Hanne De Boe S0200321 2021-2022
Samenvatting European Societies
Inhoud
Les 1. Introductie: het ontstaan van Europa ........................................................................................... 4
Algemene informatie........................................................................................................................... 4
Introductie ........................................................................................................................................... 4
Een korte geschiedenis van het project ‘de Europese Unie’ ............................................................... 4
Wat heeft het ons opgeleverd? ........................................................................................................... 7
Natuurlijk is het niet altijd perfect….................................................................................................... 9
Is er een fundamentele (en misschien uiteindelijk fatale) fout in het ontwerp van de huidige
Europese Unie? ................................................................................................................................... 9
Economische en andere diversiteit in Europa ..................................................................................... 9
Institutionele en beleidsverschillen .................................................................................................. 10
Fundamenteel vraagstuk (conundrum)............................................................................................. 11
Solidariteit binnen Europa................................................................................................................. 11
Samenvattend ................................................................................................................................... 12
Les 2. Europa als een economische entiteit .......................................................................................... 13
De Europese interne markt ............................................................................................................... 13
Potentiële voordelen van een interne markt .................................................................................... 14
Potentiële nadelen van een interne markt ....................................................................................... 15
De Euro .............................................................................................................................................. 15
Potentiële voor- en nadelen van een gemeenschappelijke munt .................................................... 16
Optimaal valutagebied (Optimal Currency Area OCA) ...................................................................... 16
Is Europa een optimaal valutagebied? .............................................................................................. 17
Hadden de eurosceptici gelijk? De Griekse Tragedie ........................................................................ 18
Een tweede grote crisis: COVID-19 ................................................................................................... 20
Conclusie ........................................................................................................................................... 22
Les 3. Europese welvaartsstaten: diversiteit, convergentie en divergentie ......................................... 23
Inleiding ............................................................................................................................................. 23
Welvaartsstaten: de belangrijkste kenmerken ................................................................................. 23
De wereld van welvaartsstaten in Europa: verenigd in verscheidenheid ......................................... 24
Convergentie en divergentie ............................................................................................................. 32
Naar een unie van Europese welvaartsstaten, als een noodzaak ..................................................... 34
Les 4. Migratie binnen en naar Europa ................................................................................................. 35
Inleiding ............................................................................................................................................. 35
De realiteit van intra-EU mobiliteit ................................................................................................... 36
1
,Hanne De Boe S0200321 2021-2022
Hoeveel zijn er? ............................................................................................................................. 36
Waar zijn ze? ................................................................................................................................. 37
Wie zijn ze? .................................................................................................................................... 38
Wat doen ze?................................................................................................................................. 38
Hoe lang blijven ze? ....................................................................................................................... 40
Drijfveren van mobiliteit binnen de EU ............................................................................................. 41
Waarom verhuist men? ................................................................................................................. 41
Het veranderende migratielandschap: gedetacheerde werkers (posted workers) ...................... 42
Waarom willen werkgevers gedetacheerde werkers gebruiken? ................................................. 44
Conclusie ........................................................................................................................................... 46
Les 5. Naar een sociale unie van welvaartsstaten................................................................................. 47
Sociale subsidiariteit: wat en waarom? ............................................................................................ 47
Verdrag van Rome: sociale doelstellingen als afgeleiden van de gemeenschappelijke markt ..... 47
Waarom? Amerikaans sociaal federalisme versus sociale subsidiariteit in de EU ........................ 47
