Ontwikkelingspsychologie volledige samenvatting
Inhoudsopgave
College 1 – Inleiding Ontwikkelingspsychologie ........................................................................................... 3
Literatuur – College 1................................................................................................................................ 10
Hoofdstuk 1: The Study of Human Development............................................................................................... 10
College 2 – Gedragsgenetica ..................................................................................................................... 17
Literatuur – College 2................................................................................................................................ 22
Hoofdstuk 2: Gedragsgenetica (Hoofdstuk 2 vanaf bladzijdes 58).................................................................... 22
Hoofdstuk 3: Genetica en de ontwikkeling van kinderen (Meike Bartels en Dorret Boomsma) ....................... 28
College 3 – Cultuur, Evolutie, Evolutionaire psychologie ............................................................................. 29
Literatuur – College 3................................................................................................................................ 33
Hoofdstuk 2: Evolutie en cultuur (Hoofdstuk tot bladzijdes 58) ........................................................................ 33
College 4 – Klassiek en operant conditioneren ........................................................................................... 37
Literatuur – College 4................................................................................................................................ 42
Hoofdstuk 4: Klassieke leertheorieën ................................................................................................................. 42
College 5 – Prenatale ontwikkeling en teratogenen.................................................................................... 48
Literatuur – College 5................................................................................................................................ 53
Hoofdstuk 3: Prenatale ontwikkeling en teratogenen ....................................................................................... 53
College 6 – Piaget 1 & Cognitieve ontwikkeling in de babytijd .................................................................... 57
Literatuur – College 6................................................................................................................................ 64
Hoofdstuk 1: The Study of Human Development (Bladzijde 20) ........................................................................ 64
Hoofdstuk 4: De organisatie van gedrag (Bladzijde 146 – 147) ........................................................................ 65
Hoofdstuk 6: Piaget 1......................................................................................................................................... 66
College 7 – Temperament en Taal ............................................................................................................. 69
DEEL 1; TEMPERAMENT ..................................................................................................................................... 69
DEEL 2; TAAL ...................................................................................................................................................... 73
Literatuur – College 7................................................................................................................................ 78
Hoofdstuk 6: Temperament ............................................................................................................................... 78
Hoofdstuk 4: The First Three Months (Bladzijdes 149 – 152) ............................................................................ 80
Hoofdstuk 9: Social and emotional development in early childhood ................................................................ 82
Hoofdstuk 7: Taal ............................................................................................................................................... 85
,College 8 – Cognitieve ontwikkeling in de kindertijd: Theory of mind en Piaget 2 ........................................ 90
Literatuur – College 8................................................................................................................................ 94
Hoofdstuk 8: Physical and Cognitive Development in Early Childhood ............................................................. 94
Hoofdstuk 11: Physical and Cognitive Development in Middle Childhood ...................................................... 105
College 9 – Gehechtheid en sociaal leren ................................................................................................. 117
Literatuur – College 9.............................................................................................................................. 123
Hoofdstuk 1: The Study of Human Development (Deel) .................................................................................. 123
Hoofdstuk 6: Social and Emotional Development in Infancy ........................................................................... 124
College 10 – Vygotsky en morele ontwikkeling......................................................................................... 125
Literatuur – College 10 ............................................................................................................................ 129
Hoofdstuk 1: The Study of Human Development (Deel Vygotsky)................................................................... 129
Hoofdstuk 7: Language Acquisition (Deel Vygotsky) ....................................................................................... 130
Hoofdstuk 9: Social and Emotional Development in Early Childhood (Deel Vygotsky) ................................... 131
College 11 – Motorische en zintuigelijke ontwikkeling ............................................................................. 132
Literatuur – College 11 ............................................................................................................................ 137
Hoofdstuk 3: Prenatal Development and Birth (pagina 86 – 87) .................................................................... 137
Hoofdstuk 3: The three first months ................................................................................................................ 138
Hoofdstuk 5: Physical and Cognitive Development in Infancy (Pagina 168 – 175) ......................................... 144
Hoofdstuk 8: Physical & Cognitive Development in Early Childhood (Pagina 263 – 264) ............................... 147
Hoofdstuk 11: Physical and Cognitive Development in Middle Childhood (Pagina 375 - 379) ....................... 148
College 12 – Adolescentie ....................................................................................................................... 151
