Artikelen veiligheidskunde sociale veiligheid
Inhoudsopgave
Theorieën en aanpakken van polarisatie…………………………………………………………………………….2
Analyse instrument polarisatie naar verbinding………………………………………………………………….5
Waarom jongeren en radicaliseren……………………………………………………………………………………….9
Radicalisering is problematische jeugdgroepen…………………………………………………………………14
Societal problems as public bads………………………………………………………………………………………..17
A root cause model……………………………………………………………………………………………………………25
1
, Theorieën en aanpakken van polarisatie
Er zijn 7 wetschappelijke theorieën geïdentificeerd met duidelijke relevantie voor de aanpak
van ongewenste polarisatie:
1. Het bevorderen van positief contact tussen groepen (contacttheorie)
2. Het bevorderen van het besef dat mensen tot meerdere groepen behoren
(meerdere identiteiten hebben)
3. Het creëren van een gemeenschappelijke, verbindende groepsidentiteit
4. Het zichtbaar maken van verschillen tussen subgroepen (binnen een overkoepelende
groepsidentiteit)
5. Het verminderen van verlies en angstgevoelens
6. Het bevorderen van intersectioneel denken en het verminderen van
machtsongelijkheid
7. Het bevorderen van de legitimiteit van de overheid bij de aanpak van polarisatie
Theorieën 1,2,3 en 4: contact en identiteit
De eerste vier theorieën (bevorderen van positief contact tussen groepen, bevorderen besef
dat mensen meerdere identiteiten hebben, creëren van een gemeenschappelijke,
verbindende groepsidentiteit en verschillen binnen een groep zichtbaar maken) hebben met
elkaar gemeen dat ze allemaal gebaseerd zijn op sociale identiteitstheorie. Deze stelt dat
het behoren tot een groep en het verschillen van andere groepen belangrijk zijn voor
iemands identiteit. Gemeenschappelijk aan deze theorieën is dat van buitenaf, bijvoorbeeld
door gemeenten of sociaal professional, invloed kan worden uitgeoefend op percepties van
groepsidentiteiten en het belang daarvan.
Als mensen negatief staan tegenover andere groepen maar mensen uit deze groepen
nauwelijks kennen, is het zinvol om positieve contacten tussen deze groepen te bevorderen
(theorie 1). Hierdoor kunnen stereotypen en negatieve beelden worden doorbroken.
Positieve beeldvorming en minder polarisatie door contact ontstaan alleen als contacten
overbruggend zijn en de ervaren kwaliteit van het contact: het gaan om positieve contacten
waarin een gevoel van angst verminderd wordt en een gevoel van empathie voor de ander
vergroot wordt. Hoe duurzamer, positiever en intensiever het contact hoe groter de kans
dat beeldvorming positief blijft tussen deze groepen. Dit wordt omgeschreven als de
zogenoemde ‘bindingsladder’. Initiatieven en interventies in wijken lijken de meeste kans op
resultaat te bieden als mensen niet worden aangesproken op wat hun scheidt, maar juist op
wat hun bindt.
Volgens onderzoeken zijn vooral projecten effectief die gebaseerd zijn op gedeelde
interesses en/of gedeelde belangen (zoals, mentorprojecten, samen sporten, samen de
buitenruimte schoner en leefbaar maken)
Contacttheorie is goed toepasbaar in situaties dat er onderhuidse spanningen zijn. Maar ook
in situaties dat er al conflict is heeft deze theorie zijn waarde bewezen. Soms kan in
conflictsituaties het stimuleren van contact tussen deze verschillende groepen zinvol zijn.
Theorie 2,3 en 4 kunnen worden toegepast als sprake is van onderhuidse spanningen, maar
er nog geen escalatie is. Gemeenten, handhavers en sociaal werken kunnen inzichten uit
deze theorieën toepassen wanneer er weinig overbruggend contact is tussen de groepen.
2
Inhoudsopgave
Theorieën en aanpakken van polarisatie…………………………………………………………………………….2
Analyse instrument polarisatie naar verbinding………………………………………………………………….5
Waarom jongeren en radicaliseren……………………………………………………………………………………….9
Radicalisering is problematische jeugdgroepen…………………………………………………………………14
Societal problems as public bads………………………………………………………………………………………..17
A root cause model……………………………………………………………………………………………………………25
1
, Theorieën en aanpakken van polarisatie
Er zijn 7 wetschappelijke theorieën geïdentificeerd met duidelijke relevantie voor de aanpak
van ongewenste polarisatie:
1. Het bevorderen van positief contact tussen groepen (contacttheorie)
2. Het bevorderen van het besef dat mensen tot meerdere groepen behoren
(meerdere identiteiten hebben)
3. Het creëren van een gemeenschappelijke, verbindende groepsidentiteit
4. Het zichtbaar maken van verschillen tussen subgroepen (binnen een overkoepelende
groepsidentiteit)
5. Het verminderen van verlies en angstgevoelens
6. Het bevorderen van intersectioneel denken en het verminderen van
machtsongelijkheid
7. Het bevorderen van de legitimiteit van de overheid bij de aanpak van polarisatie
Theorieën 1,2,3 en 4: contact en identiteit
De eerste vier theorieën (bevorderen van positief contact tussen groepen, bevorderen besef
dat mensen meerdere identiteiten hebben, creëren van een gemeenschappelijke,
verbindende groepsidentiteit en verschillen binnen een groep zichtbaar maken) hebben met
elkaar gemeen dat ze allemaal gebaseerd zijn op sociale identiteitstheorie. Deze stelt dat
het behoren tot een groep en het verschillen van andere groepen belangrijk zijn voor
iemands identiteit. Gemeenschappelijk aan deze theorieën is dat van buitenaf, bijvoorbeeld
door gemeenten of sociaal professional, invloed kan worden uitgeoefend op percepties van
groepsidentiteiten en het belang daarvan.
Als mensen negatief staan tegenover andere groepen maar mensen uit deze groepen
nauwelijks kennen, is het zinvol om positieve contacten tussen deze groepen te bevorderen
(theorie 1). Hierdoor kunnen stereotypen en negatieve beelden worden doorbroken.
Positieve beeldvorming en minder polarisatie door contact ontstaan alleen als contacten
overbruggend zijn en de ervaren kwaliteit van het contact: het gaan om positieve contacten
waarin een gevoel van angst verminderd wordt en een gevoel van empathie voor de ander
vergroot wordt. Hoe duurzamer, positiever en intensiever het contact hoe groter de kans
dat beeldvorming positief blijft tussen deze groepen. Dit wordt omgeschreven als de
zogenoemde ‘bindingsladder’. Initiatieven en interventies in wijken lijken de meeste kans op
resultaat te bieden als mensen niet worden aangesproken op wat hun scheidt, maar juist op
wat hun bindt.
Volgens onderzoeken zijn vooral projecten effectief die gebaseerd zijn op gedeelde
interesses en/of gedeelde belangen (zoals, mentorprojecten, samen sporten, samen de
buitenruimte schoner en leefbaar maken)
Contacttheorie is goed toepasbaar in situaties dat er onderhuidse spanningen zijn. Maar ook
in situaties dat er al conflict is heeft deze theorie zijn waarde bewezen. Soms kan in
conflictsituaties het stimuleren van contact tussen deze verschillende groepen zinvol zijn.
Theorie 2,3 en 4 kunnen worden toegepast als sprake is van onderhuidse spanningen, maar
er nog geen escalatie is. Gemeenten, handhavers en sociaal werken kunnen inzichten uit
deze theorieën toepassen wanneer er weinig overbruggend contact is tussen de groepen.
2