Ohlin versus Roosevelt: wie had gelijk? ........................................................................................ 48
De sluipende socialisatie van de EU .................................................................................................. 50
Het sociale acquis .............................................................................................................................. 52
Wat nu? ............................................................................................................................................. 53
Les 6. Coördinatie van sociale zekerheid .............................................................................................. 55
Inleiding ............................................................................................................................................. 55
Korte herhaling: EU principes en sociale beleidscompetenties ........................................................ 55
EU principes ................................................................................................................................... 55
EU competenties wat sociaal beleid betreft ................................................................................. 55
Het sociale acquis .............................................................................................................................. 56
Sociale rechten voor EU-burgers die migreren ................................................................................. 58
Belangrijkste principes van coördinatie van sociale zekerheid ..................................................... 58
Uitdagingen ................................................................................................................................... 59
Les 7. Huidige uitdagingen van het sociale Europa en de Europese Pijler van Sociale Rechten ........... 61
Achtergrond en Evolutie.................................................................................................................... 61
Belangrijke hedendaagse uitdagingen .............................................................................................. 61
Europese Pijler van Sociale Rechten ................................................................................................. 62
EPSR in een notendop ................................................................................................................... 62
Implementatie ............................................................................................................................... 63
Inhoud ........................................................................................................................................... 63
Sociaal scorebord .......................................................................................................................... 64
Betekenis en potentieel ................................................................................................................ 64
2
,Hanne De Boe S0200321 2021-2022
Grenzen en zwakke punten ........................................................................................................... 65
Actieplan en de Verklaring van Porto ................................................................................................ 65
Aangenomen instrumenten .............................................................................................................. 66
Lopende initiatieven .......................................................................................................................... 67
Conclusie ........................................................................................................................................... 68
Les 8. Het sociaal seizoen van de EU en zijn nasleep ............................................................................ 69
Inleiding ............................................................................................................................................. 69
Achtergrond....................................................................................................................................... 69
Periodisering van het sociaal beleid sinds de geboorte van de EU ................................................... 69
Ontwikkelingen van de afgelopen twee jaar onder Ursula von der Leyen ....................................... 70
3
, Hanne De Boe S0200321 2021-2022
Les 1. Introductie: het ontstaan van Europa
Algemene informatie
➢ Bea Cantillon, Ive Marx, Hannes Lenaerts (assistent)
➢ Doel van de cursus
o Aandacht besteden aan enkele van de belangrijkste vraagstukken en uitdagingen
waarmee de Europese samenlevingen vandaag worden geconfronteerd
o Nagaan hoe landen deze uitdagingen aanpakken (nationaal/supranationaal niveau,
bijzondere aandacht voor huidige en potentiële rol EU)
➢ Examen:
o Concepten en termen (8/20)
o Grafiek of tabel interpreteren (6/20)
o Discussievraag, geargumenteerde mening geven (6/20)
➢ Doel van de eerste les:
o Kijken naar het ontstaan van het project van de Europese Unie (European Union
project)
o Kijken naar de grootste verwezenlijkingen en grote uitdagingen
o Is er een fundamentele ontwerpfout (design flaw) in het project van de Europese
Unie? (Verenigd Koninkrijk is weggegaan etc.)
Introductie
➢ Foto van Antwerpen in 1944, bombardementen aan het Operaplein, Duitse aanval op
Antwerpen vanwege centrale rol van de haven + andere bombardementen in Fr, It, Du,..
➢ Grote verliezen na de Tweede Wereldoorlog, vernieling,…
➢ 75 jaar later
o Foto van vluchtelingen boot, migratie, vluchtelingen op een gevaarlijke reis om tot
‘beloofde land’ Europa te geraken
o Afrikaanse migrant op Spaans strand, schril contrast met toeristen
o Foto in Melilla, Spaanse stad op Marokkaanse bodem → vanaf vluchtelingen over de
grens geraken, worden ze asielzoekers op Europese bodem
➢ Hoe zijn we van eerste naar laatste foto’s geraakt? Hoe is dit geëvolueerd?
Een korte geschiedenis van het project ‘de Europese Unie’
➢ Grote delen van Europa waren vroeger verenigd door imperia bv
o Romeinse Rijk: was zeer groot, heeft lang bestaan, pax romana, invloed op onze
wetten, talen, wegen, eenheidsmunt,…
o Byzantijnse Rijk
o Frankische Rijk
o Heilige Roomse Rijk
o Ottomaans Rijk
o Franse rijk (onder Napoleon, code civil, eenmaking onder Frans bewind)
o Nazi Duitsland
o ..