,College 1 – Inleiding Ontwikkelingspsychologie
Belangrijke vragen binnen de ontwikkelingspsychologie
1. Is dit normaal (leeftijdsadequaat) gedrag?
2. Is dit gedrag kenmerkend voor een bepaald stadium?
3. Stel dat het gedrag wat deze kinderen laten zien typerend voor hen is; hoe verschillen ze dan
van elkaar? En hoe stabiel zijn die verschillen?
4. Wat veroorzaakt dit gedrag? Waar komen de verschillen tussen deze kinderen vandaan?
5. In hoeverre kan je het gedrag van de kinderen beïnvloeden? En op welke leeftijd?
6. Hoe kan je dit gedrag verklaren? (Hiervoor heb je theorie nodig!)
Inleiding
- Ontwikkelingspsychologie (developmental science); de studie van de ontwikkeling van de mens
op lichamelijk, cognitief, emotioneel en sociaal gebied
o Het is relevant bij onderzoek en werken met kinderen altijd rekening houden met de
ontwikkelingsfasen
- Doelen van ontwikkelingspsychologie;
o Begrijpen hoe biologische en culturele processen de menselijke ontwikkeling
beïnvloeden
o Ontwikkelen van effectieve manieren om het welzijn en de gezondheid van kinderen
te waarborgen
- Contexten van ontwikkeling;
o
o Kan positieve of negatieve invloed hebben
- Historische context
o Voorbeeld speeltuinen; vroeger in de 20e eeuw had functie voor motorische
ontwikkeling, maar in de 21e eeuw kwam het sociale aspect erbij kijken.
- Er worden in de kindertijd vijf perioden onderscheiden
1. Prenatale fase → Leeftijd vanaf de conceptie
2. Babytijd → Leeftijd vanaf de geboorte
3. Vroege kindertijd → Leeftijd vanaf ongeveer 24 – 30 maanden
, 4. Kindertijd → Leeftijd vanaf 5 tot 7 jaar
5. Adolescentie → Leeftijd vanaf 11 tot 12 jaar
Leerdoelen cursus (Dit hoef je niet te leren!)
1. Overzicht hebben van de normale ontwikkeling
o Voorbeeld lichamelijk domein; (pre)frontale hersenschors (18 – 20 jaar)
o Voorbeeld cognitief domein; objectpermanentie (8 – 24 maanden) → Iets wat uit je
zicht uit, dat je nog steeds weet dat het object bestaat
o Voorbeeld emotioneel domein; angst voor hoogte (ongeveer 8 maanden)
o Voorbeeld sociaal domein; sociale lacht (ongeveer 3 maanden)
2. Overzicht hebben van belangrijke theorieën, wetenschappers en experimenten
o Onder andere;
• Piaget; cognitieve ontwikkeling
• Skinner; operant conditioneren
• Vygotsky; sociaal-culturele benadering
• Bandura; sociaal leren
• Bowlby; gehechtheid
3. Kritisch beoordelen van ontwikkelingspsychologische literatuur
o Typeren en evalueren van theorieën
• Een theorie is gekleurd door (vaak impliciete) aannames/uitgangspunten;
▪ Endogeen; gaat uit van interne factoren/biologische factoren de
ontwikkeling bepalen (Nature)
▪ Exogeen; gaat uit van externe factoren de ontwikkeling bepalen
(Nurture)
▪ Constructivistisch; gaan ervan uit dat kind zelf actie zijn ontwikkeling
construeert door opzoek te gaan naar leerervaringen
• Die uitgangspunten beïnvloeden;
▪ Wat onderzocht wordt; domein
▪ Hoe het onderzocht wordt; onderzoeksmethode
▪ Hoe gegevens geïnterpreteerd worden; centrale thema’s
Inhoudsopgave
College 1 – Inleiding Ontwikkelingspsychologie ........................................................................................... 3
Literatuur – College 1................................................................................................................................ 10
Hoofdstuk 1: The Study of Human Development............................................................................................... 10
College 2 – Gedragsgenetica ..................................................................................................................... 17
Literatuur – College 2................................................................................................................................ 22
Hoofdstuk 2: Gedragsgenetica (Hoofdstuk 2 vanaf bladzijdes 58).................................................................... 22
Hoofdstuk 3: Genetica en de ontwikkeling van kinderen (Meike Bartels en Dorret Boomsma) ....................... 28
College 3 – Cultuur, Evolutie, Evolutionaire psychologie ............................................................................. 29
Literatuur – College 3................................................................................................................................ 33
Hoofdstuk 2: Evolutie en cultuur (Hoofdstuk tot bladzijdes 58) ........................................................................ 33
College 4 – Klassiek en operant conditioneren ........................................................................................... 37
Literatuur – College 4................................................................................................................................ 42
Hoofdstuk 4: Klassieke leertheorieën ................................................................................................................. 42
College 5 – Prenatale ontwikkeling en teratogenen.................................................................................... 48
