eremu magenetikoak aldaketak izaten ditu.
● Barne nukleoa,
○ presioa hain da handia ezen materialek esfera solidoa osatzen dute.
Lurraren Egitura eta Dinamika
Fecha: 27/09/21
1.- Eguzki sistemaren eta lurraren jatorria
● Lurra duela 4 600 mu inguru sortu zen, materialen pilaketaren ondorioz:
○ Akresio planetesimalen hipotesia:
Partikulek elkarren aurak talka egin etagrabitatearen eraginez
planetesimal izeneke gero eta egitura handiagoak sortu ziren.
Lurra, eta zer osagai dituen
● Tenperatura jeisten hasi eta materialak gogortzen joan ziren. Material dentsoenak
barnean kokatu ziren, nukleoa osatzen. Material harritsuak nukleoaren inguruan
mantua osatzen zutelarik eta dentsitaterik baxuena zuten materialak azalean kokatu
ziren lurrazala eratu zutelarik.
2.- Lurraren barne egitura
Uhin motak:
➔ Uhin primarioak (P):
◆ Azkarrenak
◆ sismografoetara lehen iristen direnak.
◆ Noranzko berean bibratzen dute partikulek, konpresio- eta deskonpresio-higiduren bidez.
◆ Material solido eta likidoak zeharkatu ditzakete, baina likidoak zeharkatzean abiadura
murrizten dute.
◆
➔ Uhin sekundarioak (S):
◆ Abiadura txikiagoa
◆ sismografoek lehengoak baino ondoren erregistratzen dituzte.
◆ Partikulek zut bibratzen dute.
◆ Material solidoetan bakarrik hedatzen dira, ez fluidoetan.
◆
, 2
➔ R eta L uhinak (azalekoak):
◆ Ez dute Lurraren barnealdeari buruzko informaziorik ematen gainazaletik hedatzen
baitira. Hala ere hauek dira hondamendiak sortarazten dituztenak.
Eredu geokimikoa
Geruzen konposizioan oinarritzen da. Lurra 3 geruza nagusitan banatzen da: lurrazala, mantua eta
nukleoa.
➔ Lurrazala:
◆ Harritsua, mehea eta solidoa da.
◆ Bere lodiera 30 eta 70 km artean kokatzen da.
● Lurrazal kontinentalak: era guztietako harri eta sedimentuek osatzen dutena eta
● Lurrazal ozeanikoa: 10 km lodi dena, bertan harri magmatikoak
➔ Mantua:
◆ Lurrazala eta nukleoaren artean kokatua,
◆ 2900 km sakoneraraino iristen da.
◆ Harritsua da eta pteridotita izeneko harri magmatiko trinkoek osatzen dute.
● goi mantua:
○ 670 km-ko sakonera hartzen du;
○ geruza honetan material erradiaktibo ugari metatzen da, eta beraien
desintegrazio naturalak eragiten duen beroak,
○ geruza hau egoera plastikoan
○
● behe mantua:
○ geruza honetan tenperatura hazi egiten den arren, presio handiak ez die
pteridotitei urtzen uzten.
○
➔ Nukleoa:
◆ Metalez dago osatua gehien bat.
● Kanpo nukleoa,
○ 2 900 eta 5 160 km artean kokatzen da.
○ Tenperatura hain da altua, non materialak urtuta daude.
◆ Materialak urtuta egoteagatik konbekzio korronteak agertzen
dira, eta mugimenduan dauden materialak metalikoak direnez,
Lurraren eremu magenetikoak aldaketak izaten ditu.
● Barne nukleoa,
○ presioa hain da handia ezen materialek esfera solidoa osatzen dute.