➢ Europa is niet begonnen in 1945! Europa is ervoor al verenigd geweest
➢ Vroeger was er meer vreedzame samenvoeging van Europese gebieden door dynastieke
unies of unies op landdenniveau (bv. Pools-Litouwse Gemenebest, Oostenrijks-Hongaarse
Rijk)
4
Samenvatting European Societies
Inhoud
Les 1. Introductie: het ontstaan van Europa ........................................................................................... 4
Algemene informatie........................................................................................................................... 4
Introductie ........................................................................................................................................... 4
Een korte geschiedenis van het project ‘de Europese Unie’ ............................................................... 4
Wat heeft het ons opgeleverd? ........................................................................................................... 7
Natuurlijk is het niet altijd perfect….................................................................................................... 9
Is er een fundamentele (en misschien uiteindelijk fatale) fout in het ontwerp van de huidige
Europese Unie? ................................................................................................................................... 9
Economische en andere diversiteit in Europa ..................................................................................... 9
Institutionele en beleidsverschillen .................................................................................................. 10
Fundamenteel vraagstuk (conundrum)............................................................................................. 11
Solidariteit binnen Europa................................................................................................................. 11
Samenvattend ................................................................................................................................... 12
Les 2. Europa als een economische entiteit .......................................................................................... 13
De Europese interne markt ............................................................................................................... 13
Potentiële voordelen van een interne markt .................................................................................... 14
Potentiële nadelen van een interne markt ....................................................................................... 15
De Euro .............................................................................................................................................. 15
Potentiële voor- en nadelen van een gemeenschappelijke munt .................................................... 16
Optimaal valutagebied (Optimal Currency Area OCA) ...................................................................... 16
Is Europa een optimaal valutagebied? .............................................................................................. 17
Hadden de eurosceptici gelijk? De Griekse Tragedie ........................................................................ 18
Een tweede grote crisis: COVID-19 ................................................................................................... 20
Conclusie ........................................................................................................................................... 22
Les 3. Europese welvaartsstaten: diversiteit, convergentie en divergentie ......................................... 23
Inleiding ............................................................................................................................................. 23
Welvaartsstaten: de belangrijkste kenmerken ................................................................................. 23
De wereld van welvaartsstaten in Europa: verenigd in verscheidenheid ......................................... 24
Convergentie en divergentie ............................................................................................................. 32
Naar een unie van Europese welvaartsstaten, als een noodzaak ..................................................... 34
Les 4. Migratie binnen en naar Europa ................................................................................................. 35
Inleiding ............................................................................................................................................. 35
De realiteit van intra-EU mobiliteit ................................................................................................... 36
1
,Hanne De Boe S0200321 2021-2022
Hoeveel zijn er? ............................................................................................................................. 36
Waar zijn ze? ................................................................................................................................. 37
Wie zijn ze? .................................................................................................................................... 38
Wat doen ze?................................................................................................................................. 38
Hoe lang blijven ze? ....................................................................................................................... 40
Drijfveren van mobiliteit binnen de EU ............................................................................................. 41
Waarom verhuist men? ................................................................................................................. 41
Het veranderende migratielandschap: gedetacheerde werkers (posted workers) ...................... 42
Waarom willen werkgevers gedetacheerde werkers gebruiken? ................................................. 44
Conclusie ........................................................................................................................................... 46
Les 5. Naar een sociale unie van welvaartsstaten................................................................................. 47
Sociale subsidiariteit: wat en waarom? ............................................................................................ 47
Verdrag van Rome: sociale doelstellingen als afgeleiden van de gemeenschappelijke markt ..... 47
Waarom? Amerikaans sociaal federalisme versus sociale subsidiariteit in de EU ........................ 47