Literatuur – College 5................................................................................................................................ 53
Hoofdstuk 3: Prenatale ontwikkeling en teratogenen ....................................................................................... 53
College 6 – Piaget 1 & Cognitieve ontwikkeling in de babytijd .................................................................... 57
Literatuur – College 6................................................................................................................................ 64
Hoofdstuk 1: The Study of Human Development (Bladzijde 20) ........................................................................ 64
Hoofdstuk 4: De organisatie van gedrag (Bladzijde 146 – 147) ........................................................................ 65
Hoofdstuk 6: Piaget 1......................................................................................................................................... 66
College 7 – Temperament en Taal ............................................................................................................. 69
DEEL 1; TEMPERAMENT ..................................................................................................................................... 69
DEEL 2; TAAL ...................................................................................................................................................... 73
Literatuur – College 7................................................................................................................................ 78
Hoofdstuk 6: Temperament ............................................................................................................................... 78
Hoofdstuk 4: The First Three Months (Bladzijdes 149 – 152) ............................................................................ 80
Hoofdstuk 9: Social and emotional development in early childhood ................................................................ 82
Hoofdstuk 7: Taal ............................................................................................................................................... 85
,College 8 – Cognitieve ontwikkeling in de kindertijd: Theory of mind en Piaget 2 ........................................ 90
Literatuur – College 8................................................................................................................................ 94
Hoofdstuk 8: Physical and Cognitive Development in Early Childhood ............................................................. 94
Hoofdstuk 11: Physical and Cognitive Development in Middle Childhood ...................................................... 105
College 9 – Gehechtheid en sociaal leren ................................................................................................. 117
Literatuur – College 9.............................................................................................................................. 123
Hoofdstuk 1: The Study of Human Development (Deel) .................................................................................. 123
Hoofdstuk 6: Social and Emotional Development in Infancy ........................................................................... 124
College 10 – Vygotsky en morele ontwikkeling......................................................................................... 125
Literatuur – College 10 ............................................................................................................................ 129
Hoofdstuk 1: The Study of Human Development (Deel Vygotsky)................................................................... 129
Hoofdstuk 7: Language Acquisition (Deel Vygotsky) ....................................................................................... 130
Hoofdstuk 9: Social and Emotional Development in Early Childhood (Deel Vygotsky) ................................... 131
College 11 – Motorische en zintuigelijke ontwikkeling ............................................................................. 132
Literatuur – College 11 ............................................................................................................................ 137
Hoofdstuk 3: Prenatal Development and Birth (pagina 86 – 87) .................................................................... 137
Hoofdstuk 3: The three first months ................................................................................................................ 138
Hoofdstuk 5: Physical and Cognitive Development in Infancy (Pagina 168 – 175) ......................................... 144
Hoofdstuk 8: Physical & Cognitive Development in Early Childhood (Pagina 263 – 264) ............................... 147
Hoofdstuk 11: Physical and Cognitive Development in Middle Childhood (Pagina 375 - 379) ....................... 148
College 12 – Adolescentie ....................................................................................................................... 151
,College 1 – Inleiding Ontwikkelingspsychologie
Belangrijke vragen binnen de ontwikkelingspsychologie
1. Is dit normaal (leeftijdsadequaat) gedrag?
2. Is dit gedrag kenmerkend voor een bepaald stadium?
3. Stel dat het gedrag wat deze kinderen laten zien typerend voor hen is; hoe verschillen ze dan
van elkaar? En hoe stabiel zijn die verschillen?
4. Wat veroorzaakt dit gedrag? Waar komen de verschillen tussen deze kinderen vandaan?
5. In hoeverre kan je het gedrag van de kinderen beïnvloeden? En op welke leeftijd?
6. Hoe kan je dit gedrag verklaren? (Hiervoor heb je theorie nodig!)
Inleiding
- Ontwikkelingspsychologie (developmental science); de studie van de ontwikkeling van de mens
op lichamelijk, cognitief, emotioneel en sociaal gebied
o Het is relevant bij onderzoek en werken met kinderen altijd rekening houden met de
ontwikkelingsfasen
- Doelen van ontwikkelingspsychologie;
o Begrijpen hoe biologische en culturele processen de menselijke ontwikkeling
beïnvloeden
o Ontwikkelen van effectieve manieren om het welzijn en de gezondheid van kinderen
te waarborgen
- Contexten van ontwikkeling;
o
o Kan positieve of negatieve invloed hebben
- Historische context
o Voorbeeld speeltuinen; vroeger in de 20e eeuw had functie voor motorische
ontwikkeling, maar in de 21e eeuw kwam het sociale aspect erbij kijken.
- Er worden in de kindertijd vijf perioden onderscheiden
1. Prenatale fase → Leeftijd vanaf de conceptie
2. Babytijd → Leeftijd vanaf de geboorte
3. Vroege kindertijd → Leeftijd vanaf ongeveer 24 – 30 maanden
, 4. Kindertijd → Leeftijd vanaf 5 tot 7 jaar
5. Adolescentie → Leeftijd vanaf 11 tot 12 jaar
Leerdoelen cursus (Dit hoef je niet te leren!)
1. Overzicht hebben van de normale ontwikkeling
o Voorbeeld lichamelijk domein; (pre)frontale hersenschors (18 – 20 jaar)
o Voorbeeld cognitief domein; objectpermanentie (8 – 24 maanden) → Iets wat uit je
zicht uit, dat je nog steeds weet dat het object bestaat
o Voorbeeld emotioneel domein; angst voor hoogte (ongeveer 8 maanden)
o Voorbeeld sociaal domein; sociale lacht (ongeveer 3 maanden)
2. Overzicht hebben van belangrijke theorieën, wetenschappers en experimenten
o Onder andere;
• Piaget; cognitieve ontwikkeling
• Skinner; operant conditioneren
• Vygotsky; sociaal-culturele benadering
• Bandura; sociaal leren
• Bowlby; gehechtheid
3. Kritisch beoordelen van ontwikkelingspsychologische literatuur
o Typeren en evalueren van theorieën
• Een theorie is gekleurd door (vaak impliciete) aannames/uitgangspunten;
▪ Endogeen; gaat uit van interne factoren/biologische factoren de
ontwikkeling bepalen (Nature)
▪ Exogeen; gaat uit van externe factoren de ontwikkeling bepalen
(Nurture)
▪ Constructivistisch; gaan ervan uit dat kind zelf actie zijn ontwikkeling
construeert door opzoek te gaan naar leerervaringen
• Die uitgangspunten beïnvloeden;
▪ Wat onderzocht wordt; domein
▪ Hoe het onderzocht wordt; onderzoeksmethode
▪ Hoe gegevens geïnterpreteerd worden; centrale thema’s