Ohlin versus Roosevelt: wie had gelijk? ........................................................................................ 48
De sluipende socialisatie van de EU .................................................................................................. 50
Het sociale acquis .............................................................................................................................. 52
Wat nu? ............................................................................................................................................. 53
Les 6. Coördinatie van sociale zekerheid .............................................................................................. 55
Inleiding ............................................................................................................................................. 55
Korte herhaling: EU principes en sociale beleidscompetenties ........................................................ 55
EU principes ................................................................................................................................... 55
EU competenties wat sociaal beleid betreft ................................................................................. 55
Het sociale acquis .............................................................................................................................. 56
Sociale rechten voor EU-burgers die migreren ................................................................................. 58
Belangrijkste principes van coördinatie van sociale zekerheid ..................................................... 58
Uitdagingen ................................................................................................................................... 59
Les 7. Huidige uitdagingen van het sociale Europa en de Europese Pijler van Sociale Rechten ........... 61
Achtergrond en Evolutie.................................................................................................................... 61
Belangrijke hedendaagse uitdagingen .............................................................................................. 61
Europese Pijler van Sociale Rechten ................................................................................................. 62
EPSR in een notendop ................................................................................................................... 62
Implementatie ............................................................................................................................... 63
Inhoud ........................................................................................................................................... 63
Sociaal scorebord .......................................................................................................................... 64
Betekenis en potentieel ................................................................................................................ 64
2
,Hanne De Boe S0200321 2021-2022
Grenzen en zwakke punten ........................................................................................................... 65
Actieplan en de Verklaring van Porto ................................................................................................ 65
Aangenomen instrumenten .............................................................................................................. 66
Lopende initiatieven .......................................................................................................................... 67
Conclusie ........................................................................................................................................... 68
Les 8. Het sociaal seizoen van de EU en zijn nasleep ............................................................................ 69
Inleiding ............................................................................................................................................. 69
Achtergrond....................................................................................................................................... 69
Periodisering van het sociaal beleid sinds de geboorte van de EU ................................................... 69
Ontwikkelingen van de afgelopen twee jaar onder Ursula von der Leyen ....................................... 70
3
, Hanne De Boe S0200321 2021-2022
Les 1. Introductie: het ontstaan van Europa
Algemene informatie
➢ Bea Cantillon, Ive Marx, Hannes Lenaerts (assistent)
➢ Doel van de cursus
o Aandacht besteden aan enkele van de belangrijkste vraagstukken en uitdagingen
waarmee de Europese samenlevingen vandaag worden geconfronteerd
o Nagaan hoe landen deze uitdagingen aanpakken (nationaal/supranationaal niveau,
bijzondere aandacht voor huidige en potentiële rol EU)
➢ Examen:
o Concepten en termen (8/20)
o Grafiek of tabel interpreteren (6/20)
o Discussievraag, geargumenteerde mening geven (6/20)
➢ Doel van de eerste les:
o Kijken naar het ontstaan van het project van de Europese Unie (European Union
project)
o Kijken naar de grootste verwezenlijkingen en grote uitdagingen
o Is er een fundamentele ontwerpfout (design flaw) in het project van de Europese
Unie? (Verenigd Koninkrijk is weggegaan etc.)
Introductie
➢ Foto van Antwerpen in 1944, bombardementen aan het Operaplein, Duitse aanval op
Antwerpen vanwege centrale rol van de haven + andere bombardementen in Fr, It, Du,..
➢ Grote verliezen na de Tweede Wereldoorlog, vernieling,…
➢ 75 jaar later
o Foto van vluchtelingen boot, migratie, vluchtelingen op een gevaarlijke reis om tot
‘beloofde land’ Europa te geraken
o Afrikaanse migrant op Spaans strand, schril contrast met toeristen
o Foto in Melilla, Spaanse stad op Marokkaanse bodem → vanaf vluchtelingen over de
grens geraken, worden ze asielzoekers op Europese bodem
➢ Hoe zijn we van eerste naar laatste foto’s geraakt? Hoe is dit geëvolueerd?
Een korte geschiedenis van het project ‘de Europese Unie’
➢ Grote delen van Europa waren vroeger verenigd door imperia bv
o Romeinse Rijk: was zeer groot, heeft lang bestaan, pax romana, invloed op onze
wetten, talen, wegen, eenheidsmunt,…
o Byzantijnse Rijk
o Frankische Rijk
o Heilige Roomse Rijk
o Ottomaans Rijk
o Franse rijk (onder Napoleon, code civil, eenmaking onder Frans bewind)
o Nazi Duitsland
o ..
➢ Europa is niet begonnen in 1945! Europa is ervoor al verenigd geweest
➢ Vroeger was er meer vreedzame samenvoeging van Europese gebieden door dynastieke
unies of unies op landdenniveau (bv. Pools-Litouwse Gemenebest, Oostenrijks-Hongaarse
Rijk)
4
